ФИЛМ

Париз гори (Paris is burning)

Режија: Jennie Livingston

Улоги: Dorian Corey, Pepper LaBeija, Willi Ninja, Angie Xtravaganza, Paris Dupree

Времетраење: 72’

Земја: САД

Жанр: документарец/ ЛГБТ+

 

Снимен во средината на 80тите, овој филм ја документира златната доба на ballroom културата на дрег кралиците од Њујорк. На овие балови, групи од секоја дрег куќа се натпреваруваат во раскошни „балови“, тематски инспирирани од светот на модата, со исценирани перформанси и воугање (voguing). Ваквите дрег куќи фукнционираат како сурогат семејства за кралиците од кои црпат поддршка и заштита.

Филмот ги отвара прашањата за расизмот и сиромаштијата, класата, полот и сексуалноста кои ги таргетираат дрег кралиците и содржи интервјуа со голем број реномирани дрег кралици како Willi Ninja, Pepper LaBeija и Dorian Corey кои ги споделуваат своите соништа и амбиции со режисерката.

„Париз гори“ е есенцијална филмска лектира која зборува за солидарноста, заедништвото и уметноста, кои ги одржуваат квир заедниците и сè уште претставува еден од најавтентичните прикази на дрег културата. 

Жената лубеница (The Watermelon Woman)

Режија: Cheryl Dunye

Улоги: Cheryl Dunye, Valarie Walker, Guinevere Turner

Времетраење: 90’

Земја: САД

Жанр: романса, комедија, автофикција

 

Шерил (Cheryl Dunye) е дваесет и петгодишна црна лезбејка која работи во видеотека додека се обидува да направи филм за црна актерка од 1930-тите, позната како “Жената лубеница” која глумела стереотипни mummy улоги. Таа открива дека нејзиното вистинско име е Фае Ричардсон и дека освен актерка, Фае била пејачка во ноќен клуб во Филаделфија и некогашна љубовница на Марта Пејџ, бела режисерка лезбејка која всушност го открива нејзиниот талент.

Измислена од страна на режисерката, Фае Ричардсон претставува симбол за изгубената црна квир архива недостапна за идните генерации на црни квир филмаџии кои се принудени да изградат свој филмски канон врз темелите на доминантната бела имагинација која ги има ограничено и избришано црните приказни.

„Жената лубеница“ е првиот филм снимен од и за црна лезбејка. Филмот на револуционерен интерсекциски начин ги прикажува комплексните релации помеѓу расата, полот и сексуалноста и дава критика на филмот како индустрија и уметничка форма.

 

 

Licorice Pizza

Режија: Paul Thomas Anderson

Улоги: Alana Haim, Cooper Hoffman

Времетраење: 133’

Земја: САД

Жанр: романса, комедија

 

Сместен во 1973 година, во Долината Сан Фернандо, Калифорнија, филмот го следи неочекуваното пријателство и потенцијалната романса помеѓу петнаесетгодишното старомало дете актер и претприемач Гери (Cooper Hoffman) и една млада девојка, десет години постара од него, по име Алана (Alana Haim).

Филмот прикажува една жива, неуредна приказна за адолесценцијата која ја рефлектира типичната младешка лудост и смелост, наклонетоста кон базичен и груб хумор и наивни идеи за трансформирање на светот. 

Licorice Pizza се служи со наративната техника „текот на свеста“, па на моменти делува како една долга низа на засебни сцени кои не успеваат да се спојат во цврсто и компактно уметничко дело. Сепак, токму овој пристап најблиску го доловува магичниот каприц на младоста, нејзината полетност и непостојаност.

 

Најлошата личност на светот (Verdens verste menneske)

Режија: Joachim Trier

Улоги: Renate Reinsve, Anders Danielsen Lie, Herbert Nordrum

Времетраење: 127’

Земја: Норвешка

Жанр: мрачна романтична комедија-драма

„Најлошата личност на светот“ на Јоаким Трир ја истражува милениумската несигурност низ очите на Јулија (Renate Reinsve), неодлучна девојка во доцните дваесетти која неколкупати ја менува кариерата и запаѓа во романса осудена на пропаст сè додека не успее да најде минливи моменти на радост низ низа емотивните пресврти.

Филмот е поделен на 12 поглавја, пролог и епилог. Секое поглавје претставува некоја изискувачка преодна фаза од раната зрелост на Јулија и нејзините романтични врски. Извонредната глума на протагонистката го прави филмот магнетски привлечен во својата рефлективност, пред реализмот да им отстапи место на повремените надреални, стилизирани моменти на неизговорена магија и болка.

На повеќе начини, филмот дава концентрирана доза од тоа како изгледа и кое е чувството да се биде жив во последната половина од изминатава деценија, во очи на сериозни општествени пресврти, климатски промени, #MeToo движењето и cancel културата и усмешно ги доловува предизвиканите облаци на сеопфатна несигурност што истовремено ги движат и попречуваат милениумците како Јулија.

 

Збогум Амор (Farewell Amor)

Режија: Ekwa Msangi

Улоги: Ntare Mwine, Zainab Jah, Jayme Lawson

Времетраење: 118’

Земја: САД

Жанр: драма

„Збогум Амор“ е патување низ загубената интима на три ликови и искрена, сирова медитација за вистинското значење на семејството, разделбата и културните јазови.

По 17 години, Волтер, имигрант од Ангола, одново се среќава со своето семејство – жена му Естер и ќерката тинејџерка Силвија – откако конечно успева да им обезбеди виза за да се преселат кај него во Њујорк. 

Отуѓени едни од други, странци кои единствено ги спојува заедничката траума на разделбата, филмот ги следи протагонистите додека тие се обидуваат да ја обноват релацијата наоѓајќи заедничка љубов во танцувањето која може да им помогне да ја премостат емоционалната дистанца која се испречила меѓу нив.

 

Тоа е грев (It’s a Sin)

Режија: Peter Hoar

Улоги: Olly Alexander, Omari Douglas, Callum Scott Howells, Lydia West, Nathaniel Curtis

Времетраење: 1 сезона (5 епизоди)

Земја: Велика Британија 

Жанр: драма

Во пет епизоди кои се протегаат низ 80-тите, „Тоа е грев“ следи група квир пријатели во нивните рани дваесетти кои се среќаваат во Лондон во 1981 и започнуваат да живеат заедно во трошен стан што го нарекуваат Розевата палата. Тие се забавуваат, прават грешки, експериментираат со сексуалноста, учат за вистинското пријателство и многу рано се соочуваат со болката и загубата како резултат на кризата со СИДА која го зафаќа светот.

Нудејќи еден многу потребен, трогателен и болен поглед на раната борба со ХИВ вирусот во Велика Британија, недостатокот на информации и терапија, како и стравот од неизбежната судбина, серијата „Тоа е грев“ успева одново да отвори дискусија за политичката и личната стварност на лицата заболени од СИДА тогаш и сега и да ја покрене свеста за потребата од тестирање, за превентивните лекови и денешната ефективна терапија.

Јас, Тоња (I, Tonya)

Времетрање: 120’
Земја: САД:
Режија: Craig Gillespie
Улоги: Margot Robbie · Sebastian Stan

Тоња Хардинг е лизгачка на мраз, која и покрај непривилигираната положба, тешко минато и стил кој отскокнува, успева да се прослави во дисциплината. Сепак, нејзината кариера почнува да излегува од колосек кога нејзиниот поранешен сопруг повторно влегува во нејзиниот живот. Тоња останува запаметена, не по нејзините брилијантни потези на мразот, туку по озлогласениот напад на нејзината ривалка, Ненси Кериган, оркестриран од тогашниот сопруг на Хардинг, Џеф Гилули, непосредно пред првенството на САД во уметничко лизгање во Детроит во 1994 година.

Базиран на вистински настани од минатото, филмот се обидува да ја претстави сложената слика за Тоња Хардинг, чии репутација и кариера се целосно уништени по споменатиот скандал, во чие планирање таа не земала дел, и наместо тоа, прикажува и една друга страна од нејзиниот живот, исполнет со брутално насилство, сиромаштија и потсмев.

Филмот се здоби со доста критика, особено поради вклучувањето на комичен елемент, кога нема ништо комично во однос на прикажаните услови, но и поради кастингот на Марго Роби во улогата на Тоња, која и со најлошата фризура и костим, пак нема да делува како „бело ѓубре“ – како што Тоња често било потретирана во медиумите.

Сепак, „Јас, Тоња“ на живописен начин ни носи, не само дел од историјата на поп културата, туку и теми кои токму поп-култура ги занемарува, како родот и класата, нездравата конкуренција, наметнатото женско ривалство и домашното насилство.

 

Венено (Veneno)

Режија: Javier Ambrossi, Javier Calvo, Mikel Rueda, Álex Rodrigo

Улоги: Jedet; Daniela Santiago; Isabel Torres; Lola Rodríguez; Paca la Piraña

Земја: Шпанија

Времетраење: 1 сезона (8 епизоди)

Жанр: драма, биографија

Биографска приказна за маркантната шпанска транс икона Кристина Ортиз Родригез (Cristina Ortiz Rodríguez), позната по прекарот „Ла Венено“ (шпански: отровна). Обожавана поради нејзината харизма и отворениот, експлицитен и пред сè забавен начин на изразување, Ла Венено се стекнала со популарност благодарение на бројните телевизиски појавувања во 90-тите. 

„Султана, куртизана, индијанската Покахонтас, но со ајкула“, се претставува Ла Венено на нејзиното прво ТВ појавување. „Ајкулата.. Ми е меѓу нозете, каде на друго место?“ Венено ја доловува пред јавноста реалноста на транс жените – единствената професија која им е дозволена е давањето сексуални услуги. На маргините на општеството, Кристина си создава свој живот во кој таа може да биде Ла Венено и да ги испише правилата на сопственото постоење. Во рамки на тоа постоење, таа може да биде која и да посака – султана, куртизана, Покахонтас – на начини кои поширокото општество никогаш не би ги прифатило. Моќта на Венено се фантазијата и убавината.

Венено ги следи сеќавањата на Кристина од нејзиното детство, траумата која ја претрпела, како научила да се справува со неа, и како ја креирала персоната која ѝ помага да преживее на улица, со токсични партнери, во затвор. Серијата ја истражува и темната страна на нејзиниот живот, моментите на губење контрола, себе-повредување и оттуѓување од најблиските; но и влијанието на нејзината борба и отвореност врз пошироката квир заедница во Шпанија и важноста на квир семејството.

 

Проаѓање (Passing)

Режија: Rebecca Hall

Улоги: Tessa Thompson, Ruth Negga

Земја: САД

Времетраење: 139’

Жанр: драма

 

Њујорк, 1929. Филмот следи две црни жени (Tessa Thompson & Ruth Negga) чија боја на кожа им дозволува да пројдат како бели. 

Случајната средба со школската пријателка Clare, комплетно ќе го наруши навидум хармоничното секојдневие на Irene, која сè до тој момент се убедувала себеси дека е задоволна од животот, бракот, семејството, друштвото и пред се, задоволна со своите одлуки.

Базиран на романот на Нела Ларсен, „Проаѓање“ (2021) го истражува справувањето со сопствениот идентитет кога тој идентитет е конструиран од средината и (не)можноста да се биде среќен и безбеден во неговите ограничени рамки. Одлуката филмот да биде црно-бел, дополнително дозволува да се нагласи дуалната природа на ликовите и изборот да се пројде како црн или бел.

 

 

Белешки за еден скандал (Notes on a Scandal)

Режија: Richard Eyre

Улоги: Judi Dench, Cate Blanchett

Земја: Англија

Времетраење: 158’

Жанр: драма

 

Барбара (Judi Dench), наставничка пред пензија, се спријателува со харизматичната Шиба (Cate Blanchett), новата наставничка по ликовна уметност. Кога Барбара ќе открие дека Шиба има афера со еден од нејзините ученици, скандалот е премолчан, а чувањето на тајната отвара простор за длабока манипулација.

Белешки за еден скандал (2006) е филм за перверзната и декстурктивна моќ на осаменоста, желбата и зависта. Извонредната глума на Денч и Бланшет ќе во вовлече во замрсената психолошка игра и ниту за момент нема да ви дозволи да ги тргнете очите од екранот.

 

 

Scroll to Top