Кој одлучува кои песни ќе опстојат, а кои ќе бидат закопани во немилосрдниот песок на времето? До кога старите моќници ќе си земаат за право да одлучуваат чии гласови ќе бидат стишени? Во време кога крвнички патријархални системи, како талибанскиот режим, се стремат да ги избришат жените од светот и историјата, решивме да покажеме револт и солидарност. Затоа, се собравме неколку јазичар(к)и и препеавме десет песни од авганистански поетеси.
Речиси секоја од поетесите имала трагична судбина токму поради храброста да го живее животот како што му прилега на секој човек – слободно. Некои пишуваат под псевдоними на скриени интернет страници, а други како Надија Анџуман и Мина Кешвар Камал биле жртви на фемицид и атентат.
Колку и да е фалично нашето општество, сепак уживаме слободи кои не ги има секаде низ светот. Имајќи ги на ум жените во Авганистан, можеме, бар за миг, да им оддадеме чест на сите жени кои храбро му пркосат на системот. Можеме, бар за миг, да воздивнуваме во ист ритам со нив и да ги споделиме нивните болки, да ја почувствуваме нивната неугаслива жед за промена и слобода. На крајот на денот, тоа ни е должност како припадници на човечкиот род.
Нека служат овие препеви за да се дознаат и запаметат нивните стихови, имиња и животи. Споделувајте ги песните, запишете си ги омилените во вашите дневници, истражете повеќе за поетесите. Да докажеме дека поезијата и желбата за слобода се помоќни од напорите за нивно уништување.
Песна
НАДИЈА АНЏУМАН
Немам желба да прозборам.
За што да пеам?
Јас, која сум мразена од животот.
Нема разлика дали ќе се пее или не.
Зошто да зборувам за сладост,
кога чуствувам горчина?
О, гозба на угнетувачот.
Зачука во мојата уста.
Немам придружник во животот.
За кого да бидам речита?
Нема разлика дали ќе се збори, смее,
умира или биде.
Јас и мојата напната осаменост.
Со тага и жал.
Родена за ништожност.
Мојата уста треба да биде запечатена.
О, моето срце треба да знае за пролетта
и кога е време да се слави.
Но, што да правам со заробеново крило
што не ми дозволува да полетам?
Предолго молчев.
Но, никогаш не ја заборавив мелодијата.
Секој момент ги шепотам
песните од моето срце.
Потсетувајќи се себе си на денот
кога ќе го скршам овој кафез.
Кога ќе полетам од оваа осаменост.
Ќе пеам како меланхолик.
Јас не сум слаба топола
да се потресе од секој ветер.
Јас сум Авганистанка.
Има смисла само да оплакувам.
Препев: Јована Давиткова
Poezia
NADIA ANJUMAN
Nuk kam dwshirw gojën ta hap!
Për çka të këndoj?!
Unë, e cila jam e urryer nga jeta.
Nuk bën dallim a këndoj apo nuk këndoj.
Pse të flas ëmbël,
kur ndjej të hidhurën?!
Oh, festa e tiranit.
Trokitë në gojën time.
Nuk kam shoqërues në jetë.
Për kë të jem e ëmbël?
Nuk dallon asgjë nëse flas apo qesh,
a do vdes a do mbes.
Unë dhe vetmia ima e tendosur.
Me pikëllim e trishtim.
Unë që jam lindur për asgjë.
Goja ime duhet të vuloset.
Oh, zemra ime duhet të dijë për pranverën
dhe kur është koha për të festuar.
Por çfarë të bëni me një krah të robëruar
cfarë nuk me le të ngrihem?
Shumë gjatë kam heshtur.
Por, nuk e harrova kurrë melodinë.
I pëshpëris çdo moment
këngët e zemrës sime.
Duke ia kujtuar vetes ditën
kur ta thyej këtë kafaz.
Kur do të fluturoj nga kjo vetmi.
Unë do të këndoj si një melankolik.
Unë nuk jam plep i dobët
që tundet nga çdo erë.
Unë jam afgane.
Ka kuptim vetëm të vajtoj.
Përgatitje: Afije Sherifi
*
Пламени
ЛЕЈЛА САХАРАТ РУШАНИ
Пламените што ги проголтаа куќите
Беа црвени
И оставија пепел
Крвта што ја пролејаа и истурија
На годишниот календар
Е уште црвена
Есенското лисје
Мрачната боја на зајдисонцето
Беа црвени
Црвени
Дури и боите на моите кошмари
Се сите црвени
Црвени, црвени
Препев: Тијана Алваџиоска
Flakë
LEILA SARAHAT RUSHANI
Flakët që i përpinë shtëpitë
Ishin të kuqe dhe
i lanë ato të shkrumbuara.
Gjakun që e derdhën
Në kalendarin e vitit
është ende i kuq.
Janë ende të kuqe edhe gjethet e vjeshtës,
Ngjyra e zymtë e perëndimit të diellit.
janë të kuqe edhe ngjyrat e maktheve të mia.
Të gjitha janë të kuqe,
Të kuqe.
Përgatitje: Afije Sherifi
*
Љубов
РАБИЈА БАЛХИ
Лажна мрежа Љубовта ми сплете
Сиот мој напор залуден е веќе.
Јавајќи го тој ајгар, не знаев дека
Помалку ќе слуша што посилно го влечам.
Љубов – океанот бескрајно широк,
Кај што се дави и мудрец и чирак.
Само тој што навистина е вљубен
Љуби до крајот на животов блуден.
Ти личи ли грдо, ти мисли го за арно,
Отров касни, а шеќер вкуси стварно.
Препев: Марија Арсенкова
Dashuria
RABIA BALKHI
Dashuria më ka thurrur një rrjet të rrejshëm.
Të gjitha përpjekjet e mia të kota.
Duke e kalëruar këtë hamshor, nuk e dija se,
sa më fortë t’i tërhiqja frerët, aq më pak vërehej.
Dashuria – një oqean pa kufi
Ku përmbytet edhe njeriu i urtë edhe filestari.
Vetë ai që është i vërtetë i dashuruar
Dashuron deri në fund të jetës së shfrenuar.
Nëse të duket i shëmtuar, mendoje si të miqësuar.
Pi helm, e shijon sheqerin e ëmbël.
Përgatitje: Afije Sherifi
*
Онаму каде што љубовта е лага, за Зармина
РАХИЛА МУСКА
Те барам. Камен си.
Еден ден ти ќе ме бараш, и ќе сфатиш дека ме нема.
– Зармина
На половина пат околу светот и немам видено страсна девојка—
Плачам за тебе Зармина, ти го извикувам името.
Ако песната е молитва, се молам душата да ти лета среќно, слободно,
преку смртта ослободенa од сета оваа опасност, догма и страв.
Не мора веќе да се покоруваш на зборови што се надеваше дека ќе те спасат,
ниту пак да ги чувствуваш тупаниците на сопствените браќа кои те тепаа,
Само зашто се осмели да зборуваш за осаменоста и копнежот за нешто
што допрва треба да дојде, за секое девојче во Авганистан што уште не е родено.
Препев: Ивана Цветанова
Ku dashuria është një gënjeshtër- për Zarminën
RAHILA MUSKA
Thërras. Ti je gur.
Thërras. Ti je gur.
Një ditë do të shikosh dhe do të zbulosh që s’jam më.
– Zarmina
Në gjyshmë të rrugvs anekënd botës, nuk kam parë vajzë të zjarrtë—
Qaj për ty Zarmina, thërras emrin tënd.
Nëse poezia është një lutje, lutem që shpirti yt të fluturojë i lumtur, i lirë
i çliruar nga vdekja, nga çdo rrezik, dogmë dhe frikë.
Të mos jesh më e përkulur për fjalët që shpresoje të të shpëtonin,
as të ndjesh grushtet e vëllezërve të tu, duke të rrahur
për guximin të flasësh për vetminë dhe mallin tënd për diçka
që ende nuk ka ardhur, për çdo vajzë në Afganistan që ende nuk ka lindur.
