филм

Едно убаво утро (2022)

препорачува: Дарко Алексовски, визуелен уметник

 

Наслов: Un beau matin (One Fine Morning)

Режија: Mia Hansen-Løve

Играат: Léa Seydoux, Pascal Greggory, Melvil Poupaud

Земја: Франција, Германија

Времетраење: 112′

Жанр: драма, романса

 

Сандра е самохрана мајка која покрај преведувачката работа, времето го поминува во грижа за осумгодишната ќерка и нејзиниот татко со напредно невродегенеративно нарушување. Филмот – како еден исечок од животот без почеток, заплет и крај – се случува во фрустрирачка потрага по болници и домови за стари лица, како и комплицираната, неизвесна врска што ја започнува со пријател со кој се сретнува после неколку години.

 

Овој филм го гледав неодамна и го доживеав како бавна, исклучително топла и емпатична студија на интергенерациската врската помеѓу деца и родители. Го препорачувам заради ненаметливата и непретенциозна приказна во која не се случува ништо особено, освен секојдневниот живот, но и заради тоа што е фокусиран на внатрешниот живот на ликовите, без никакви непотребни визуелни и стилски решенија. 

 

Сите сме странци (2023)

препорачува: Дарко Алексовски, визуелен уметник

 

Наслов: All of Us Strangers

Режија: Andrew Haigh

Играат: Andrew Scott, Paul Mescal, Jamie Bell, Claire Foy

Земја: Велика Британија

Времетраење: 106′

Жанр: драма, романса

 

Адам живее осамено во исто толку осамена зграда во Лондон, така што случајната средба со Хари, веројатно единствениот сосед во зградата, го изместува неговото монотоно, рутинско секојдневие. Додека нивната врска се развива и Адам се обидува да најде инспирација за пишување, тој на чуден начин е привлечен од семејната куќа од детството и сеќавањата на неговите родители загинати во сообраќајна несреќа пред триесет години. 

All of Us Strangers е интимна, на моменти надреална, па и психоделична студија на современиот синдром на хронична осаменост, како и тежината на нереализираното, преќутено детство на еден квир маж. Ова е квир филм чија приказна се развива паралелно помеѓу романтична и родителска љубов, а дијалозите и споделените моменти помеѓу ликовите се наоѓаат во една збунувачка перспектива во која, заедно со Адам, до крајот на филмот се прашуваме што е реално, а што не.

Плажите на Ањес (2008)

препорачува: Дарко Алексовски, визуелен уметник

 

Голем дел наративни уметнички дела ги истражуваат различните комплицирани релации помеѓу деца и родители. Овие, честопати интергенерациски приказни, понекогаш имаат дефинитивен завршеток како крај на едно поглавје, но се случува и да останат со отворен, амбивалентен, недовршен или имплициран крај.
Без оглед на тоа дали се работи за биолошки или избрани семејства, реални и замислени релации на прифаќање или отфрлање, приказните кои настануваат помеѓу децата и присуството (или отсуството) на родителите се многудимензионални, секогаш релевантни за истражување, па и разбирање, на поголемите културни и социјални контексти во кои се одвиваат. Филмовите кои овој месец ги препорачувам за гледање се избрани бидејќи на некаков начин, во прв план или споредно, ја третираат оваа тема.

 

 

Наслов: The Beaches of Agnès (Les plages d’Agnès)

Режија: Agnès Varda

Играат: Agnès Varda

Земја: Франција

Времетраење: 110′

Жанр: документарен, автобиографски

 

Во овој еклектичен филмски дневник, монолог во подвижни слики и албум со сеќавања од детството и животот на Варда, режисерката на импровизиран, досетлив и поетски начин нè носи низ најзначајните сеќавања и ситуации од нејзиниот живот: плажите од детството, дворот на семејната куќа, студиите во Париз, омилените сликарски и литературни дела, животот со Жак Деми, како и самиот процес на создавање филм.

 

По препорака на Драгана Заревска, пред повеќе од десетина години ги открив и се заљубив во делата на Ањес Варда. Во овој филм, еден од највпечатливите моменти е кога вели: „Кога би ги отвориле луѓето, во нив би нашле пејзажи; кога би ме отвориле мене, би нашле плажи“. Нема поубава аналогија за нашиот внатрешен свет со познати и непознати предели за истражување – идеја што сè уште влијае на голем дел од мојата уметничка практика.

 

 

Веќе не се чувствувам како дома во светов (2017)

препорачува: Наталија Теодосиева, актерка

 

Наслов: I don’t Feel at Home in This World Anymore

Режија:Мејкон Блер

Играат: Мелани Лински, Илајџа Вуд

Времетраење: 96′

Земја на потекло: САД

Жанр: трилер, комедија

 

“I don’t feel at home in this world anymore” е приказна која ја следи медицинската сестра Рут (Мелани Лински) низ серија фрустрирачки, секојдневни неправди, кои кулминираат со кражбата на нејзиниот лаптоп, лековите и среброто од нејзината баба. Оттука, Рут, заедно со својот ексцентричен сосед Тони (Илајџа Вуд) решаваат да ги преземат работите во свои раце, а  патот кон правдата ги вовлекува во опасна криминална шема.

Режисерот Мејкон Блер совршено балансира хумор и емпатија, доловувајќи ги душевно исцрпувачките последици од секојдневните фрустрации, истовремено славејќи го и пркосот на Рут и Тони, кој го движи дејството. Оваа необична комедија со неочекуван пресврт на настаните е прилично релевантна во денешниот културен и социјален живот, нагласувајќи ја важноста на заедништвото. Овој филм се наоѓа на мојата „мора да се гледа“ листа, не само поради проникливиот социјален коментар, туку и поради неверојатната хемија помеѓу актерите Лисли и Вуд.

 

 

 

Оса (2003)

препорачува: Наталија Теодосиева, актерка

 

Наслов: Wasp

Режија: Андреа Арнолд

Играат: Натали Прес, Џоди Мичел

Времетраење: 26′

Земја на потекло: Британија

Жанр: краткометражен, драма

 

 

Во филмот „Оса” од 2003 година, режисерката Андреа Арнолд ни овозможува да го набљудуваме ликот на една самохрана мајка која се бори и со себе и со општеството за да опстанат и таа и нејзините четири гладни деца. Овој краток филм, носејќи длабока нарација во своето кратко времетраење, го хуманизира стереотипниот лик на лоша мајка.

Ваквите приказни, обично се раскажуваат така што го демонизираат неодговорниот и немарен родител, прикажувајќи го  како  морално корумпирана личност  со плејада на постапки што што укажуваат на тоа дека е „лош” човек.

Ликот на Зои (Натали Прес) во оваа приказна несомнено го прави овој филм еден од моите омилени краткометражни дела, кој оддава траен впечаток и ги поттикнува гледачите да размислуваат и да имаат побисока емпатија кон туѓите борби.

 

 

НИНЏАБЕБЕ (2021)

препорачува: Наталија Теодосиева, актерка

 

Наслов: Ninjababy

Режија: Yngvild Sve Flikke

Играат: Kristine Kujath Thorp, Arthur Berning, Nader Khademi

Земја: Норвешка

Времетраење: 103′

Жанр: комедија, драма

 

Кристин Кујат Торп ја толкува улогата на 23 годишната Ракел, авторка на стрипови, која низ својот живот се движи слободна и обезбремена од одговорностите за тоа како треба да се однесува или да изгледа една девојка на нејзина возраст. Нејзиниот живот е прилично хаотичен, но до мера на симпатичност, сака секс за една вечер и ужива да трипа на печурки. Ракел сонува да биде астронаутка, дегустаторка на пиво, стрип артистка… Живеејќи го својот живот во полн здив, неочекувано дознава дека е бремена во шести месец. Овој пресврт на настаните ја става во позиција да размислува за можностите како да се справи со ова неочекувано „итро нинџабебе” како што таа ќе го крсти и ќе го нацрта налик мало нинџа желка човечко бебе, кое подоцна ќе ја следи секаде и ќе ги осудува нејзините потези и одлуки, a и ќе сака да биде посвоено од Анџелина Џоли. 

Режисерската Ингвилд Све Флике во оваа храбра комедија не само што  ја отвора табу темата за несакана бременост и одлучувањето тоа бебе да биде дадено на посвојување или да биде згрижено само од машкиот родител, туку и многу реално и со голема доза на шарм ја претставував жената која е сосема во ред со тоа да има масна коса, големи соништа, љубов за својот слободен и независен живот и обожава да зборува за какање. Кога и да се навратам на овој урнебесно забавен филм секогаш чувствувам некакво олеснување како жена која често се наоѓа под некаков општествен и хетеронормативен притисок. 

 

 



Рома (2018)

препорачува: Наталија Теодосиева, актерка

 

Режија: Алфонсо Куарон

Играат: Јалица Апарицио, Марина де Тавира, Хорхе Антонио Гуереро

Земја: Мексико

Времетраење: 155’


Режисерот Алфонсо Куарон ја раскажува приказната за Клео, која работи како куќна помошничка во богато семејство во Мексико Сити во 70те. Уште на самиот почеток  Куарон е јасен во прикажувањето дека нејзината работа бара многу повеќе од физички труд околу сите домашни задачи. Емоционалната грижа за членовите од семејството, особено за четирите деца, е пример како домашниот труд преминува во афективен труд. 

Она што ме фасцинира во овој црно- бел филм, е тивкиот приказ на макотрпната физичка и емотивна работа а воедно и неприметното  постоењето на Клео  (Јалица Апарицио). Со оваа тишина многу прецизно Каурон ни ја отцртува позицијата на овие жени работнички, не само во домовите во кои работат туку и во социјалното опкружување. Количината на страдања во животот на куќната помошничка Клео, како да стануваат олицетворение на животот на секоја  жена од работничката класа.  Апарицио со улогата на Клео ни испорачува еден суптилно – емотивен и истовремено многу шармантен перформанс со кој остава впечаток дека е многу искусна пред камера а всушност ова е нејзиното прво воопшто појавување на филм.

 



Маргаритки (Sedmikrásky, 1966)

Режија: Věra Chytilová
Улоги: Jitka Cerhová, Ivana Karbanová
Времетраење: 89’
Земја: Чехословачка
Жанр: комедија/сатира

Две девојки кои го носат името Марија (Jitka Cerhová и Ivana Karbanová) решаваат дека штом светот е расипан, не им преостанува ништо друго освен и тие да бидат расипани. Па така, двете Марии нè водат низ една хаотична, непредвидлива и деструктивна одисеја во која буквално го конзумираат и уништуваат светот околу нив.

Режисерката Хитилова и нејзината филмска естетика се дел од чешкиот Нов бран, а „Маргаритки“ како зашеметувачка шлаканица на милитантиот-мачо поредок и радикална критика на угнетувачкиот режим во Чехословачка, правен непосредно пред Прашката пролет во 1968 год., важи за еден највлијателните филмови од тоа време. Филмот е предвесник на револуцијата, но истовремено и потсетник за неминовното враќање на статус квото. Преку бунтовништвото и  женскиот уништувачки нагон, кој е прикажан не само преку содржина, туку и преку форма, Хитилова има создадено совршена чудна експериментална феминистичка (анти)приказна, каде две девојки едноставно кажуваат „не“ на очекуваната послушност, услужност и питомост и наместо тоа, живо и полетно го истражуваат полето на животот.

Поради својата примамлива цветна естетика лесно е да се сретнат парченца од „Маргаритки“ по секакви Пинтерест бордови и блогови, што помалку се занимаваат со политичка тежина на овој филм и можеби до некаде го комодифицираат неговиот потенцијал. Затоа, ви предлагам да го погледнете ова колажно-чудо од 89 минути (достапно во целост на YouTube, повелете линк подолу) и и да се опседнете со оваа генијална режисерка, исто како и јас.

А доколлку сакате да прочитате повеќе за овој филм, ви го предлагам и текстот „Како да се борам за подобро утре, ако веќе не верувам во утре?“. 

Лавови љубов (… и лаги) (1969)

препорачува: Калиа Димитрова, уредничка на Медуза 

Режија: Ањес Варда

Играат: Вива, Ширли Кларк, Џејмс Радо, Џером Рањи

Времетраење: 113‘

Земја: САД, Франција

Жанр: Драма, романса, авто-фикција (?)

Во оваа заводлива flower-power приказна, која си игра со границите помеѓу филмот и реалноста, се истражува политичкиот потенцијал на слободната љубов и уметноста, преку односот на глумицата Вива (позната по андергроунд филмовите на Ворхол) со нејзините двајца пријатели/љубовници/цимери (креаторите на фамозниот мјузикал „Коса“), како и нивната гостинка од Њујорк – Ширли Кларк, која доаѓа со цел да сними филм за тогашниот Холивуд.

Дејството во најголема мера се случува во огромната сончева и сонлива вила на падините на Холивуд, каде се чини дека времето стои, а слободната љубов не е концепт, туку природен начин на живот.

Сепак, суровата реалност, растечката тензија на доцните 60ти и смртта на Америка (доминатно претставена преку смртта на Кенеди) упорно ѕвони и ги задрмува (буди?) ликовите, кои се подзаспани и затскриени зад навидум новиот, револуционирен модел на живот, кој во дадените околности се чини целосно аполитичен, неодржлив и отсечен од реалноста.

Жени зборуваат (2022)

препорачува: Кристина Леловац, актерка, изведувачка и кураторка на изведувачки уметности

 

Режија: Сара Поли (Sarah Polley)

Играат: Руни Мара, Клер Фој, Џеси Бакли, Џудит Ајви, Френсис Мек Дорманд и Бен Вишоу (Rooney Mara, Claire Foy, Jessie Buckley, Judith Ivey, Frances McDormand, Ben Whishaw)

Времетраење: 104‘

Земја: САД

Жанр: Драма

 

Ова е дело на лудата женска фантазија.

Во 2005 година, жените во менонитската колонија во Боливија почнаа да се будат во своите кревети крвави, со рани, модринки и болки, но без никакво сеќавање за тоа што им се случило во текот на ноќта. Духовните водачи на заедницата, нападите му ги припишуваа на ѓаволот или на „лудата женска фантазија“, сè до 2009 година, кога конечно беше откриено што навистина се случува: девет мажи од колонијата ноќе упаѓаат во домовите, дрогираат цели семејства со силни анестетици наменети за говеда и ги силуваат жените и девојчињата.

Филмот „Жените зборуваат“ (Women talking), според истоимениот роман на Мириам Теивз (Miriam Toews), е (лудо) имагинарен одговор на овие вистински настани. Собрани во амбарот за да – за само еден ден – донесет одлука дали да останат во колонијата и да се борат против угнетувачкото барање да им простат на злосторниците за да душата им оди во Рајот или да ја напуштат заедницата засекогаш оставајќи ги зад себе дури и своите синови, неколку жени од различни генерации, низ длабоко емотивен, но секогаш рамноправен и сочувстителен разговор, всушност замислуваат радикална слика за светот во кој сакаат да живеат.

Како и романот на Теивз, филмот на Поли е алегорија за женската борба за ослободување, која не е насилство ни агресија, туку движење (Always moving. Never fighting. Always moving.) и која се темели на сестринство како идеолошка определба – на засегнатост и грижа, на страдање и утеха, на плачење заедно, на смеење заедно, на наоѓање на себеси во другата, заедно со која, тој свет е можен.

Scroll to Top