за албанска верзија скролни подолу 

Со години В.Б. верувала дека имотот на нејзиниот татко ќе биде поделен подеднакво меѓу неговите четири деца. Таа имала само осум години кога починала нејзината мајка. Нејзиниот татко имал две ќерки од првиот брак, како и син и ќерка од вториот. Постојано им велел на децата дека секое од нив ќе добие еднаков дел од имотот.

За В.Б., ова имало дополнителна тежина. Како што вели таа, дел од семејниот имот бил стекнат и со придонесот на нејзината покојна мајка.

Пред да почине, татко ѝ составил тестамент кој, според В.Б., ги вклучувал сите четири деца подеднакво. Меѓутоа, неколку месеци подоцна, кога неговата здравствена состојба се влошила, тестаментот бил отповикан. В.Б. вели дека татко ѝ ѝ кажал дека нејзиниот полубрат, со кого живеел, го натерал да го промени.

По смртта на татко ѝ, семејниот имот — вклучувајќи голема куќа со двор и голем деловен објект во центарот на Ѓаковица — бил запишан на името на нејзиниот полубрат.

В.Б. и нејзината сестра се обидувале да го решат спорот осум месеци во рамките на семејството. На почетокот, брат им ветил дека ќе ги обесштети за куќата, но одбил да преговара за деловниот имот, инсистирајќи дека тој му припаѓа нему затоа што е син.

По осум месеци чекање, В.Б. вели дека тој негирал дека некогаш ветил таков износ и наместо тоа понудил сума што таа ја опишува како „смешна“.

Сега, откако преговорите пропаднале, В.Б. и нејзината сестра започнале судска постапка за да го побараат она што сметаат дека законски им припаѓа.

Но, барањето правда подразбира и емоционална цена.

За В.Б., започнувањето на правната постапка не значи само влегување во правен спор, туку и постојано враќање кон конфликтот за кој се надевала дека може да се реши во рамките на семејството.

„Тоа не е само финансиски трошок, туку е и емоционално болно“, вели В.Б.

Приказната на В.Б. не е само спор околу семејниот имот, туку и одраз на поширокиот јаз меѓу законското право на жените на наследство и нивниот реален пристап до семејниот имот во Косово.

Жените и понатаму се значително помалку застапени меѓу регистрираните сопственици на имот во Косово. Во 2024 година, жените поседувале или биле сосопственици на околу 19,8% од имотите евидентирани во катастарскиот регистар на Косово. До 2025 година, оваа бројка се зголемила на 21,5%.

Но, овие бројки не покажуваат колкав дел од семејниот имот наследуваат жените. Тие ги вклучуваат и имотите што жените самите ги купиле, како и имотот во заедничка сопственост регистриран на нивно име и на име на нивните сопрузи.

За да разбере што се крие зад бројките, K2.0 анкетираше 22 жени за нивните искуства со семејното наследство: како бил поделен имотот, какви објаснувања им биле дадени, дали некогаш го побарале делот што им следува и како овие искуства влијаеле врз нивниот живот.

Од 22 испитанички, 14 моментално поседуваат имот на свое име, додека осум не поседуваат. Но, поседувањето имот не нужно значи и негово наследување. Од 14-те жени кои поседуваат имот, само пет го стекнале преку семејно наследство. Седум сами купиле имот со сопствени приходи, додека две се сосопственички на имот со сопруг или партнер.

Кога станува збор конкретно за наследството, девет жени рекле дека никогаш не го добиле делот што им следува, додека во уште шест случаи семејниот имот сè уште не бил поделен. Само пет рекле дека добиле дел еднаков на оној на нивните браќа, додека две рекле дека добиле помал дел.

Во меѓувреме, 15 од 22-те жени рекле дека се чувствувале слободни да го прифатат, побараат или да се откажат од своето наследство, додека седум рекле дека не се чувствувале така. Шест жени рекле дека не биле информирани за своите законски права пред да биде донесена одлука.

Во многу од случаите опфатени со анкетата, семејниот имот му бил пренесен на синот, често без никакво објаснување.

54-годишна жена од Приштина вели: „Брат ми го наследи. А ние, сестрите, не добивме ништо.“

На прашањето зошто, таа вели: „Не беше дадена никаква причина. Едноставно му беше дадено на брат ми.“ Таа го опишува искуството како нешто поради кое се чувствувала „фрустрирано, потценето и нерамноправно“.

За 45-годишна жена од Приштина, пораката била поексплицитна. Откако семејниот имот му бил пренесен на брат ѝ, ѝ било кажано: „Ти си имаш свој дом.“

Таа вели дека морала да го изгради својот живот без поддршка од семејството.

„Морав да почнам од нула. Сè финансирав сама. Никогаш не добив никаква помош.“

Во друг случај, 54-годишна жена од Призрен вели дека нејзиниот брат тајно ја завршил постапката за наследување една година по смртта на нивниот татко, прогласувајќи се за единствен наследник иако имал четири сестри.

„Го зеде целиот имот за себе без наша дозвола“, вели таа. На прашањето какво објаснување ѝ било дадено, таа одговара: „Ниедно.“

Сепак, искуствата на анкетираните жени се разликуваат.

39-годишна жена од Приштина вели дека добила еднаков дел од семејниот имот без да мора да го побара.

„Немаше потреба. Сè беше однапред договорено.“ Нејзините родители ѝ кажале нејзе и на нејзиниот брат: „Вие сте еднакви, исто како што беа еднакви љубовта, грижата и сигурноста што ви ги дававме.“

За 62-годишна жена од Феризај, ефектот бил едноставен: „Едноставно се чувствувам еднаква со моите браќа.“ Нејзиното семејство го навело почитувањето на законот како причина за еднаквата поделба на имотот.

Овие случаи покажуваат дека исходите не се определени само од она што го предвидува законот, туку и од начинот на кој семејствата ги разбираат имотот, еднаквоста и местото на жената во семејството.

Помеѓу правата и традицијата

Искуствата на жените анкетирани од K2.0 одразуваат поширок тренд документиран од Центарот за информирање, критика и акција (QIKA).

Според податоците на Косовската катастарска агенција, анализирани од QIKA, жените сочинувале само 17,7% од лицата кои наследиле имот во 2024 година, во споредба со 82,3% мажи. Во 2025 година биле регистрирани 43.880 случаи на наследување кај мажи, во споредба со 10.042 кај жени.

За Бленда Аслани, истражувачка и проектна менаџерка во QIKA, овие бројки укажуваат на нееднаквост која продолжува да се репродуцира преку начинот на кој имотот се наследува и подарува во семејствата.

„Имотот и понатаму во голема мера се пренесува по машката линија на семејството, додека наследувањето и подарувањето продолжуваат да функционираат како механизми преку кои се репродуцира економската и општествената моќ на мажите“, вели Аслани.

Според Аслани, една од општествените норми што влијаат врз начинот на кој жените ги остваруваат своите наследни права е верувањето дека по стапувањето во брак, ќерката станува „дел од друго домаќинство“ и дека имотот треба да остане во семејството на синот.

„Оваа општествена норма создава и друг феномен документиран со истражувањето: семејствата им го свртат грбот на жените кои ќе одлучат да ги побараат и остварат своите права“, вели таа.

Притисокот станува особено видлив кога жените ќе одлучат да се откажат од наследството. Според Аслани, таквата одлука не може секогаш да се разбере како слободен избор.

„Откажувањето на жените од нивното право на наследство не може да се разбере како целосно слободен и информиран избор“, вели таа.

Во многу случаи, додава таа, жените можеби го гледаат откажувањето од имотот како начин да ги зачуваат семејните односи.

Нееднаквоста може да започне дури и пред жената да добие можност да донесе одлука. Според истражувањето на QIKA, во 90–95% од анализираните случаи, постапките за наследување ги започнуваат машки наследници.

„Ова создава можност жените да бидат исклучени од процесот уште во неговите најрани фази“, вели Аслани, нагласувајќи ја потребата институциите подеднакво да ги идентификуваат и известат сите наследници.

Оттука, нееднаквоста не се појавува нужно само во моментот кога имотот се дели. Таа може да започне многу порано: во начинот на кој семејството размислува за имотот, во тоа кој ја започнува постапката и во тоа колку жените се информирани за своите права.

Што вели законот?

Искуствата опишани од жените во истражувањето на K2.0 остро се разликуваат од она што го предвидува косовскиот закон за наследување.

Според адвокатката Едона Сина, ќерките и синовите имаат целосно еднакви наследни права.

„Бракот на ќерката, нејзиното напуштање на родителскиот дом или фактот дека основала свое семејство не го намалуваат ниту го поништуваат нејзиното право на наследство“, вели Сина.

Кога родителот ќе почине без тестамент, децата и брачниот другар наследуваат еднакви делови. Но, пред да може да се подели наследството, прво мора да се утврди дали дел од имотот бил стекнат заеднички во текот на бракот. Затоа, имотот регистриран на име на таткото може да вклучува и дел што ѝ припаѓа на мајката.

Ова е особено важно во случаи како оној на В.Б., бидејќи таа вели дека нејзината мајка придонела за купувањето на куќата и деловниот имот.

Ниту тестаментот не ја исклучува нужно ќерката од наследството, но тоа не значи дека таа ќе има корист во иста мера како и нејзиниот брат. Според Сина, разликата често лежи во начинот на кој имотот се распределува меѓу наследниците.

„Во пракса, во последно време, родителите почнаа да им оставаат имот директно и на своите ќерки, но во многу помали делови од оние што им ги оставаат на синовите. На пример, ако починатиот има две куќи, земјиште и деловен имот, синот добива сè, додека ќерките остануваат само со мал деловен имот кој го делат меѓу себе“, вели Сина.

Друг проблем се однесува на жените кои „се откажуваат“ од своето наследство во корист на брат. Сина укажува дека, од правен аспект, тоа може да значи пренесување на нивниот наследен дел на конкретниот наследник, наместо едноставно откажување од него. Затоа, жените треба точно да разберат што потпишуваат.

Законот предвидува и заштитни механизми против одлуки донесени под притисок. Лицето кое се откажува од наследството мора да биде сослушано одделно, без присуство на другите наследници, а судот или нотарот мора да се осигури дека лицето ги разбира своите права и последиците од својата одлука. Доколку постојат индикации дека лицето било под притисок, откажувањето не треба да биде прифатено.

За Сина, централниот проблем не е отсуството на правна еднаквост, туку јазот меѓу законот и неговото спроведување во практиката.

„Историски гледано, проблемот во Косово не беше толку во отсуството на еднаквост во текстот на законот, туку во неуспехот таа еднаквост да стане реалност во практиката“, вели таа.

Семејниот притисок, родовите стереотипи и недостигот од правно знаење и понатаму влијаат врз одлуките на жените во врска со наследството. Сина ги советува жените да не потпишуваат документи за наследство што не ги разбираат целосно и да побараат независен правен совет доколку чувствуваат дека се под притисок.

Во случајот на В.Б., она што некогаш изгледало како сигурен семеен договор имотот да биде поделен подеднакво, на крајот завршило на суд. Освен куќата, деловниот имот и нивната парична вредност, таа вели дека спорот го променил и начинот на кој гледа на она што нејзините родители го оставиле зад себе.

„Повеќе не го доживувам како нешто што ми го оставиле моите родители“, вели таа. „Се чувствувам како, освен спомените, ништо да не ми останало од моите родители. Како сè да исчезна за миг.“

Овој текст е плод на соработка помеѓу Медуза и Reporting Diversity Network, со поддршка на Европската Унија. Оригиналниот текст на босански јазик можете да го прочитате на Mediacenter Sarajevo, a англиската верзија на RDN. Ова неформално регионално поврзување и споделување има за цел да ги истражи обичајните пракси кои резултираат со сериозна родова дискрепанца во наследувањето на имот во овој регион. Иницијативата беше започната од авторките и новинарки Марта Стевковска и Лени Фрчкоска, а нивниот текст за состојбата во Северна Македонија е достапен за читање на Медуза и Reporting Diversity Network.  

“Brenda një sekonde, gjithçka u zhduk”

 Për vite me radhë, V.B. besonte se prona e babait të saj do të ndahej në mënyrë të barabartë mes katër fëmijëve të tij. Nëna e V.B. kishte vdekur kur ajo ishte vetëm tetë vjeçe. Nga martesa e parë, babai kishte dy vajza, ndërsa nga martesa e dytë kishte një djalë dhe një vajzë. Ai u kishte thënë vazhdimisht fëmijëve se secili do të merrte një pjesë të barabartë të pasurisë.

Për V.B., kjo kishte edhe një peshë tjetër, pasi siç thotë ajo, një pjesë e pasurisë ishte krijuar edhe me kontributet e nënës së saj të ndjerë.

Para vdekjes, babai kishte bërë një testament ku sipas V.B., të katër fëmijët ishin përfshirë në mënyrë të barabartë. Por disa muaj më vonë, kur ishte rëndë i sëmurë, testamenti u revokua. V.B. thotë se babai i kishte treguar se gjysmë-vëllai, me të cilin ai jetonte, e kishte shtyrë të ndryshonte testamentin.

Pas vdekjes së tij, prona e familjes, përfshirë një shtëpi të madhe me oborr dhe një lokal të madh në qendër të Gjakovës, u regjistrua në emër të gjysmë-vëllait të saj.

Për tetë muaj, V.B. dhe motra e saj u përpoqën ta zgjidhnin çështjen brenda familjes. Fillimisht, vëllai u premtoi se do t’i kompensonte për shtëpinë, por refuzoi të negocionte për lokalin, duke thënë se ai i takonte atij sepse ishte djali.

Pas tetë muajsh pritjeje, V.B. thotë se ai mohoi se kishte premtuar atë shumë dhe në vend të saj ofroi atë që ajo e përshkruan si një shumë “qesharake”.

Tashmë kur negociatat kanë dështuar, V.B. dhe motra e saj kanë nisur procedurat ligjore për të kërkuar atë që besojnë se është pjesa e tyre.

Por ndjekja e drejtësisë ka edhe një kosto emocionale.

Për V.B., nisja e këtij procesi nënkupton jo vetëm një përballje ligjore, por edhe rikthim të vazhdueshëm te një konflikt që ajo kishte shpresuar ta zgjidhte brenda familjes.

“Nuk është vetëm e kushtueshme financiarisht, por është edhe emocionalisht e dhimbshme”, thotë V.B.

Historia e V.B. nuk është thjesht një mosmarrëveshje për një pronë familjare, por pasqyrim i një hendeku më të gjerë mes të drejtës ligjore të grave për të trashëguar dhe qasjes së tyre reale në pronën familjare në Kosovë.

Gratë vazhdojnë të jenë dukshëm të nënpërfaqësuara në mesin e pronarëve të regjistruar të pronave në Kosovë. Në vitin 2024, gratë zotëronin ose bashkëzotëronin rreth 19.8% të pronave në regjistrin kadastral të Kosovës; deri në vitin 2025, kjo shifër ishte rritur në 21.5%.

Por këto shifra nuk tregojnë se sa pronë familjare trashëgojnë gratë. Ato përfshijnë edhe pronat që gratë i kanë blerë vetë dhe pronat në bashkëpronësi të regjistruara me bashkëshortët e tyre.

Për të kuptuar se çfarë fshihet pas këtyre shifrave, K2.0 zhvilloi një anketë me 22 gra për përvojat e tyre me trashëgiminë familjare: si ishte ndarë prona, çfarë arsyesh u ishin dhënë, nëse kishin kërkuar ndonjëherë pjesën që u takonte dhe si kishte ndikuar kjo në jetën e tyre.

Nga 22 të anketuarat, 14 aktualisht kanë pronë në emër të tyre, ndërsa 8 nuk kanë. Por pronësia nuk do të thotë domosdoshmërisht trashëgimi. Nga 14 gratë që kanë pronë, vetëm pesë e kanë marrë atë përmes trashëgimisë familjare. Shtatë e kanë blerë vetë me të ardhurat e tyre, ndërsa dy e kanë në bashkëpronësi me bashkëshortin ose partnerin.

Sa i përket trashëgimisë në mënyrë specifike, nëntë gra thonë se nuk e kanë marrë kurrë pjesën që u takonte, ndërsa për gjashtë të tjera prona familjare ende nuk është ndarë fare. Vetëm pesë thonë se kanë marrë pjesë të barabartë me vëllezërit e tyre, ndërsa dy thonë se kanë marrë një pjesë më të vogël.

Ndërkohë, 15 nga 22 gratë thanë se ndiheshin të lira për ta pranuar, kërkuar ose refuzuar trashëgiminë e tyre, ndërsa shtatë thanë se nuk ndiheshin të tilla. Gjashtë gra thanë se nuk ishin informuar për të drejtat e tyre ligjore para se të merrej vendimi.

Në shumë prej rasteve të përfshira në anketë, prona familjare i kalonte djalit, shpesh pa ndonjë shpjegim.

Një grua 54-vjeçare nga Prishtina thotë: “Vëllai im e trashëgoi. Ne, motrat, nuk morëm asgjë.” Kur u pyet pse, ajo thotë: “Asnjë arsye. Thjesht iu dha vëllait tim.” Ajo e përshkruan përvojën si diçka që e la “të frustruar, të pavlerësuar dhe të pabarabartë”.

Për një grua 45-vjeçare nga Prishtina, mesazhi ishte më i drejtpërdrejtë. Pasi prona familjare i kaloi vëllait të saj, asaj iu tha: “Ti e ke shtëpinë tënde.” Ajo thotë se iu desh ta ndërtonte jetën e saj pa mbështetjen e familjes: “Më është dashur të filloj nga e para. Të gjitha i kam financuar vetë. Asnjëherë nuk kam marrë ndihmë.”

Në një rast tjetër, një grua 54-vjeçare nga Prizreni thotë se vëllai i saj e përfundoi në fshehtësi procedurën e trashëgimisë një vit pas vdekjes së babait të tyre, duke e shpallur veten trashëgimtarin e vetëm, ndonëse kishte katër motra.

“Ai e mori të gjithë pasurinë për vete, pa lejen tonë”, thotë ajo. E pyetur se çfarë arsyeje i ishte dhënë, përgjigjja e saj ishte: “As edhe një arsye.”

Por përvojat e grave në pyetësor nuk janë të gjitha të njëjta.

Një grua 39-vjeçare nga Prishtina thotë se mori një pjesë të barabartë të pronës familjare pa pasur nevojë ta kërkonte.

“Nuk kishte nevojë. Gjithçka ishte rregulluar paraprakisht.” Prindërit e saj u kishin thënë asaj dhe vëllait të saj: “Jeni të barabartë, ashtu siç kanë qenë të barabarta dashuria, kujdesi dhe siguria që ju kemi dhënë.”

Për një grua 62-vjeçare nga Ferizaj, ndikimi ishte i thjeshtë: “Vetëm se ndihem e barabartë me vëllezërit e mi.” Familja e saj kishte përmendur respektimin e ligjit si arsye për ndarjen e barabartë.

Këto raste tregojnë se rezultati nuk përcaktohet vetëm nga ajo që parashikon ligji, por edhe nga mënyra se si familjet e kuptojnë pronën, barazinë dhe rolin e grave brenda tyre.

Mes të drejtës dhe traditës

Përvojat e grave të përfshira në anketën e K2.0 përputhen me një prirje më të gjerë të dokumentuar nga QIKA.

Sipas të dhënave të Agjencisë Kadastrale të analizuara nga QIKA, në vitin 2024 gratë përbënin vetëm 17.7% të personave që kishin trashëguar pronë, krahasuar me 82.3% burra. Në vitin 2025, 43,880 raste të trashëgimisë ishin regjistruar për burra, krahasuar me 10,042 për gra.

Për Blenda Asllanin, hulumtuese dhe menaxhere e projektit në Qendrën për Informim, Kritikë dhe Aksion – QIKA, këto shifra janë tregues i një pabarazie që vazhdon të riprodhohet përmes mënyrës se si prona trashëgohet dhe dhurohet në familje.

“Prona vazhdon të qarkullojë në masë të madhe brenda linjave të burrave të familjes, ndërsa trashëgimia dhe dhurimi vazhdojnë të funksionojnë si mekanizma përmes të cilëve riprodhohet pushteti ekonomik dhe social i burrave”, thotë Asllani.

Sipas Asllanit, një nga normat që ndikon në mënyrën se si gratë e ushtrojnë të drejtën e tyre në trashëgimi është bindja se pas martesës vajza bëhet “e derës së huaj” dhe prona duhet të mbetet në familjen e djalit.

“Kjo normë shoqërore prodhon edhe një tjetër fenomen që hulumtimi e dokumenton – “lëçitjen” e grave që vendosin ta kërkojnë dhe ta realizojnë të drejtën e tyre”, thotë ajo.

Presioni bëhet veçanërisht i dukshëm kur gratë vendosin të heqin dorë nga trashëgimia. Sipas Asllanit, ky vendim nuk mund të shihet gjithmonë si një zgjedhje e lirë.

“Heqja dorë e grave nga trashëgimia nuk mund të kuptohet si zgjedhje plotësisht e lirë dhe e informuar”, thotë ajo. Sipas saj, në shumë raste gratë mund ta shohin heqjen dorë nga prona si një mënyrë për të ruajtur marrëdhëniet familjare.

Pabarazia mund të nisë edhe para se gruaja të ketë mundësi të marrë një vendim. Sipas hulumtimit të QIKA-s, në 90–95% të rasteve të analizuara, procedurat e trashëgimisë iniciohen nga trashëgimtarët burra.

“Kjo krijon mundësi që gratë të mbeten jashtë procesit që në fazat e para”, thotë Asllani, duke theksuar nevojën që institucionet t’i identifikojnë dhe njoftojnë të gjithë trashëgimtarët në mënyrë të barabartë.

Kështu, pabarazia nuk shfaqet domosdoshmërisht në një moment të vetëm kur prona ndahet. Ajo mund të nisë shumë më herët: me mënyrën se si familja e koncepton pronën, me atë se kush e nis procedurën dhe me atë se sa të informuara janë gratë për të drejtat e tyre.

Çfarë thotë ligji?

Përvojat e përshkruara nga gratë në anketë janë në kontrast me atë që parashikon ligji i trashëgimisë në Kosovë.

Sipas avokates Edona Sina, vajzat dhe djemtë kanë të drejta plotësisht të barabarta në trashëgimi.

“Martesa e vajzës, largimi i saj nga shtëpia prindërore apo fakti që ajo ka krijuar familjen e saj nuk e zvogëlon dhe as nuk e shuan të drejtën e saj për trashëgimi”, thotë Sina.

Kur një prind vdes pa testament, fëmijët dhe bashkëshorti/ja trashëgojnë në pjesë të barabarta. Por para se trashëgimia të ndahet, duhet fillimisht të përcaktohet nëse një pjesë e pronës është fituar bashkërisht gjatë martesës. Prona e regjistruar në emër të babait, për rrjedhojë, mund të përfshijë edhe një pjesë që i takon nënës.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme në raste si ai i V.B., e cila thotë se nëna e saj ka kontribuar në blerjen e shtëpisë dhe dyqanit.

Gjithashtu, testamenti nuk e përjashton gjithmonë vajzën nga trashëgimia, por kjo nuk do të thotë se ajo përfiton në të njëjtën masë si vëllai. Sipas Sinës, dallimi shpesh qëndron në mënyrën se si shpërndahet pasuria mes trashëgimtarëve.

“Në praktikë, kohët e fundit, prindërit po ua lënë pronën drejtpërdrejt edhe vajzave, por shumë më pak krahasuar me pjesën që ua lënë djemve. Për shembull, nëse trashëgimlënësi ka dy shtëpi, tokë dhe një lokal, djali i merr të gjitha, ndërsa vajzave u lihet vetëm një lokal i vogël përgjysmë”, thotë Sina.

Një çështje tjetër lidhet me gratë që “heqin dorë” nga trashëgimia e tyre në favor të një vëllai. Sina thekson se, nga pikëpamja ligjore, kjo mund të nënkuptojë transferimin e pjesës së trashëgimisë te ai trashëgimtar i caktuar, dhe jo thjesht heqjen dorë prej saj. Prandaj, gratë duhet ta kuptojnë saktësisht se çfarë po nënshkruajnë.

Ligji gjithashtu parashikon masa mbrojtëse ndaj vendimeve të marra nën presion. Personi që heq dorë nga trashëgimia duhet të intervistohet veçmas, pa praninë e trashëgimtarëve të tjerë, ndërsa gjykata ose noteri duhet të sigurohet se ai ose ajo i kupton të drejtat dhe pasojat e vendimit. Nëse ka indikacione për presion, heqja dorë nuk duhet të pranohet.

Për Sinën, problemi kryesor nuk është mungesa e barazisë ligjore, por hendeku mes ligjit dhe zbatimit të tij në praktikë.

“Problemi në Kosovë historikisht nuk ka qenë aq shumë mungesa e barazisë në tekstin e ligjit, por dështimi për ta realizuar këtë barazi në praktikë”, thotë ajo.

Presioni familjar, stereotipet gjinore dhe mungesa e njohurive ligjore vazhdojnë të ndikojnë në vendimet e grave për trashëgiminë. Sina i këshillon gratë të mos nënshkruajnë dokumente të trashëgimisë që nuk i kuptojnë plotësisht dhe të kërkojnë këshillë të pavarur ligjore nëse ndihen nën presion.

Në rastin e V.B., ajo që dikur dukej si një marrëveshje e sigurt brenda familjes për një ndarje të barabartë të pronës përfundoi në gjykatë. Përtej shtëpisë, lokalit dhe vlerës së tyre, ajo thotë se mosmarrëveshja i ka ndryshuar mënyrën se si e sheh trashëgiminë e prindërve të saj.

“Tashmë nuk e shoh më si diçka që më ka mbetur mua nga prindërit e mi”, thotë ajo. “Më duket se, përveç kujtimeve, nuk më ka mbetur asgjë nga prindërit e mi. Sikur, brenda një sekonde, gjithçka u zhduk.”

Овој текст е плод на соработка помеѓу Медуза и Reporting Diversity Network, со поддршка на Европската Унија. Оригиналниот текст на босански јазик можете да го прочитате на Mediacenter Sarajevo, a англиската верзија на RDN. Ова неформално регионално поврзување и споделување има за цел да ги истражи обичајните пракси кои резултираат со сериозна родова дискрепанца во наследувањето на имот во овој регион. Иницијативата беше започната од авторките и новинарки Марта Стевковска и Лени Фрчкоска, а нивниот текст за состојбата во Северна Македонија е достапен за читање на Медуза и Reporting Diversity Network.