Превод

Александрија Окасио-Кортез за победата на Бајден, загубата во Домовите и што следува за левицата

Конгресменката изјави дека односот на Џо Бајден со прогресивците зависи од неговите постапки. Ги отфрли критиките од централно ориентираните во Домот, нарекувајќи ги „седечки патки” некои од кандидатите кои ја изгубија трката.
Со месеци, Александрија Окасио-Кортез и служеше добро на Демократската партија и на Џозеф Б. Бајден Помладиот додека тој се обидуваше да го победи претседателот Трамп.
Но, во саботата, во скоро едночасовно интервју, кратко време откако новоизбраниот претседател Бајден беше прогласен за победник, Окасио-Кортез ги потенцираше поделбите во партијата кои сè уште постојат. Таа ги отфрли неодамнешните критики од некои членови на Демократскиот дом кои ја обвинија левицата на партијата дека ги чинела неколку важни позиции. Некои од членовите што изгубија, рече таа, станале „седечки патки“.
Ова се уредените извадоци од разговорот.

 

Конечно имаме поцелосно разбирање за резултатите. Кој е вашиот генерален заклучок?

 

Па, мислам дека најважно е што веќе не сме во слободен пад кон пеколот. Но, останува прашањето дали ќе се издигнеме од ова. Го паузиравме ова немилосрдно спуштање. И, прашањето е дали и како ќе се изградиме повторно.
Знаеме дека расата е проблем и со негово избегнување нема да се решат изборните проблеми. Мораме активно да го разоружаме потентното влијание на расизмот на гласачките места.
Но, исто така, научивме дека прогресивните политики не им штетат на кандидатите. Секој кандидат што го ко-спонзорираше Medicare for All го задржа своето место во пресвртните окрузи (swing districts). Исто така, знаеме дека ко-спонзорирањето на Green New Deal не беше неуспех. Мајк Левин беше еден од првите поддржувачи на легислативата, и тој го задржа своето место.

 

Во одност на вашата прва изјава, демократите изгубија неколку места на изборите за кои се очекуваше да ги добијат. Дали тоа му го препишувате на расизмот и белата надмоќност на гласачките места?

 

 

Мислам дека ќе биде навистина важно како партијата се справува со ова одвнатре и дали партијата ќе биде искрена кон себе и ќе направи вистински пост-мортем за да истражи зошто изгубиле. Уште пред да имаме какви било податоци за многу од овие трки, веќе имаше покажување со прст кон прогресивците и дека ова е нивна вина и вина на Движењето за животите на црнците.
Веќе започнав да го разгледувам начинот на функционирање на овие кампањи. И, работата е во тоа што јас ги станувам од фотеља демократите две години по ред. Веќе две години ги победувам кампањите водени од Комитетот на Демократскиот конгрес. Така стигнав до Конгресот. Така ја избравме Ајана Пресли. Така победи Џамал Боуман. Така победи Кори Буш. Па така, сега знаеме за екстремните пропусти во кампањите кои ги водат демократите.
Нешто од ова е криминално. Тоа е злоупотреба. Конор Ламб потроши 2.000 долари на Фејсбук една недела пред изборите. Не мислам дека некој што не е на Интернет на правиот начин оваа „Година на нашиот Господ 2020“ и притоа губи на избори може да обвини некој друг кога не ни бил присутен на Интернет.

Исто така, разгледав многу од кампањите што изгубија, и факт е дека ако не трошиш 200.000 долари на Фејсбук со собирање средства, убедување, регрутирање волонтери, „get-out-the-vote” една недела пред изборите, не ги користиш сите цилиндри од моторот. И ниту една од овие кампањи не ги искористи сите.

 

Е па, Конор Ламб навистина победи. Значи, тоа што го велите: инвестицијата во дигиталното рекламирање и промовирање е поголема причина што умерените демократи изгубија, отколку некоја нивна прогресивна политика?

 

Овие луѓе покажуваат кон републиканските пораки поради тоа што се чувствуваат како тие да ги смачкаа, така? Но, зошто бевте толку ранливи на тој напад?
Ако не тропате од врата на врата, ако не сте на Интернет, ако главно се ослонувате само на ТВ и пошта, тогаш не водите кампања на сите полиња. Само не согледувам како некој може да се повикува на идеолошки тврдења кога не ни водел целосна кампања.
Нашата партија не е ниту на Интернет, барем не на вистинскиот начин што би ја докажал нејзината компетентност. Е па, да, тие беа ранливи на овие пораки, затоа што не беа дури ни на медиумите каде што овие пораки беа најпотентни. Секако, можете да ја посочите пораката, но тие исто така беа седечки патки. Тие беа седечки патки.
Има причина зошто Барак Обама изгради цел државен апаратус за кампања надвор од Демократскиот национален комитет. И има причина што кога тој не го активираше или не ја продолжи неговата употреба, го изгубивме мнозинството во Претставничкиот дом. Бидејќи партијата – сама по себе – ги нема основните надлежности, и ниту една сума пари нема да го поправи тоа.
Ако ги изгубев изборите и излегов да кажам: „Ова е вина на умерените. Ова е затоа што не ни дозволивте да гласаме за Medicare for all”, а после тоа, да ми ѕирнат под хаубата на мојата кампања и да откријат дека потрошив само 5000 долари на ТВ реклами една недела пред изборите? Би се изнасмеале. И така изгледаат сега, обидувајќи се да го обвинат Движењето за животите на црнците за нивната загуба.

 

 

Дали има нешто од вторникот што ве изненади? Или ве натера да ги преиспитате поранешните ставови?

 

Уделот на поддршката на белците кон Трамп. Мислев дека нешто не штима со гласањето , но само кога го видов, се појави чувството кога ќе сфатите уште колку работа имате пред себе.
Треба да започнеме со доста антирасистичко, длабоко преиспитување во оваа земја. Затоа што ако продолжиме да ги губиме гласовите на белците и повторно да дозволиме Фејсбук да радикализира сѐ повеќе и повеќе елементи на белите гласачи и белиот електорат, не постои бројка на луѓе со различна боја на кожа и млади луѓе за кои може да се претпостави дека ќе надоместат за тоа.
Но, проблемот е што токму сега мислам дека стратегијата на Демократите е да се избегне реалното преоѓање преку ова. Само обид да се избегне закачање со мечката. Тоа е нивниот аргумент за намалувањето на трошоците на полицијата, нели? Да не се дразни расната огорченост. Не мислам дека тоа е одржлива мерка.

Затоа, моите колеги треба да разберат дека ние не сме непријателот. Дека нивната база не е непријателот. Дека Black Lives Matter не е непријател, дека Medicare for all не е непријател. Не се работи само за тој кој ќе победи во расправијата. Се работи за фактот дека ако продолжат да одат по погрешната работа, мислам дека само јазајакнуваат сопстевната застареност.

 

 

 

 

 

Извор: The New York Times 

Дали за Доналд Трамп конечно заврши шоуто?

Немаше сомнеж во тоа дека Доналд Трамп нема да успее да се упати кон излезот на грациозен и брз начин. Единственото прашање за многумина од нас беше само колку тој ќе успее да стане деструктивен во текот на неговиот пад. Знам дека „падот“ обично е резервиран само за кралеви и тирани, но ние работиме во таков театар, освен што тука кралот одеднаш станува кловн, а човекот на власт е истовремено дете со напливи на бес, без присуство на возрасни лица во собата.

Знаеме дека Трамп ќе се обиде да стори сé за да остане на власт, да ја избегне таа крајна катастрофа во животот – да стане „губитник“. Тој покажа дека е подготвен да манипулира и да го уништи изборниот систем ако треба. Она што е помалку јасно е дали тој може да го стори она што се заканува дека ќе го стори или дали „заканата“ останува да лебди во воздухот како некоја немоќна команда. Заканата за запирање или поништување на гласањето е еден вид спектакл, создаден за конзумација од страна на неговата база. Сепак, дефинирана како правна стратегија од тим адвокати, дури и од адвокати кои работат за владата, таа претставува сериозна опасност за демократијата. Како и многу пати претходно во претседателствувањето на Трамп, останува да се прашуваме дали тој блефира, шемира, глуми (прави шоу) или глуми (прави вистинска штета). Едно е да има некое држење како тип на човек што ќе и нанесе неизречена штета на демократијата, за да се искачи на власт; сосема друго е да се претвори шоуто во реалност, започнувајќи тужби што ќе ги укинат изборните норми и закони што гарантираат гласачки права, удирајќи во самата рамка на демократијата во САД.

Кога одевме на гласање, не гласавме за Бајден/Камала Харис (центристи кои не ги прифатија најпрогресивните здравствени и финансиски планови на Берни Сандерс и на Елизабет Ворен), колку што всушност гласавме за можноста да гласаме, гласавме за сегашната и идната институција на изборната демократија. Оние од нас надвор од казнено-поправните институции живеевме со чувство на трајни изборни закони како дел од уставната рамка што даваше координати на нашето чувство за политика. Многу од оние кои порано не претрпеле обесправување не беа воопшто свесни за тоа како нивните животи почиваа врз основната доверба во законската рамка. Но, идејата за правото како нешто што ги обезбедува нашите права и служи како водилка во нашите постапки е трансформирана во судска постапка. Не постои законска норма за којашто не може да се води парница во времето на Трамп. Законот не постои за да се почитува или следи, туку како потенцијал за судска постапка. Парницата станува крајното поле на моќта на правото и сите други видови на закони, па дури и уставните права, се сведени на предмети за спогодување во таа област.

Иако некои личности го обвинуваат Трамп поради претставувањето на бизнис моделот како начин на управување, не поставувајќи ограничувања за тоа што може да се преговара за неговата добивка, важно е да се воочи дека многу од неговите деловни зделки кулминираат во правни постапки (заклучно со 2016 година, тој беше дел од повеќе од 3.500 тужби). Тој оди на суд за да си го донесе заклучокот кој најмногу му одговара. Кога се водат судски спорови за основните закони кои ја поддржуваат изборната политика, ако секоја правна заштита се прогласи за измама, како инструмент кој им помага на оние што му се спротивставуваат да профитираат, тогаш не останува закон да ја ограничи моќта на парницата за уништување на демократските норми. Кога тој повикува на крај на пребројувањето на гласовите (слично на неговиот повик да се стави крај на тестирањето од Ковид), тој се обидува да ја спречи реализацијата на реалноста и да ја задржи контролата над она што се смета за вистинито или лажно. Единствената причина што пандемијата во САД се одвива лошо , тврди тој, е поради тестирањето кое дава нумерички резултати. Ако не постоеше начин да се знае колку е лошо, тогаш очигледно не би било лошо.

Во раните утрински часови на 3 ноември, Трамп повика да се стави крај на пребројувањето на гласачките ливчиња во клучните држави каде се плашеше дека ќе изгуби. Ако броењето продолжи, Бајден може да победи. За да го заобиколи тој исход, тој сака да го запре пребројувањето, дури и ако на граѓаните им биде одземено правото да им се изброи гласот. Во САД отсекогаш било потребно извесно време за броењето: тоа е прифатената норма. Па, зошто да се брза? Ако Трамп беше сигурен дека ќе победи доколку пребројувањето на гласовите престане веднаш, би можеле да разбереме зошто сака да го запре. Но, со оглед на тоа што тој нема доволно електорални гласови, зошто би сакал да го запре пребројувањето? Ако тужбата што го запира пребројувањето е придружена со тужба за наводна измама (без никаква позната основа за тоа), тогаш тој може да предизвика недоверба во системот, оној што, доколку е доволно длабок, на крај ќе ја даде одлуката на судовите, судовите што си ги присвои, оние за кои си замислува дека повторно ќе го вратат на власт. Судовите, заедно со потпретседателот, тогаш би формирале плутократска власт што би го овозможила уништувањето на изборната политика онаква каква што ја знаеме. Проблемот е сепак дека тие овластувања, дури и ако генерално го поддржуваат, нема да го уништат уставот поради нивната лојалност.

Некои од нас се шокирани што тој е подготвен да оди до овој степен, но ова беше неговиот начин на работа уште од самиот почеток на неговата политичка кариера. Сè уште сме исплашени што ја видовме кревкоста на законите што нè заземјуваат и ориентираат како демократија. Но, она што отсекогаш било карактеристично за режимот на Трамп е дека извршната власт на владата постојано ги напаѓа законите на земјата за истите нешта за кои тој тврди дека тие претставуваат закон и ред. Единствениот начин на кој има смисла оваа противречност е ако законот и редот се исклучиво отелотворени од него. Необична современа форма на нарцисоидност предводена од медиумите на овој начин се претвора во смртоносна форма на тиранија. Оној што го застапува правниот режим претпоставува дека тој е законот, оној што го создава и прекршува законот како што сака, и како резултат станува моќен криминалец во името на законот.

Фашизмот и тиранијата имаат различни форми, како што појаснуваат научниците, и имам тенденција да не се согласувам со оние кои тврдат дека националниот социјализам е моделот по кој треба да се идентификуваат сите други фашистички форми. И иако Трамп не е Хитлер, а изборната политика не е прецизно воен конфликт (сè уште не е граѓанска војна, во секој случај), постои општа логика на уништување што започнува кога падот на тиранинот ќе изгледа скоро сигурен. Во март 1945 година, кога и сојузничките сили и Црвената армија го победија секое нацистичко одбранбено упориште, Хитлер реши да ја уништи самата нација, наредувајќи да се започне со руништување на системите за транспорт и комуникација, индустриските локалитети и јавните комунални услуги. Ако тој тонеше надолу, тогаш и нацијата мораше да тоне со него. Пораката на Хитлер гласеше „Деструктивни мерки на територијата на Рајхот“, но тој беше запаметен како „Nero Decree“, повикувајќи се на римскиот император кој си ги уби семејството и пријателите, казнувајќи ги оние кои беа перципирани како нелојални, со неговата немилосрдна желба да ја задржи власта и да ги казни сите кои биле сметани за нелојални. Кога неговите приврзаници почнаа да бегаат, Нерон си го одзеде животот. Наводно, неговите последни зборови гласат: „каков уметник умира во мене!“

Трамп не беше ниту Хитлер ниту Нерон, но беше прилично лош уметник кој беше наградуван од страна на неговите приврзаници за неговите бедни перформанси. Неговиот изглед пред скоро половина од земјата зависеше од негувањето на праксата со која се дозволуваше една возбудлива форма на садизам ослободена од било какви стеги на морален срам или етичка обврска. Оваа практика не го постигна докрај нејзиното перверзно ослободување. Не само што повеќе од половина од земјата одговори со одбивност или отфрлање, туку и бесрамниот спектакл зависеше од заматената слика на левицата: моралистичка, спремна да казнува и осудува, репресирачка и подготвена да го лиши општото население од секое вообичаено задоволство и слобода. На тој начин, срамот зазема трајно и потребно место во Трамповото сценарио, колку што самото беше изразено на надворешноста и сместено на лево: левицата бара да ве засрами за оружјето, расизмот, сексуалните напади, ксенофобијата! Возбудливата фантазија на неговите приврзаници беше таква што со Трамп срамот може да се надмине, и ќе има „слобода“ од левицата и нејзините казнени ограничувања на говорот и однесувањето, ќе биде дозволено конечно да се уништат еколошките регулативи, меѓународните договори, да бликнува расизмот и отворено да се афирмираат постојаните форми на мазигонија. Додека Трамп водеше кампања пред публика која расистичкото насилство ја возбудуваше, тој исто така им вети заштита од заканата за комунистички режим (Бајден?) што би ги прераспределил нивните приходи, би им го одземал месото и на крајот би назначил „монструозна“ и радикална црна жена за претседател (Харис?).

Венеечкиот претседател, сепак, изјавува дека победил, но сите знаат дека тој не победил, барем не сѐ уште. Дури и Фокс не го прифаќа неговото тврдење, па дури и Пенс вели дека треба да се избројат сите гласови. Тиранинот кој стрмоглаво паѓа надолу повикува да се стави крај на тестирањето, на броењето, на науката, па дури и на изборниот закон, на сите оние незгодни методи за проверка што е и што не е точно за ја спинува неговата вистина уште еднаш. Ако мора да изгуби, ќе се обиде да ја земе демократијата со себе.

Но, кога претседателот сам се прогласува за победник и притоа настанува општа смеа, па дури и неговите пријатели го исмејуваат, тогаш тој е конечно сам со своите халуцинации за себеси како моќен уништувач. Тој може да води судски спорови колку што сака, но ако адвокатите се распрснат, а судовите се веќе уморни, повеќе не слушаат, ќе се најде самиот како владее со островот наречен Трамп, како обичен показател на реалноста. Можеби конечно ќе имаме шанса да му дозволиме на Трамп да стане минлив спектакл од претседател кој, сакајќи да ги уништи законите што ја поддржуваат демократијата, се претвори во нејзината најголема закана, отворајќи го патот за одмор од она што се чинеше како непобедлива исцрпеност. Bring it on, Sleepy Joe!

 

 

 

 

Џудит Батлер е Максин Елиот професор на одделот за компаративна литература и критичка теорија на Универзитетот Беркли во Калифорнија. Нејзината најнова книга е The Force of Nonviolence (Verso).

 

Извор: The Guardian 

По масовните протести, дополнителните забрани за абортус во Полска се одложени

По две недели масовни протести низ целата земја, популистичката десничарска влада на Полска одлучи да го одложи спроведувањето на одлуката за забрана за абортус во случај на аномалија на фетусот.

Пресудата на Уставниот суд требаше да стапи на сила на 2 ноември, но сè уште не е објавена во службен весник.

Владин претставник рече дека се консултирале во Владата и дека е потребно повеќе време за дијалог и дека спроведувањето на одлуката се одложува.

„Тие [владејачката партија ПиС] не знаат како да ја решат ситуацијата во Полска, немаат мнозинство во парламентот што ја поддржува забраната и се плашат да одговорат на прашањата“, рече Малгоргата Кидава-Блонска, потпретседателка на опозицијата.

Доколку оваа одлука стапи на сила, абортусот ќе биде легален само во случај на инцест, силување или загрозено здравје на мајката, што во пракса би значело дека абортусот е речиси целосно забранет.

 

 

 

 

 

Извор: Vox Feminiae 

Гласови кои недостасуваат: Водич за жени филозофи наспроти нивната исклученост од учебниците

Двe дипломирани студентки по филозофија издадоа книга со која се слават непрославените филозофки во историјата, откако сфатија дека повеќето учебници и книги на оваа тема не содржат ниту една жена.

Ребека Бакстон и Лиза Вајтинг дошле до идеја да ја напишат „Кралиците на филозофијата“ (The Philosopher Queens: The lives and legacies of philosophy’s unsung women) додека барале книга за најголемите мислителки во историјата.

„Немаше ниту една“, рече Бакстон. „Сепак, најдовме книга наречена Големите филозофи, каде што секое поглавје беше за маж, ии секое поглавје беше напишано од маж. Ова е вообичаено, скоро сите филозофи јавно познат се мажи, а повеќето училишта главно предаваат за „големите“ – кои се сите мажи. Дури и неодамна, филозофот А.Ц. Грејлинг објави книга за Историјата на филозофијата, која не вклучува поглавја за ниту една жена, а преглед на „феминистичката филозофија“ има само на три и пол страници, во кои само една жена се споменува по име. ”

Ова не се случува бидејќи нема жени филозофи, нагласува Букстон. Таа не упати на Хипатиа од Александрија, математичарка, астроном и филозоф кој „била многу позната во нејзиното време – политичарите оделе кај неа за совет и била позната како„ Филозофот “, како и на Мери Астел, рана феминистичка мислителка од 17тиот век.

 

„Не станува збор за тоа дека овие жени никогаш не биле сфатени сериозно како ригорозни и интелигентни индивидуи од страна на нивните современици, но тогаш зошто биле заборавени?“ – праша таа. „Одговорот што обично го даваат луѓето кои не ги вклучуваат жените во текстовите за историјата на филозофијата е дека ниту една не била доволно влијателна или произвела доволно квалитетен труд за да биде вклучена. Сепак, штом знаете малку за жените во книгата, ќе сфатите дека некои од нив, во нивното време, биле многу добро познати “.

Постојат неколку студии за жени филозофи, додава Бакстон, но тие се насочени кон академска публика. Затоа, откако пронајдоа „безброј жени кои беа достојни за титулата„ голем филозоф“, Бакстон и Вајтинг решијада ја доведат во прашање идејата за „Големите филозофи“ со секое поглавје посветено на жена филозоф, и напишано од жена филозоф.

Издавачот на Unbound вели дека тиражот на книгата бил целосно купен за само 28 дена, со продажба преку меѓународни издавачи на пет различни јазици.

Oд Мери Волстонкрафт и Симон де Бовоар, до Бан Зао, познатата кинеска историчарка и Анџела Дејвис, политичка активистка, книгата има за цел на пошироката јавност ја и ги предочи „начините на кои историјата на филозофијата ќе беше праведна кон жените“.

Според Бакстон, многу луѓе имаат „целосно искривено“ разбирање на историјата на филозофијата. „Со цел правилно да го разбереме минатото, треба да обрнеме внимание на тоа кој е заборавен“, рече таа. „Овие жени имаа и неверојатно вредни идеи кои влијаат на начинот на кој размислуваме за светот денес. На пример, никогаш немало подобро време да ја прочитате „Жените, расата и класата“ на Анџела Дејвис. Нејзината книга толку многу ни раскажува за актуелниот момент и заслужува многу поголемо внимание “.

Ивор: Гардиан 

Феликс Гонзалез – Торес: забавно провокативен, смртно сериозен

„Би рекол дека како што стануваше помалку личност, така повеќе го сакав. Со секоја лезија што ја добиваше, повеќе го сакав. До последната секунда. Му реков сакам да бидам таму до твојот последен здив. И бев таму, до неговиот последен здив.“

Ова се зборови на концептуалниот уметник Феликс Гонзалез-Торес во интервју од 1995 година. Раскажува за смртта на неговиот партнер Рос Лејкок, кој починал од СИДА четири години порано. Помалку од една година по интервјуто, самиот Гонзалез-Торес ѝ подлегнал на болеста. Имал 38 години.

 

“Untitled” (Wawannaisa), 1991, by Félix González-Torres. Photograph: © The Felix Gonzalez-Torres Foundation

 

Голем дел од делото на Гонзалес-Торес се однесува на Лејкок, кој починал во периодот кога ѕвездата на овој американски уметник со кубанско потекло започнувала да сјае во светот на уметноста (интервјуто за американското уметничко списание „Бомб“ беше дадено по повод неговата самостојна изложба во Гугенхајм, Њујорк).

Оттогаш, има многу изложби низ Америка и Европа. Во Лондон отворена беше постхумна изложба во галеријата „Серпентин“ во 2000 година, со истовремени прикажувања во музејот „Викторија и Алберт“, „Камден Артс Центар“, „Кралскиот колеџ за уметност“, „Челси“ и „Вестминстер“, и на разни локации низ главниот град: неговите венци од светилки ги осветлуваа улиците во Камден додека огромните билборди, прикажувајќи две вдлабнати перници на несреден кревет стоеја над сообраќајниците од Ламбет до Падингтон.

 

 

Дваесет години по неговата смрт, sвездата на Гонзалез-Торес не згаснува. Всушност, неговата репутација продолжува да расте. Во 2007 година, ги претставуваше САД на биеналето на Венеција, а во 2010 година едно од неговите дела со купови бонбони се продаде за 4,6 милиони американски долари.

Сега е изложен истовремено на три места: во Хаузер и Вирт во Лондон, во галерија Андреа Розен во Њујорк и Масимо де Карло во Милано. Секоја галерија се фокусира на различен аспект на неговото дело и е курирана од уметниците Рони Хорн и Џули Аул. И двајцата биле блиски со уметникот и се соработници на Фондацијата Феликс Гонзалез-Торес, формирана во 2002 година. Фондацијата скоро фанатично го заштитува наследството на уметникот: ниту Хорн ниту Аул не беа подготвени да зборуваат за нивната кураторска улога, а по една недела премислување конечно прифатија да испратат меил со список на дела што ги избрале за секоја поставка.

 

Felix Gonzalez-Torres, “Untitled” (USA Today), 1990

Оваа очигледна недоверба кон печатот изгледа чудно и спротивно на отвореноста и великодушноста што уметникот ја покажуваше во текот на неговата кратка кариера, не само низ неговата трогателна искреност во интервјуата, туку и преку самото дело и елементот на ритуал во однос на интимата пред јавност и физичка интеракција со неа. Бонбоните eвоцираат идеи за католичка трансупстанција, но и нешто со посилен еротски набој и субверзија.

Американскиот критичар и куратор Роберт Стор купи едно од најпознатите “слатки” дела на уметникот, „Untitled“ (Плацебо), за МОМА, Њујорк, во периодот кога работел како виш куратор во музејот.

Делото од 1991 година е голем правоаголен тепих од бонбони завиткани во сребрена фолија. Може да изгледа, на прв поглед, како типично минималистичко парче или пример за распрскувачка, светкава уметност од доцните 60-ти, со единствена разлика што делото трепка и искри и сте добредојдени да се послужите од бонбоните.

„Секоја бонбона во суштина е еден вид домаќин“, објаснува Стор, „сурогат за тело што не е таму, затоа што суштината на тие бонбони ја претставува суштината на Рос, кој веќе починал од СИДА, и на самиот Феликс, кој бил на крајот од животот поради сидата. Па така, како што ги конзумирате бонбоните, го консумирате телото и крвта на пациент кој боледува од СИДА, а исто така, на јавно место, ја цицате сржта на двајца мажи кои биле љубовници.

И така, тоа е дело што е и забавно провоцирачко и смртно сериозно, особено со оглед на климата на хистерија и незнаење за сидата во тоа време. Суптилно, но моќно, Гонзалез-Торес ги претставува заболените од СИДА како жртви, маченици на културата.

Делото претставува и идеја за обнова (дури и воскресение), бидејќи изедените бонбони редовно се надополнуваат. И во време кога постоењето на НЕА (National Endowment for the Arts) беше постојано под политичка закана како тело за финансирање на уметниците кои отворено прифаќаат „трансгресивни“ теми поврзани со сексуалноста и сексуалниот идентитет, Гонзалез-Торес не се обидуваше да шокира. Наместо тоа, користеше минимални стратегии за да го ангажира, а не да го одврати гледачот.

Така, не е изненадување што Гонзалез-Торес рекол дека „има проблем со тоа што се очекува од нас“, односно се спротивставил на она што хетеро конзервативното општество очекува да го види од машките геј уметници. Додека неговиот современик Рон Ејти, во еден „озогласен“ перформанс фрла натопени парчиња ткаенина со крв свежо заразена со ХИВ, кои потоа се врз главите вознемирените посетители, Гонзалез-Торес го поканува гледачот да прошета низ завеси од црвени монистри.

FELIX GONZALEZ-TORRES – “UNTITLED” (BLOOD), 1992

 

Гонзалез-Торес сметаше дека не е ниту неопходно ниту ефикасно да се користат таканаречени директно во лице тактики. „Она што понекогаш сакам да го постигнам со некои дела поврзани со хомосексуалната желба е е да бидат поинклузивни.“ – вели тој. Така, делото (Без наслов)“ Златно (1995) со својата свиленкаста завеса од ситни жолти монистри, сугерира езотерична сексуална пракса без да се заканува на публиката. „Мора да му веруваме на гледачот и да веруваме во моќта на објектот. А моќта е во едноставните работи.“ – вели тој.

Наместо да применува агресивни тактики, Гонзалез-Торес создаде моќни метафори, користејќи ги за да го насочи вниманието кон сложени и честопати комплексни прашања, за социјалните прашања; од СИДА, преку културата на оружјето до сиромаштијата и сексуалните и маргиналните идентитети. Оттука, едноставно двa часовници кои покажуваат исто време во „Без наслов“ (Совршени љубовници).

Стор, кој беше кустос на биеналето во Венеција е уверен дека Гонзалез-Торес е еден од најважните уметници што се појавил во 90-тите години, како темелна и трајна фигура, како што била и Ева Хес во 60-тите и 70-тите години (Хес исто така починала млада, од тумор на мозокот). „Талентот на Феликс како уметник беше тоа што ја разбра моќта на суптилноста“, вели тој. „Кога сите врескаат, прошепоти и луѓето ќе слушнат“.

 

 

 

 

 

Извор: The Guardian

Кога жена ќе се осмели да возврати на машката суровост

Алекандриа Окасио-Кортез застана и одржа еден од најдобрите говори што неодамна беа слушнати во Претставничкиот дом, и не само што го посочи претставникот на Флорида, Тед Јохо – затоа што ја нарече „одвратна“, „надвор од твојот ебен памет“ и „ебена кучка“ на скалите на Капитол пред новинарите во вторникот – таа зборуваше за тоа како тој вид на говор е нормализиран и употребуван против секаков вид на жени, било кога.

Тоа беше едно извонредно ораторство, јасно и прецизно, особено за некои од најиспреплетените динамики на родовиот дисбаланс на моќ во политичкиот, јавниот и личниот живот.

Откако испадот на Јохо беше пријавен во Капитол Хил, тој одржа говор чија цел беше неговото извинување, иако всушност беше далеку поблизу до бледо самооправдување. „Бидејќи сум во брак 45 години и имам две ќерки, особено внимавам на мојот речник “, рече Јохо во говорот во кој не го спомна името на Окасио-Кортез и во кој тој бесмислено одби да се извини за „мојата страст или за тоа што го сакам мојот Бог, моето семејство и мојата земја“.

Окасио-Кортез изјави дека баш ова не-извинување, а не неговиот првичен испад е она што ја натера да одржи говор во кој таа го посочи користењето на семејството и личната асоцијација со жени во домашното опкружување како доказ за неговата почит кон нив. Окасио-Кортез истакна дека и таа е нечија ќерка и дека тоа на никој начин не ја заштитило неа или другите жени, исто така ќерки и сопруги, од влијанието на деградирачкото и сексистичкото понижување.

„Можете да имате ќерки и да ги конфронтирате жените без каење“, рече Окасио-Кортез. „Можете да прикажете слика пред светот на семеен маж и повторно да им се обраќате на жените без никаква грижа или мислејќи дека сте неказниви. Тоа се случува секојдневно во оваа земја.“

Наелектризираниот говор го отелотвори гласот на искуствата, фрустрациите и гневот на милиони жени и мажи чии денови, животи и реалности биле обликувани од честопати навредливи, понекогаш вулгарни изрази на патријархална моќ. Еден од талентите на Окасио-Кортез како политичарка е нејзината способност да се поврзе и да комуницира јасно, интелектуално и емоционално, со маси луѓе; говорот што таа го даде во четвртокот целосно ги покажа овие таленти и таа беше насекаде пофалена за истите. Главниот и одговорен уредник на New Yorker, Дејвид Ремник, напиша колумна во која сугерираше дека Окасио-Кортез ја поседува „реторичката динамика“ која веќе долго отсуствува од Претставничкиот Дом и ја пофали нејзината одбрана на пристојност, „на принципот, и на безбројни жени“, додека поранешниот шеф на DNC, Хауард Дин твитна, „Сега сум убеден дека АОК го има она што е потребно за да се кандидира за претседателка и да биде претседателка.“

Но, дел од покритието на влијателноста и одекот на говорот на Окасио-Кортез – ја овековечи токму родовата неурамнотеженост на моќта која говорот требаше да ја предизвика. Конфликтот кој го започна Јохо и на што реагираше Окасио-Кортез во New York Times, беше прикажан како пример за нејзината агресивна политичка амбиција, наместо како одговор на самите сили што долго време ја држеа неостварлива политичката моќ за жените како Окасио-Кортез, а претпоставена норма за мажи како Тед Јохо.

Приказната на Тајмс за говорот беше насловена – „А.О.К. Ослободи вирална осуда на сексизмот во Конгресот“ и започна со забележување дека Окасио-Кортез, најмладата жена во Конгресот која пристигна таму во 2019 година,„ ги крши традициите “. Тајмс нејзиниот говор го опиша ако уништивач на нормите и ги опиша говорите за поддршка на нејзините колеги – вклучително и оној во кој Прамила Џајапал се присети дека беше наречена „млада дама“ која не знае „ниту една проклета работа“ од претставникот на Алјаска, Дон Јанг – како момент на „културен пресврт“.

Сите овие зборови некако ги прикажаа Окасио-Кортез и нејзините соработнички како разочарувачки и хаотични сили што некако се појавиле во ова сценарио, посочувајќи дека тие ги разнишале нормите на начин на кој оригиналниот, вулгарен испад на Претставникот Јохо не го сторил тоа. (Можеби зборовите на Јохо не беа сфатени како еруптивни и правило-уништувачки затоа што обраќање кон жените со погрдни имиња во вашата глава или со пријателите или на скалите пред вашето работно место – е норма многу повеќе отколку што повеќето сакаат да прифатат).

Како што истакна Марк Харис на Твитер, „Тајмс“ само го отпечати целиот епитет во еден текст за Окасио-Кортез, читајќи го во забележникот на Домот, откако одби да ги испечати зборовите во една претходна сторија, кога би му биле припишани на Јохо.

Ова остави впечаток дека единствената личност која всушност ги кажала зборовите „ебена кучка“ била самата АОК, а не човекот што ги посочил кон неа. Дополнително, весникот ја опиша како некој што врши „пробивање на секој слог во вулгарното“, зацврстувајќи го погледот кон изјавите на Окасио-Кортез како невистинити, без да посочи дека иако таа јасно говореше, сепак го одржа својот говор со најмирниот и најблаг тон што може да се замисли. (Претходна приказна на „Тајмс“ за не-извинувањето на Јохо и првичниот одговор на Окасио-Кортез на не-извинувањето ја опиша како да го “нагрди него” почнувајќи со опис на тоа како таа „насилно го отфрлила“ неговото извинување.)

Новинарите на „Тајмс“ напишаа дека Окасио-Кортез „извонредно ги користи нејзините клеветници за да го засили нејзиниот сопствен политички бренд“ („брендот“ на Окасио-Кортез е предмет на честа медиумска покриеност; ретко кога се зборува дека моќните бели мажи создаваат брендови; тие, едноставно, имаат кариери.) Тајмс опиша како, во пресрет на зборовите на Јохо, „медиумски спретната“ г-ѓа Окасио-Кортез започна акција за создавање на дисруптивни и вирални настани“. Можеби изгледа невино да ја нарекуваат „медиумски спретна“, но и тоа е некој вид на сила – медиумско познавање, и заедно со тоа, комуникативна острина – која го намалува и замаглува фактот дека Окасио-Кортез не била личноста која првично го создала ова нарушување.

Опишувајќи ги одлуките на нејзиниот тим за тоа како да одговорат, Тајмс постави плашливи цитати околу нивните планови „да разговараат за тоа како АОК била притисната и јавно исмејувана“, наместо едноставно да известува дека таа била…притисната и јавно исмејувана. Целата работа сугерира дека таа некако го оркестрирала сето ова; дека нејзините акции биле активни и самопослужни, додека Јохо беше пасивен актер, неговиот единствен придонес во ситуацијата бил обезбедувањето на платформата од која ситуацијата може да започне. Како што рече „Тајмс“: „Републиканците одамна се обидоа да ја обзнанат г-ѓа Окасио-Кортез како аватар на злото на Демократската партија, потег што г-ѓа Окасио-Кортез го искористи за да ja засили својата дрска, „нетрпелива-кон-будалаштини” репутација.

Тука нема никакво признание дека Тед Јохо, кому самиот не му недостасува политичка и професионална амбиција, исто така, го градел својот бренд со тоа што решил да ѝ се обрати на Окасио-Кортез пред новинарите. Не е препознаено ни тоа дека ова всушност беше во негова полза. Процентот на Американци кои некогаш слушнале за „Тед Јохо“ експоненцијално се зголеми во изминатите 48 часа и неговото име сега херојски ќе резонира низ широк опсег на Американци АОК/женомразачи.

Она што е исто така точно и премолчено е начинот на кој деградацијата и отфрлањето на жените – како одвратни, луди, но и како што примерите на Џајапал не’ потсетија, како инфантилни, некомпетентни, нерационални и глупави – беше клучен за градењето и одржувањето на несразмерно машка моќ во американскиот политички, економски, социјален и сексуален живот. И тоа е пред да дојдеме до начините на кои сеприсутноста на дехуманизирачки и агресивен јазик кон жените може да има многу реални, насилни импликации – како неодамнешното убиство на синот на судијата Естер Салас од страна на анти-феминистот Рој Ден Холандер – и високиот процент на современо масовно насилство.

Како поинаку да го испразните теренот ако не преку опишување на вашите врсници како некомпетентни, недопадливи, непрофесионални? Без разлика дали мажите го изговараат тоа гласно, на улица или пред политичките известувачи, намалувањето на нивните идни колешк – нивните идеолошки и изборни противници и конкуренти за моќ – помогна да се расчисти потенцијалната пречка за нивните професионални патишта. Но, белиот машки опортунизам, без разлика дали е во форма на агресивна навреда отелотворена од страна на Јохо оваа недела, или едноставно прифаќајќи ги предностите што им ги овозможува широкото системско непочитување на другите, ретко е анализирано како вид на активна сила што отсекогаш постоела.

Наместо тоа, истренирани сме да ги гледаме реакциите на мажи кои не се бели упатени кон бели мажи како некој вид на корисен пат до моќта. На многу начини ни е кажано дека индивидуите кои не се бели мажи имаат свои конкретни карти во рака – race & gender cards – за да напредуваат, додека белите мажи едноставно…напредуваат. Моќта на белите мажи е толку претпоставена што комплетно ја разликуваме од она што едноставно го препознаваме како „моќ“, а со тоа и потшепнатата импликација дека оние кои имаат авторитет некако го заработиле тој авторитет на фер начин, додека оние што го оспоруваат авторитетот и начините на кои истиот се злоупотребува се злобни манипулатори. Oва се провлекува токму овде, бидејќи она што Окасио-Кортез го направи со говорот беше дел од нејзината работа, делот што се однесува на претставувањето на луѓето и нивните искуства и ефективно комуницирање во име на оние што доживеале повреда. Со други зборови, таа всушност ги заслужи сите придобовки кои ги доби по тоа.

Во меѓувреме, патријархалната злоупотреба на моќ останува очекувана, па нема ни да биде забележана како кршење на нормите или граѓанството, или пак како нарушувачка или хаотична. Наместо тоа, таа едноставно коегзистира со авторитетот, заповедувањето, хуманоста на белите мажи – таа е само дел од тоа како всушност изгледа нивната моќ.

Земете предвид како самиот Јохо го објаснил неговото согледување на Окасио-Кортез во неговиот говор во Домот – како израз на неговата „страст“, како некаков синоним за неговата вера во Бог и неговата љубов кон семејството. И дека постарата колешка на Окасио-Кортез во нејзината партија, претсавничката Стени Хојер веднаш одговори на говорот на Јохо, нарекувајќи ги неговите зборови „соодветни“, затоа што „јазикот кој одбираме да го користиме е важен.“

Да, важен е. Јазикот којшто се користи кога се зборува за Окасио-Кортез е особено важен и ќе продолжи да биде, додека таа се издига на американската политичка сцена.

Додека читаме коментатори кои ја раскажуваат приказната за женската амбиција, женскиот разум и порив, сите од нив сигурно и се политички анимирачки сили – како што и биле за сите тие мажи кои им претходеле во американската политика – се надевам дека луѓето можат да запомнат дека анализата не е погрешна, но дека е за жал, нецелосна. Бидејќи сè додека не можеме да видиме како белите мажи го користеа сексизмот и расизмот за своја придобивка – како тие го изградија својот сопствен „бренд“, американскиот бренд – на грбот на ебените кучки засекогаш, баш и не читаме една комплетна приказна.

 

 

 

 

Извор: The Cut 

За „природата“ на еден политички спор: хетеронормативност, трансродовост и загрозување на правата на жените (Втор дел)

Прв дел

 

Во аргументите за и против ова право (самоопределување) еден дел од левицата (десницата се подразбира), кој инаку поддржува сузбивање на дискриминација врз ЛГБТК лицата и јакнење на правата на жените, се враќа на биолошките аргументи како неотповиклива вредност, во контекст на aргументите за различните структури на опресијата сметајќи дека стекнувањето право на слободно родово определување, како и сите права што произлегуваат од тоа, би имало многу негативни последици. Според нив, постои полот и тој е неоспорлив и создава нешто што можеме да го наречеме женска природа, што е одредено од женски биолошки својства – структура на хромозоми, хормонална структура која никогаш не може целосно да се промени со лекови и што ја одредува количината на тестостерон во организмот, својствата на репродуктивните органи, кои никогаш не можат да бидат хируршки изменети за целосно да бидат исти како „природните“ машки и женски органи, силата и градбата на телото, итн., и токму овие карактеристики, или природата на биолошката жена не е иста како кај транс женитe, која е, сакале ние да признаеме или не, всушност, маж (без оглед на различните степени или фази на преминување кон другиот пол), кој само го имитирааt изгледот и секундарните карактеристики на жените. Покрај тоа, операциите од овој вид се здравствен ризик, го зголемуваат ризикот од појава на одредени заболувања, го скратуваат животниот век на транс-луѓето и ги прават доживотно зависни од фармакоиндустријата, за што овој пазар е многу профитабилен.

Ако им дозволиме на овие „всушност машки“ пристап до исклучиво женски места (женски затвори, женски безбедни куќи, женски тоалети…) и женски организации и социјални тела наредени според принципот на родови квоти, тоа би можело да има „ефект на кукавички јајцa“, затоа што мажите лесно ја репродуцираат машката доминација над жените во простори кои се исклучиво женски користејќи ги своите транс-женски позиции и идентитети.

Нешто посимплифицирани, некои од овие аргументи може да изгледаат отприлика вака (примерот е земен од конкретна полемика): Транс жените се посилни, поагресивни, а некои транс жени се уште имаат пенис, и во женски затвори би можеле да ги силуваат други жени (што понекогаш се случува), а тие честопати се во затвор токму заради сексуални престапи (затоа што тие честопати се мажи со цела лепеза „ментални нарушувања“, а не мирни и феминизирани мажи незаинтересирани за жени. Исто така, ако безбедните куќи ги сфатиме како места каде жените се засолнуваат од мажите, тогаш е парадоксално тие да ги делат овие простори со мажи, кои (често се инсистира на тоа) „можат да имаат пенис“ и можат да ги силуваат или на друг начин да репродуцираат машко насилство над нив. Ваквата аргументација е многу сомнителна, затоа што жените не се засолнуваат во безбедните куќи од мажите или од пенисот, туку од насилството, а поседување пенис не го квалификува никого како потенцијален насилник. Со други зборови, без експлицирање на мрежа социјални фактори, повикувањето на биолошки карактеристики е предрасуда.

Во принцип, има неколку слабости во овие аргументи за кои може да се дискутира во детали, но за тоа е потребен подолг текст, така што ќе се осврнеме само на неколку работи. Како прво, овој пристап започнува од фактот дека трансродовите луѓе се нешто како натрапници или мимикриски измамници, бидејќи општеството, според „природата на нештата“ и „реалното“, го сочинуваат само мажи и жени. Некои жени се малку повеќе „машкуданки“, некои мажи малку повеќе феминизирани, но на крајот сите сепак знаеме дека сме или мажи или жени, што на крајот може да се потврди со анализирање на хромозомската структура. Да се биде нешто помеѓу од биолошка гледна точка е нарушување, дури и нешто што опфаќа „цел спектар на нарушувања“. Сите недовршени фази на транзицијата помеѓу овие два пола се лиминални состојби од кои лицето мора да излезе за да се добие социјален легитимитет, затоа што тие всушност не одговараат на „природната“ состојба – со оглед на тоа што „природата“ почива на биполарноста.

Од ваквите почетни точки, каде се бараат примери во принципите на зоологија (иако треба да се напомене дека зоологијата всушност знае многу повеќе варијации, сексуални трансформации и оригинални репродуктивни решенија, од кои некои се застрашувачки, па затоа не треба да се зема како модел за социјални решенија), апсурдно е да се бара решение во воведувањето посебна социјална категорија на трансродови граѓани, или „трет пол“, затоа што не е понудено сериозно решение за нивна депатологизација, од која зависи и непосредната егзистенција на лиминално ситуираните личности. Категоријата „ненормално“ на Фуко не се вклопува никаде, но проблемот не е во категоризацијата, туку во самата „ненормалност“. Покрај тоа, напорот на трансродовите луѓе да бидат правно категоризирани како жени или како мажи, а не како нешто помеѓу, е поврзано, барем делумно, токму со оваа стигма на ненормалност на лиминалната состојба. Значи, на прво место, невозможно е да се препознае целосниот граѓански статус на трансродовите луѓе како т.н. нов трет пол ако тргнеме од фактот дека реално и „по природа“ има само мажи и жени. Нивната посебна категоризација во вакви услови би била иста како и нивното обележување Давидова ѕвезда. Тоа е изговор дека некому му се даваат сите права, а всушност ефективно се гетоизира како ексклузивна аномалиска група чие постоење мора да се признае.

Покрај тоа, генерално може да се каже дека упатувањето кон „биологија“ не е добра алатка во социолошкото аргументирање во кое се бараат социјални решенија, затоа што тоа скоро секогаш води до натурализирање и биологизирање на многу сложени социјални проблеми поврзани со дискриминација заснована врз физички карактеристики, правејќи ги „очигледни“ и неспорни. Од социолошка перспектива, во никој случај не треба биологијата да биде предводник на аргументот за остварување на социјалните права, туку специфичноста на општествените позиции. Со други зборови, не постои линија помеѓу биолошките својства и друштвеното право.

Вториот аргумент што ќе се дискутира овде е аргументот „кукавичкото јајце“ низ пример на трансродовите жени во затвор, оставајќи ги другите случаи (безбедни куќи пред сè) кои исто така треба подетално да се анализираат, за друга прилика.

Како прво, хипотезата дека присуството на транс жени во женските затвори го зголемува насилството врз биолошките жени, не е емпириски потврдена. Всушност, сè уште нема доволно емпириско истражување и ваквите истражувања секако треба да бидат поддржани (само во последните години во некои земји животот на транс-луѓето во затворите се следи систематски и се води соодветна статистика). Како и да е, очигледно и без нив е дека сликата на транс жените како „всушност-мажи“ во женските простори, во случајов затвори, е нормативна и крајно симплифицирана и прескокнува еден куп лиминални состојби кои го сочинуваат вистинитото постоење на транс луѓето, туркајќи ги сите во рамки на сликата за нивниот машки сексуален импулс – што е предаторско и воајеристичко сценарио кое би можело да биде хорор верзија на „Some Like It Hot“. Ова целосно ја негира автентичноста на специфичното внатрешно искуство на транс-луѓето кои постојано удираат во бариерите на бинарните родови режими. Проблемот не е во тоа дали тоа што тие „се чувствуваат“ како жени е доволно за да ги класифицираме меѓу жените во постоечкиот родов режим, туку дека, чувствувајќи се како жени, страдаат од дискриминација која е нормализирана социјална состојба и со тоа сериозен социјален проблем.

Се разбира, тоа не значи дека транс-жените не се вклучени во сексуално насилство во затворите. Но, причините не е во тоа што некои од нив имаат пенис. Овој аргумент целосно ја промашува суштината на самото силување. Фактот дека некои транс жени во затворите имаат пенис, има и свои позитивни и лоши страни кога станува збор за сексуалниот живот на биолошките хетеросексуални и бисексуални жени во затвор, бидејќи огромен број затвореници не живеат во целибат додека ги издржуваат своите казни. Како и да е, далеку поважно е дека пенисот (освен во општо патријархалното митологизирање на тој привидно омнипотентен орган) не е епицентарот на силувањето, туку тоа е чин на сексуално насилство како социјален феномен.

Таквиот чин може да се случи со пенис, без пенис, со пенетрација, без пенетрација (ако земеме предвид и употреба на други предмети), и е присутен во затворите меѓу транс жените и жените, меѓу биолошки жени, меѓу биолошки мажи и меѓу транс мажи и мажи. Идејата дека една транс-жена полесно ќе силува биолошка жена од биолошка жена (заради јачина, големина, тестостерон и сл.), иако се чини дека има физичка оправданост (полесно би ја совладала), не соодветствува со социјалната динамика и практиката на силување во затвор. Имено, силувањето е социјален чин, не само физички, а во затвор зависи од постоењето на банди, каде силувањата обично не се случуваат како напад на едно лице врз друго, туку во групи на едно или повеќе лица, во рамките на динамиката на бандите, како и во односите меѓу затворските банди, дури и меѓу чуварите и затворениците и честопати се колективни. Истражувањата покажуваат дека транс-жените потешко се вклопуваат и полесно се исклучени од затворските групи, и затоа (како отфрлени) често се повеќе изложени на насилство. Во исто време, при анализата на овој проблем, сензационалистичките и индивидуалните случаи присутни во медиумите не треба да се користат за да се објасни целокупната социјална динамика и состојбата поврзана со силување во затвор.

Во истражувањето за сексуално насилство поврзано со трансродови лица во затворите во Калифорнија (Transgender Inmates in California’s Prison, Center for Evidence Based Correction Department of Criminology, Law and Society, 2009), откриено е дека транс жените и вон затвор, како и во затвор, се повеќе изложени на сексуално насилство отколку хетеросексуалните и бинарно родни затворенички. 59% од нив претрпеле силување или сексуален напад за време на одлежување во затвор, во споредба со 4,4% од хетеросексуални/ хетеронормативни.

Кога биле примени во затвор, дури 64,7% од транс-жените се определиле за машки затвори, а не за затвори за жени, затоа што тоа им овозможило достапност на посакуваните сексуални партнери (мажи). Ова истражување, исто така, потврдува дека за транс луѓето помалку веројатно е да бидат членови на затворски банди и кланови од хетеросексуални затвореници и се повеќе изложени на стигма. Овие податоци, во најмала рака, укажуваат на потребата да се примени покомплексен пристап и посложена социолошка анализа на транс-луѓето во затворите, додека решенијата треба да сметаат и на намалување на насилството врз самите транс лица и намалување на насилството во затворите воопшто, вклучително и насилство од страна на транс луѓето, како мал дел од многу пошироката структура на затворско насилство.

Враќајќи се на прашањето на презентацијата и создавањето слика за транс и ЛГБТК луѓето воопшто, секогаш може да се најдат примери кои дискредитираат извесна социјалната група и ја претставуваат во многу лошо светло. Така, сите бегалци стануваат силувачи, сите срби четници, сите Хрвати усташи, итн. Но, дали овие изолирани примери – да речеме, транс жена насилничка- се навистина примери кои добро претставуваат комплексен проблем на социјалниот статус на транс луѓето како целина? И дали сензационалистичкото упатување на овие примери на кој било начин се разликува од силно десничарскиот дискурс во рамките на кој Другите секогаш се симбол на она што универзално се перцепира како лошото „Тие“, а „Ние“ (нашиот чопор „здрав“ свет) секогаш сме тука за да се согледаме преку најдобрите примери на групата со која се идентификуваме. Значи, тешко е да се согласиме со таква аргументација. Еден светол пример може да ја промени сликата на целата група, т.е. социјална категорија, исто како што еден мрачен пример може да предизвика омраза кај многумина. Затоа, треба да се внимава. Реално, во секоја социјална група ги има и едните и другите.

 

 

 

 

 

Извор: Novi Plamen 

Авторка: NADA M. SEKULIĆ, професорка по социјална антропологија при Филозофскиот Факултет во Белград

За „природата“ на еден политички спор: хетеронормативност, трансродовост и загрозување на правата на жените (Прв дел)

Заплетот на (според мислењето на многумина) најдобрата комедија на сите времиња, „Some Like It Hot“ (1959), се одвива во Америка во времето на најголемиот колапс на капитализмот во развиениот дел на светот, во 1929 година, за време на Големата депресија (1928-39). Двајцата главни лика од оваа приказна се музичари кои бараат работа на хаотичен и распаѓачки пазар каде што нема работа. Свртувајќи се и бегајќи од мафијата, тие преку ноќ се претвораат од безнадежни бездомници во привилегирани мажи – преправени во жени, тие се вработени во патничка музичка група составена само од жени. Крос-дресингот им овозможува да се капат со жените, да ги слушаат нивните сексуални тајни, да ги гледаат додека се соблекуваат и се шминкаат, да ги живеат своите најлуди фантазии релативно безбедно, вклучително и оние кои вклучуваат уживање во сопствената сексуална травестија и женскиот идентитет. Целиот филм е пародија од полот и класниот статус, претстава во која родот и класата се одделени од телото и капиталот и се вметнуваат во жешка игра без граници, што нè тера да плачеме од смеа до ден-денес.

Основниот јазик на оваа комедија е инверзијата – се трансформира една универзално прифатливата шема на општеството, бракот и сексуалните односи, утврдени според класата и бинарната полова/родова припадност, во нејзината спротивност, при што се легитимира трансродовоста, а преку фин хумор се изложува на потсмев инаку сосема прифатливата класна структура на сексуални релации.

„Some Like It Hot“ комуницира со сите социјални слоеви, луѓе со различен родов идентитет и родови карактеристики, како и со припадници на различни култури. Сепак, на прашањето за вредноста и значењето на самата репрезентација, т.е. сликата и јазикот со кои се гради дискурсот за инаку тешко прифатлив социјален феномен, ќе се вратиме подоцна.

Едно од најинтересните прашања што вреди да се постави пред тоа е дали е ова случајна филмска врска помеѓу афирмацијата на трансродовоста и кризата на капитализмот, како и дали критиката на класниот поредок е случајна, или има посилна врска помеѓу нив во „реалниот“ живот? Дали трансформацијата на бинарниот пол во општеството е израз на кризата на капитализмот или е негов функционален производ? Постојат цел океан на прашања поврзани со родовата трансформација и огромните глобални социјални промени во кои учествуваме и сме сведоци. Каде води сето ова? Колку промената во статусот на полот во општеството (во однос на традиционалните хетеронормативни општества) е суштинска и постојана? Дали ќе живееме во иднина во општество со плурален родов идентитет, или можеби во општество во кое родовиот идентитет нема да биде толку важен и конститутивен за функционирањето на општеството како што е денес, а родот ќе стане или заштитен личен податок или разреден во многу родови определби? Во процесот на брз развој на технологијата и загадувањето на планетата, дали ќе се развијат технологиите на киборгизација или биолошко подобрување на човекот во рамките на кои полот ќе остане константен, или ќе се „мутира“ во различни насоки преку технологија? Конечно, дали се вештачкото оплодување, различни видови сурогат мајчинство, хируршка промена на полот, можности за клонирање на луѓе, дел од истата социјална трансформација што во суштина води кон родова револуција и секако не се сведуваат само на прашања за дискурзивни заврзлами? Дека оваа историска промена постои е повеќе од очигледно, иако не знаеме каков ќе биде нејзиниот исход, ниту степенот на радикалност, ниту колку постојана ќе биде таа.

Во моментов ќе се задржиме само на првото од поставените прашања, а тоа е колку се рушењето и изместувањето на хетеронормативноста, компатибилни со капиталистичките критики и колку се дел од општата политичка цел на укинувањето на капитализмот и неговиот експлоатативен и класен карактер. Една од најпознатите полемики на оваа тема ја водеа Џудит Батлер (“Merely Cultural”)  и Ненси Фрејзер (“Justice Interruptus”, “Heterosexism, Misrecognition and Capitalism”). Taa полемика овде е искористена само како илустрација на проблемот, затоа што инкорпорирање на критиките на капитализмот во квир студиите денес е генерално многу пошироко поле, од една страна поради оживувањето на марксистичката критика на современиот капитализам, а од друга страна со долготрајно пресипитување на односот на марксизмот и модерниот феминизам.

Феминизмот исклучително многу ѝ должи на марксистичката теорија, како практично првата социјална теорија што ја формулира женската еманципација како конститутивен дел од критиката на капитализмот. Основата на нивното релативно несогласување е акцентот на феминистичките теоретичарки дека родот треба да се гледа и операционализира како релативно независна варијабла во однос на класата, т.е. дека политичките проекти за укинување на класната експлоатација не мора да доведат до ослободување на жените и тие мора да се третираат на посебен начин.

Многу е напишано за среќно/несреќниот „брак“ меѓу марксизмот и феминизмот, но, во приказната за овој брачен однос со појавата на квир студиите влета уште еден субверзивен партнер кој ја интензивира кризата, а чиј легитимен статус во оваа врска не е во целост јасен – нехетеронормативноста – правејќи на овој „брак“ триаголник. Тогаш, колку укинувањето на хетеронормативноста е конститутивно за револуцијата? Може ли критиката на хетеронормативноста да ја замени критиката на женската опресија и дали тие двете нешта се едно исто? Дали угнетувањето на ЛГБТК луѓето во капитализмот треба да се третира на ист начин како и угнетувањето на жените?

Полемиката помеѓу Џудит Батлер и Ненси Фрејзер се однесува токму на овие проблеми. Батлер одговара на потврдно на ова прашање, сметајќи дека хетеронормативното регулирање на друштвеноста, идентитетот и сексуалноста е основа на политичката економија, односно дека постои суштинска врска помеѓу укинувањето на капитализмот и укинувањето на хетеронормативноста. Покрај тоа, овој пристап подразбира дека не може да се зборува за постигнување еднаквост на жените без критика на хетеронормативноста. Осврнувајќи се на толкувањето на Маркс и Енгелс за семејството (Германска идеологија, Потеклото на семејството, Приватната сопственост и државата), Батлер тврди дека марксизмот всушност имплицитно воспоставува критика кон хетеронормативноста како критика на експлоатацијата и класното општество.

Од друга страна, Ненси Фрејзер смета дека видот на дискриминација што ја трпи ЛГБТК популацијата не е иста со дискриминацијата што ја трпат биолошките жени и дека двата облици на дискриминација се несводливи едни на други, така што методите на политичка борба и здружување мора да се разликуваат. Дискриминацијата врз ЛГБТК лицата се нарекува „неправда на не-препознавање“(“injustice of recognition”), а дискриминацијата врз биолошките жени е „неправда на распределбата (“injustice of distribution”).

Таа основната теоретска основа за разликување на овие две угнетувања ја лоцира во веберовата разликата меѓу статусот и класата. Хомофобијата, според Фрејзер, не се заснова врз политичката економија и поделбата на трудот, туку врз културните модели и норми кои имаат материјални последици, бидејќи дејството на интерсекционалните фактори ја комплицира социјалната позиција и ја депривира ЛГБТК популацијата. Освен тоа, посочува Фрејзер, современиот капитализам не е монолитен, како во визурата на Џудит Батлер, и во еден дел е компатибилен со нарушувањето на хетеронормативноста, што му користи како алатка за сопствено зајакнување. Така, критиката на хетеронормативноста не е нужно поврзана со критиката на капитализмот и не овозможува исти политички решенија за различни родови групи.

Иако и двете страни остануваат недоволно одредени и јасни во однос на клучните аргументи што ги користат, имено: како укинувањето на хетеронормативноста доведува до укинување на капитализмот (Батлер) и, од друга страна, дали присуството на ЛГБТК популацијата во сите социјални слоеви е навистина индикација за „отсуство на дискриминација по пат на дистрибуција“ (Фрејзер), и двете во рамки на своето политичко делување се залагаат за левичарските движења во своите агенди да го вклучат прашањето за социјалниот статус и дискриминацијата врз ЛГБТК популацијата и дискриминацијата на ЛГБТК лицата да не биде ограничена само на прашања од „идентитетот“ или „идентитетските политики“, како сфери на дискурсот и културата, наводно, одделени од материјалните услови за живот.

Секако, спротивното прашање (кое не го поставува ниту една од авторките во оваа полемика) е дали ЛГБТК движењето треба да вклучи критика на капитализмот во својата политичка агенда како конститутивно прашање и какво место и значење во таа агенда би требало да има политичкото делување насочено кон општата еманципација на жените.

Ова прашање не се поставува затоа што критиката на хетеронормативноста е во суштина насочена кон (не само дискурзивно) распаѓање на самиот концепт и режим на бинарниот род, чијшто еден пол е токму „жената“. Во оваа смисла, останува отворено и неодговорено прашањето дали разградувањето на самиот концепт и режимот на „жените“ – во време кога тие за прв пат се препознаени како рамноправни политички субјекти и легитимни групи на интерес – навистина води кон укинување на формите на експлоатација кои се поврзани со таквата бинарност. Дали бинарноста создава експлоатација, или експлоатацијата создава бинарност, но може да се одржи и мутира дури и кога бинарноста е укината?

Без да навлегуваме понатаму во сложеноста на проблемот и фокусираjќи се на конкретни политички практики и механизми за зајакнување на еднаквоста, тешко е да не се согласиме со заклучокот дека она што ги издвојува биолошките жени од ЛГБТК популацијата (особено од транс-жените кои сакаат да бидат изедначени со нив, во однос на правата, статусот, утврдени низ различни структури на опресија, кои само делумно се преклопуваат) и дека ниту еден монолитен принцип на објаснување не може да ги претстави овие разлики.

Биолошките жени немаат проблем да добијат лична карта во која стои дека се жени. Никој не прави дискриминација врз биолошките жени затоа што тие сакаат да имаат деца, но – заради социјалното присвојување на женската репродукција – кога тоа го одбиваат. Прашањето за двојниот товар на жените е круцијално прашање кога станува збор за механизми за постигнување еднаквост на жените, но не и на трансродовите луѓе. Прашањето на синдикална организација на текстилни работнички е par excellence женско работничко прашање, но многу малку задира во работничките права на трансродовите лица. Прашањето за подобрување на здравствената заштита на транс луѓето и биолошките жени не се преклопува: едно води кон зајакнување на механизмите и буџетот за репродуктивно здравје, бесплатна контрацепција, право на бесплатен абортус, а друго кон здравствено покривање на хормоналната терапија, корекција на постојните медицински норми, класификации и др.

Без оглед на тоа што родноста е во структурата и на двете опресии (и на биолошките и на транс жените) и може да почива на истиот теоретски корпус на преиспитување на родноста, што е рамката од која Батлер пристапува кон овој проблем, оваа структура не е историски, економски и социјална иста и бара различни социолошки анализи и различни материјални ресурси и политички решенија, а со тоа и различни политички здружувања, кои се можни, но не и неопходни кога станува збор за специфични политички практики на различни групи. Во системот на капиталистичка репродукција, попрофитабилно е, на пример, да се поддржи сурогатството, отколку, да речеме, различни фоrми на помош (пр. дула) за време на породувањето. Ова, сепак, не значи дека системот на капиталистичка репродукција го поддржува родителството на ЛГБТК луѓето, а не и родителството на „обичните“ жени и парови, затоа што во тој систем на репродукција она што е предмет на интерес се профитот и моќта, како предуслов за спроведување на развојни политики и програми, а не конкретните луѓе. Ако претпоставиме и дека пониските слоеви, кои немаат капитал, како ЛГБТК популацијата така и „обичното“ хетерономно население, се подеднакво експлоатирани во тој систем, тоа сепак не значи дека ќе има заеднички интерес за вакви прашања.

Реално, можни се многу различни политички сојузништва. Лесно е да се замисли некое идно или сегашно дистописко општество или делумни модификации на сегашното општество, во кои родот, полот и класата заземаат најразлични позиции во дистрибуцијата на моќта, како и во дистрибуцијата на социјалните улоги и ресурси. Можни се комбинации од најпатријархални и најреволуционерни промени. Неофеудализми се можни, општества како Гилеад од „Приказната на слугинката“ се можни, и реално, многу од елементите на ваквите замислени потенцијални општества се веќе содржани во нашата реалност. Со други зборови, есхатолошката слика за праведна реалност не е никаква нужност на историскиот развој, особено не во свет кој е веќе еколошки и милитаристички уништен, туку опција во која политичките средства ја објаснуваат вредноста на целите, а не обратно. Во таа смисла, разликите на патот на доукинување на хетеронормативноста и доукинување на класата не ја намалуваат важноста на политичките сојузништва (за кои се залагаат и Батлер и Фрејзер), туку бараат јасно и хумано поставени заеднички политички цели.

Практично, неспорно е дека постои дискриминација против ЛГБТК, а особено транс луѓето, бидејќи тие се најекспонирани и во најлиминална позиција во спектарот на овие родови определби. Изместениот родов идентитет ги лишува од основните граѓански права, засновани врз бинарни (право на сопствен родов идентитет, што во повеќето општества се смета за припишан, а не стекнат; право на соодветни документи, право на брак, деца, сопствена лиминалност, контрола на својата телесност, степен на телесни модификации итн.) ги прави изложени на насилство и ги става во подвластена позиција на пазарот на трудот, во системот на социјална и здравствена заштита и во сферата на јавниот живот. За амбивалентната позиција на транс луѓето во општество кое знае само бинарна родност, честопати нема соодветни механизми и решенија засновани врз претходните модели, па само нивното видливо постоење во постојниот социјален и културен систем е еднакво на револуцијата во однос на хетеронормативноста.

Она што е далеку попроблематично се изразува преку посуптилни прашања што бараат, пред сè, прифаќање на лиминалното родово постоење на некои луѓе, за да можат воопшто да се решат на недискриминаторски начин. Освен сега малку застареното прашање за тоа дали треба да има право на промена на половата/родовата припадност (ова право е веќе утврдено во српското законодавство), едно од поконтроверзните прашања е дали треба да почива на начелото на потполно слободен избор или мора да биде поврзано со стекнување на соодветни физичка својства? Дали сите жени, за да бидат социјално препознаени како жени, треба да имаат вагина и дали сите мажи треба да имаат пенис за да имаат право да се регистрираат како машки пол?

Поврзано со ова е прашањето за правото на слободно одлучување за степенот на оперативна трансформација на родот (на пр. pромени во машкиот пол со задржување на пенисот или, во спротивен случај, задржување на матката и можност за репродукција, што е многу ограничено во медицинските процедури во Србија – на пр. жените при промена на полот во машки мора да се согласnи на целосна хистеректомија, што медицински се оправдува како здравствена, а не социо-нормативна последица, но на начин што не дозволува никаков избор на засегнатите лица).

Доколку се дозволи такво право, и доколку би имало мажи без пенис, жени со пенис и родово неопределени или родово степенувани лица (ако полот се сфаќа како континуум, а не како категорична бинарна вредност), како тоа би се одразило на социјалниот статус на биолошки жени, на кои им се гарантирани посебни женски права? Ако претставниците на биолошките жени во парламентот беа транс жени, дали со тоа нивните права би биле загрозени? Ова е едно од многу сериозните прашања кое задира во некои од клучните недостатоци на современите изборни системи – дали изборното тело се заснова на програми или поединци? Дали со општата доминација на политичката демагогија, вклучувањето на транс-лицата во политичката трка ги загрозува остварените права на жените и доведува до нивно депривирање? Дали со гласање за транс луѓе како жени, гласаме за „жена“ или за програма? Доколку квотите предвидуваат дека жените имаат 30% од местата, каде да се сместат транс жените?

Иако реално не постојат индиции дека присуството на транс жени во женските квоти би било погубно, особено не повеќе погубно за правата на жените од присуството на десничарски жени, чиј легитимитет никој не го доведува во прашање, без оглед на разорните последици од нивните политички припадности (залагање за забрана на абортусот, поддршка на девастирачки популациони политики, замолчување на разните форми на дискриминација врз жените и др.), нивната родова лиминалност станува дел од огромната јавна грижа и паника. Случајот на Бангладеш од почетокот на 2019 година може да се земе како пример. Парламентот во Бангладеш има 350 места. 50 места се резервирани за жени од 2010 година, но од минатата година посебна категорија на транс жени – хијри – кои традиционално постојат во општеството во Бангладеш, е дозволено да учествува на избори преку удел во квотите за жени. Присуството на осум транс жени на изборите предизвика огромна полемика, затоа што, доколку сите беа избрани, тие би го „одзеле“ местото на жените и несразмерно нивниот генерален удел во населението, би сочинувале 2,3% од вкупниот парламент, или 16% од местата планирани за жени. Во јавната грижа за пропорционалното „презастапеност“ на хијри и „подзастапеност“ на „реалните“ жени (иако квотите во ниту еден од овие случаи не се навистина утврдени по принципот на пропорционалност во однос на основното население) целосно се игнорира дека проблемот не е во хијрите, туку во ниските женски квоти и недостаток на политички услови под кои некој би можел да се вклучи во женските квоти дизајнирани за зајакнување на еднаквоста на жените (што е генерален проблем кога станува збор за квоти, а не само проблем во Бангладеш).

Вклучувањето во женските квоти на социјална група која може да има разновидни политички побарувања во однос на барањата на биолошките жени е бесмислено сè додека тие барања се и онака диверзификувани. Да се има „природна“ вагина не гарантира дека некој ќе се бори за правата на жените во парламентот, иако задолжителното присуство на таквите луѓе во парламентот е резултат на долгата историска борба за правата на жените. Не се транс-жените оние кои ја креираат оваа ситуација, туку карактерот на самиот политички систем, кој, се разбира, би бил далеку полош доколку не би постоеле такви квоти. Во полемиката за хијрите во Бангладеш, беше пропуштена можноста да се бара зголемување на квотите на жените преку заедничко барање на транс жените и биолошките жени.

 

 

 

 

Извор: Novi Plamen 

Авторка: NADA M. SEKULIĆ, професорка по социјална антропологија при Филозофскиот Факултет во Белград

Протести против сексуалното насилство во Албанија

Вчера, илјадници албанци протестираа во Тирана против сексуалното насилство. Протестот беше организиран како реакција на силувањето на 15-годишно девојче од страна на училишниот чувар и три други лица.

Сторителот го снимал нападот и го споделил записот со тројца млади луѓе, соодветно на возраст од 20, 16 и 15 години.

Тројцата ја користеле снимката како уцена со цел повторно да ја нападнат и малолетничката.
Силувањето било пријавено во полиција откако родителите на малолетничката дознале за тоа.
Братот на малолетничката потврдил дека четворицата мажи споделиле слики и снимки од нејзиниот напад. Според него, целото соседство знаело за нападот, но никој не постапил да го спречи тоа.
Четворицата мажи се уапсени. Наводно, 65-годишникот ги негирал обвиненијата за силување, тврдејќи дека 15-годишншното девојче се согласило.
Судот во Тирана донел одлука дека сите четворица мажи ќе чекаат судење во затвор.

Преку интернет-петицијата за создавање јавен регистар за сексуални престапници во Албанија се обра скоро 27.000 потписи за поддршка.

„Не си сама“, „Државата е силувачот“, „Твојата ќерка не е виновна“, „Твојата сестра не стори ништо лошо“, „Наставникот не треба да молчи пред силување“, „Јас си припаѓам само на себе си“, се некои од знаците што ги држеле демонстрантите.

 

 

 

 

 

 

Преведно од: Balkan Insight и Exit.al. 

 

Република на пријателството – Блискоста на маргините

Нејзиното име е Леила Текила и таа умира. Го одбрала тоа име, но не и околностите на нејзината смрт. Лежи во контејнер некаде на периферијата на Истанбул, каде се сеќава.

Времето кое и останува е 10 минути  и 38 секунди на овој чуден свет, како што гласи и насловот на новиот роман на Елиф Шафак. Мозокот се исклучува побавно отколку што порано верувавме. Канадски истражувачи откриле случај во кој процесот на индивидуалните функции на мозокот, неговото „исклучување“ траело 10 минути од моментот кога настапила смртта. Овој интригантен факт ѝ овозможил на Шафак, во моментов најпознатата турска писателка, да создаде живописна приказна за животот по смртта, но и за животот на отфрлените и несаканите, кои секој ден преживуваат на работ на непостоењето. Никој не се грижи за нив, ниту за нивната среќа – никој нема да ги бара нивните тела. Леила била проститутка. Или поточно, таа е проститутка: сè додека ја служи меморијата и додека сè уште може да нè однесе на патување низ нејзината трагична и и многу интересна животна приказна.

Родена на истокот на земјата, меѓу нивите и ридовите, во конзервативни места; во едно од оние патријархални семејства кои се обидуваат да се држат до блиските и никогаш не се менуваат. Била одземена од нејзината биолошка мајка и предадена на грижа на втората сопруга на нејзиниот татко. Тој бил полигамист, живееле во една куќа, така што ја одгледале две жени – две полни со љубв не-мајки. Шафак укажува на семејството на Леила како на систем на грижа и опресија: двете димензии се вклучени во приказната, во непроменливи услови. Кога злото влегува во игра, односно Леила станува жртва на сексуално насилство во нејзиното најблиско опкружување – средина која надвор проектира љубов и грижа – никој не застанува зад неа. Семејството одлучува да се држи заедно за да го сочуваат она што го нарекуваат “чест“. Леила одлучува да се заштити. Таа тргнува кон големиот град, во кој своето биолошко или “семејство од крв“, како што го нарекува Шафак, го заменува со нејзиното „семејство од вода“: блиски пријателства, моќта која романот ја воздигнува.

Времето минува додека Шафак ги брои минутите и секундите од моментот кога животот на Леила завршил. Таа користи сеќавања кои случајно се појавуваат во сè уште активниот ум на Леила како контекст за да ги раскаже клучните епизоди на нејзината судбина. Тие нè враќаат во минатото на Истанбул, кои и самиот е еден од неколкуте клучни ликови во приказната. Како и многу турски уметници и поети низ историјата, Шафак на Истанбул му дава женски идентитет. Истанбул е таа – опкружена со вода и се шири на границата помеѓу двата континента – извонредна земја на стари, испреплетени улици и најневеројатни животни приказни. Прекрасна, гостопримлива прегратка која е отворена за разнолични новодојденци на кои им дава простор тука повторно да се родат. Авторката овде се потпира на сопственото искуство. Родена е во Стразбур, а по разделбата на родителите, се преселила во Истанбул со својата слободоумна и добро образована мајка. Живееле со бабата на Шафак – конзервативна и суеверна жена, која верувала во духови, но умна по нејзината ирационална мудрост. Со текот на годините, последователни бранови имигранти и претставници на малцински групи се доселила на нивната улица: Ерменци, Евреи, трансродови луѓе.

Секој од тие бранови остава трага – мал дел од локално население што опстојува, кои сè уште одат во истата стара продавница за да купи топол бурек. Тие се како талог на дното на океанот, најскапоцените честички кои даваат живот на еден огромен екосистем. Шафак гледа на Истанбул како на флуиден град: од една страна подложен на постојани социјални плими, од друга страна, дозволувајќи им на своите жители да не замрзнат во една поза, прифаќајки ја нивната состојба, убедувања и избори како димензија на постојан флукс и променливост. Во нив, авторката ја гледа суштината на животот.

Леила е несреќна. Откако ќе стигне во големиот град како млада девојка, таа е проголтана од првото чудовиште со кое се среќава: случаен макро и случаен бордел, фалејќи се со името на најстарото и прво правно светилиште на блаженство, помазано од властите на султанот. Овие тврдења за престиж ја рефлектираат енергијата на градот – огромно тело во кое секој сака да се искачи, да го подигне својот статус и да ко-создава колективни легенди. Сите тука имаат амбиции, дури и обична мадам во мувосан агол на поплочена улица. Леила има нешто друго – свесност за нејзината позиција и можноста да го зачува своето достоинство и покрај тешките околности. Таа исто така има здраво и полно со љубов срце, кое го отвора за другите слични на неа „шарени пауни“. Во космополитскиот Истанбул од втората половина на 20 век, дури и проституцијата е обележана со световност. Леила има можност да запознае жени од различни култури, верувања и хоризонти. Така се соединува нејзиното „семејство од вода“, за на крај да ги вклучи: Џамела, шверцувана од Африка и чувана во подземна зандана со други жени, сега ги крие лузните на своите зглобови под шарени нараквици; Зејнаб122, џуџе и поранешна јасновидка, кја тврди дека може да си го напише името на 122 различни начини; Холивуд Химерија, кој ги знае напамет и прекрасни ги раскажува бајките и митови за Месопотамија; и Носталгија Налан, која и покрај нејзината храброст, постојано копнее по својата татковина во селата.

Неверојатните пет подоцна во романот го комплетира единствениот маж во групата пријатели: Саботажа Синан, пријател на детството на Леила. Само тој ги знае сите нејзини тајни и рани, а кога ќе замине за Истанбул, тој ветува дека ќе ја најде таму. Се среќаваат по многу години. Синан веќе е оженет со деца, и започнува да води двоен живот: тој редовно ја гледа Леила и само нејзината смрт му дава доволно храброст да се ослободи и да се пресели во Истанбул засекогаш.

За овие „валкани пет“отфрлени и неприфатени, меѓу кои една транс жена и танчер на кабаре, Леила е пламен, инспирација, папокот на светот. Несакани и лошо прилагодени, тие негуваат меѓусебна интимност, доверба и лојалност – бесценета во урбаната џунгла. Нивните врски се зачинети со саркастично чувство за хумор, како и бескомпромисна искреност. Шафак прикажува идеално семејство: лесно прифаќање, никогаш не наметнувајќи ги своите очекувања; семејство со кое сакате да поминете време. Интимност по избор, ослободена од конвенции, без судења.
Опишувајќи го пријателството на неприфатените, но и тоа како на маргините на социјалните норми се појавуваат мали, приватни републики на неприлагодените, писателката ја исполнува мисијата својот глас да им го позајми на луѓето во тишината. Со тоа Шафак им се придружува на шпанскиот режисер Педро Алмодивар, индиската романсиерка Арундати Рој и Хања Јанагихара, авторката на американскиот бестселер – A Little Life три барда на исклучените и маргинализираните. На периферијата на поредокот, овие уметници ги набљудуваат најинтересните протагонисти на модерното време: луѓето како да се осудени на немирен живот исполнет со имагинација, детерминираност и ризик. Оние кои добро знаат за отфрлањето, кои ги изгубиле своите илузии, и кои повеќе не бараат прифаќање или признавање, туку наместо тоа, сами градат поинаков, интимен систем на лични вредности.

Во романт на Шафак, пријателството е посилно од смртта. Тоа не само што ги иницира петте необични ликови да тргнат на трагикомично патување до Гробиштата на безимените, сместени надвор од градот, за да ја пронајдат Леила, која лежи закопана во безимен гроб. Ненадејното отсуство на нивната пријателка ги зближува членовите на тимот уште повеќе и станува точка на остварување на нивните долго одложувани соништа.

„Сребрените слоеви“, пишува авторката, која е јасно фасциниран од палимпсестните градови и во нив постојано препишуваните приказни за нивните идни, минати и сегашни жители. Сите ние сочинуваме фикционална биомаса, оставајќи ги своите траги во сложената историја на градот. Биографијата на Леила е испреплетена тука со важни историски настани – големи и непознати – како што е војната во Кореја, или воведување на закон во Турција со кој се намалува казната за силување проститутка. Нема целосно да умрете, доколку некој ја раскаже вашата приказна, и некој да биде таму да ја слушне.

„10 минути 38 секунди во овој чуден свет“ е и израз на копнежот на авторката за нејзиниот сакан град и земја, од која е протерана. Во моментот престојува во Лондон, додека во Турција е под истрага, иронично, во случај на ширење непристојна содржина и педофилија. Турскиот закон не прави разлика помеѓу контекстот на содржината поврзана со сексуалното насилство, тој едноставно забранува негово објавување. Затоа Шафак, опишувајќи ја сексуалната злоупотреба на нејзината хероина, може да биде обвинета и осудена. Во ова таа ја дели судбината на многу писатели кои во моментот се цензурирани во Турција (иако таа потенцира дека новинарите фрлени во затвор се во најтешка состојба). А сепак, статусот на Шафак е единствен: во просек, над 750.000 читатели во Истанбул ги купиле нејзините книги, додека во Лондон има статус на една од најсветлите литературни sвезди во Европа. Порано, додека пишуваше на турски јазик, светот ги знаеше нејзините дела во превод. Овој роман го напиша на англиски јазик – Турците веќе уживаат во превод, а кај нас имаат можност да го прочитаат во издание на Три.

 

 

Извор: Пржекрој

Scroll to Top