Кој одлучува кои песни ќе опстојат, а кои ќе бидат закопани во немилосрдниот песок на времето? До кога старите моќници ќе си земаат за право да одлучуваат чии гласови ќе бидат стишени? Во време кога крвнички патријархални системи, како талибанскиот режим, се стремат да ги избришат жените од светот и историјата, решивме да покажеме револт и солидарност. Затоа, се собравме неколку јазичар(к)и и препеавме десет песни од авганистански поетеси.
Речиси секоја од поетесите имала трагична судбина токму поради храброста да го живее животот како што му прилега на секој човек – слободно. Некои пишуваат под псевдоними на скриени интернет страници, а други како Надија Анџуман и Мина Кешвар Камал биле жртви на фемицид и атентат.
Колку и да е фалично нашето општество, сепак уживаме слободи кои не ги има секаде низ светот. Имајќи ги на ум жените во Авганистан, можеме, бар за миг, да им оддадеме чест на сите жени кои храбро му пркосат на системот. Можеме, бар за миг, да воздивнуваме во ист ритам со нив и да ги споделиме нивните болки, да ја почувствуваме нивната неугаслива жед за промена и слобода. На крајот на денот, тоа ни е должност како припадници на човечкиот род.
Нека служат овие препеви за да се дознаат и запаметат нивните стихови, имиња и животи. Споделувајте ги песните, запишете си ги омилените во вашите дневници, истражете повеќе за поетесите. Да докажеме дека поезијата и желбата за слобода се помоќни од напорите за нивно уништување.
Наоружи ги песните како пушки
СОМАЈА РАНИШ
Наоружи ги песните како пушки –
географијата на војната те повикува
да се бориш.
Непријателот не знае за знаци,
контра-знаци,
бои
сигнали
симболи!
Наоружи ги песните како пушки –
секој момент е натоварен
со бомби
куршуми
експлозии
звуци на смртта –
смртта и војната
не следат правила
можеш да ги претвориш твоите страници во бели знамиња
илјадапати
само не голтај ги зборовите, замолчена.
Наоружи ги твоите песни –
твоето тело –
твоите мисли –
како пиштоли.
Се креваат воените училишта
во тебе.
Можеби ти
си следна.
Препев: Душица Лазова
Armatosni këngët si të jenë pushkë
SOMAYA RANISH
Armatosni këngët si të jenë pushkë –
Gjeografia e luftës të thërret
për të luftuar.
Armiku nuk njeh shenja,
Kundër-shenja,
ngjyra
sinjale
simbole!
Armatosni këngët si të jenë pushkë –
çdo moment është i ngarkuar
me bomba
plumba
eksplozive
tinguj të vdekjes –
vdekja dhe lufta
nuk ndjekin rregulla
mund t’i transfromosh faqet tuaja në flamuj të bardhë
një mijë herë
vetëm mos i gëlltit fjalët e tua, e heshtur.
Armatosi këngët tuaja –
trupin tënd –
mendimet tuaja –
si pistoleta.
Shkollat ushtarake po rriten
në ty.
Ndoshta ti
e ke radhën.
Përgatitje: Xhejlan Veliu
Светлосини сеќавања
НАДИЈА АНЏУМАН
О, вие прогонети на планината на заборавот!
О, тие ваши накитени имиња,
што дремат во калливата тишина
О, тие избришани сеќавања,
вашите светло сини сеќавања
што се брануваат во морето на исчезнување
Каде се бистрите потоци во кои се слеваат вашите мисли?
Чија ли граблива рака ја оттргна
златната јатка од вашите соништа?
Во оваа бура која носи угнетување
каде отиде вашиот брод,
вашиот сребреникав месечев брод?
По оваа горчлива студенина која раѓа смрт –
Ако морето се смири
Ако облакот ги ослободи
грутките заплеткани во срцето
Ако младата ноќ донесе љубов,
насмевнете се
Ако планината омекне и во расплод зазелени,
расцветајте –
Можеби тогаш, едно од вашите имиња,
таму над височините,
ќе светне како сонце?
Дали таложењето сеќавања
светло сини сеќавања
Во очите на рибите уморни од поплави и
уплашени од суровиот порој,
ќе се претвори во одраз на надеж?
О, вие прогонети на планината на заборавот!
Препев: Анета Попова
Kujtime ngjyrë kaltër e çelur
NADIA ANJUMAN
O jo të syrgjynosur në malin e harresës!
O ju emrat e praruara ,
që koteni në baltën e heshtjes
O kujtimet e zhdukura,
kujtimet tuaja ngjyrë qielli
Që valojnë në detin e zhdukjes
Ku është përroi i pastër i mendimeve tuaja?
Cila dorë hajdute plaçkiti statujën e artë të ëndrrave tuaja?
Në këtë stuhi që lind shtypjen
Ku ka shkuar anija juaj, anija e qetë e argjendtë e hënës?
Pas këtij të ftohti të hidhur që lind vdekjen –
Nëse deti qetësohet
Nëse retë lëshojnë nyjet e pikëllimit të zemrës
Nëse zonjusha e dritës së hënës sjell dashuri, ofron një buzëqeshje
Nëse mali zbut zemrën e tij, zbukurohet me të gjelbër
Bëhet frytdhënës –
A do të bëhet një nga emrat tuaj, mbi majat,
i ndritshëm si dielli?
A do të ngrihen kujtimet tuaja
Kujtimet tuaja ngjyrë kaltër e çelur
Në sytë e peshqve të lodhur nga përmbytjet dhe
të frikësuar nga shiu i shtypjes
të bëhen një pasqyrim shprese?
O, mërgimtarë të malit të harresës!
Përgatitje: Fatos Grubi
Зависна од осаменост
ЛЕЈЛА САРАХАТ РУШАНИ
Нема да дојдеш
Ти нема да дојдеш
Каде што изворот ми е толку испразнет
Од звукот на дишењето
Од ластовици
Ноќта е полна со ништост
Не, ноќта е полна со густ страв
Ноќта е полна со поезијата на молкот
Ноќта е полна со мрморот на молкот
Нема да дојдеш
Ти нема да дојдеш
Ноќта е како лагуна
Во чија длабочина срцето ми скапува
Бавно, бавно, бавно
Им завидував
На ластовиците вљубени во летањето
Ах!
Колку многу љубам да летам
Но невидлива жица
Долга колку времето
Ми го заробила крилото
Ноќта е зависна од својот мрак
А јас од мојата осаменост
Ти не знаеш
Што значи да се биде зависна од осаменост
Tи не знаеш
Ти нема да дојдеш
Препев: Филипа Сара Попова
E varur nga vetmia
LAILA SARAHAT RUSHANI
Ti nuk do të vish
Ti nuk do të vish
Ku burimi im është aq i zbrazët
nga tingulli i frymëmarrjes
së dallëndysheve
Nata është plot asgjësi
Jo, nata është plot frikë të dendur
Nata është plot me poezinë e heshtjes
Nata është plot me pëshpërimën e heshtjes
Ti nuk do të vish
Ti nuk do të vish
Nata është si një lagunë
Në thellësinë e së cilës më kalbet zemra
Ngadalë, ngadalë, ngadalë
I lakmoja
Dallëndyshet që e dashuronin fluturimin
Oh!
Sa shumë dua të fluturoj
Por një tel i padukshëm
i gjatë aq sa vetë koha
më ka lidhur krahun
Nata është e varur nga errësira e saj
E unë nga vetmia ime
Ti nuk e di
Ç’do të thotë të varesh nga vetmia
Ti nuk e di
Ti nuk do të vish
