Превод

Валканата мала тајна на сексот без обврски

На Жана Врангалова (Zhana Vrangalova) ѝ искрсна проблем. Еден ветровит ден, рано напролет, седејќи во малото кафуле во близина на кампусот на Њујоршкиот универзитет каде што таа е вонреден професор по психологија, Жана не успеваше да го вчита сајтот за кој се сретнавме да разговараме. Не се работеше за техничка неисправност од нејзина страна; напротив, сајтот беше блокиран.

Врангалова, која има 34 години и динамично лице врамено во наочари со тенка рамка, ја поминала последната деценија истражувајќи ја човечката сексуалност, поконкретно, оние сексуални средби кои се случуваат надвор од нормите на сериозните релации. Веб-сајтот кој го отворила во 2014, casualsexproject.com, започнал како тивок напор и опит на база на лични препораки, за оттогаш да прерасне во сајт со приближно 5,000 посетители на ден, од кои најголем дел го откриваат сајтот преку органско пребарување на Интернет или стигнале преку некоја статија или социјална мрежа.

Досега, има околку 2,200 доставки, речиси еднакво родово поделени, кои содржат подробности за разни видови навики кои штом внесени, повремено ги алармираат безбедносните Интернет филтри. Веб-сајтот бил дизајниран за да се отвори дискусија за едновечерните средби и останатите помалку традиционални сексуални однесувања. Што е она што нè тера да имаме секс без обврски? Дали уживаме во тоа? Дали имаме некаква добивка—или, пак, ризикуваме да бидеме повредени? И најпосле, кои, всушност, сме „ние“?

Досега, има околку 2,200 доставки, речиси еднакво родово поделени, кои содржат подробности за разни видови навики кои штом внесени, повремено ги алармираат безбедносните Интернет филтри. Веб-сајтот бил дизајниран за да се отвори дискусија за едновечерните средби и останатите помалку традиционални сексуални однесувања. Што е она што нè тера да имаме секс без обврски? Дали уживаме во тоа? Дали имаме некаква добивка—или, пак, ризикуваме да бидеме повредени? И најпосле, кои, всушност, сме „ние“?

80% од студентите изјавиле дека имале секс кој не спаѓа во категоријата сериозни релации—бројка која најчесто се препишува на сè поразлабавените општествени норми, забавите со алкохол кои ги има во изобилие и потенцијалот за насилството во културата на братствата (frat culture). Критичарите гледаат на високите бројки на секс без обврски како на еден вид „епидемија“ која го запоседнува општеството. Културата на мување (hookup culture), велат, делува понижувачки врз жените и ја уништува нашата способност да воспоставиме стабилни, исполнителни релации.

Ова не е првпат да се крене тревога. Пишувајќи во 1957, писателката Нора Џонсон (Nora Johnson) со кренати веѓи го посочи промискуитетот на универзитетските кампуси, забележувајќи дека „легнувањето со кој ќе стигнеш е ризична работа, емотивно, физички и морално“. Оттогаш, критиките на лежерното сексуално однесување се имаат размножено, и покрај тоа што наводно општеството станало полиберално. Минатата година, антропологот Питер Вуд (Peter Wood) отиде до таа крајност и го нарече порастот на сексот без обврски „напад врз човековата природа“, со образложение за конзервативниот весник Weekly Standard дека дури и навидум најбезначајниот секс со себе носи проблематичен дисбаланс на моќта.

Други, пак, гледаат на зачестеноста на сексот без обврски како на знак за напредок на општеството. Во доста читаната статија објавена во Atlantic во 2012, „Момци на страна“ (Boys on the Side), Хана Розин (Hanna Rosin) побара од жените да избегнуваат сериозни додворувачи за да можат да се фокусираат на сопствените потреби и кариери. Сепак, и покрај нејзиното мислење дека сексот без обврски е важна алатка за истражување и феминистичко размислување, Розин, исто така, заклучува дека тој во крајна линија е безначаен. „Желбата за подлабоко човечко поврзување секогаш победува на крајот, и кај мажите и кај жените“, пишува таа.

Идејата за проектот „Секс без обврски“ се родила од фрустрацијата на Врангалова со доминантните наративи кои го поврзуваат. „Една работа која многу ми пречеше беше недостатокот на динамика во дискусиите за сексот без обврски“, сподели Врангалова во кафулето. „Секогаш се прикажува како нешто што го прават само студентите и речиси секогаш на тоа се гледа негативно, како нешто што ги повредува жените“.

Ова не е прв обид на Врангалова да ја прошири ограничената дискусија. Како студентка во Северна Македонија, каде студирала психологија на сексуалноста, била наклонета кон тоа да ги предизвикува културните табуа, со дипломски труд на тема „Развој на лезбејски и геј сексуални однесувања“. Во доцните 2000-ти, Врангалова започнала со своето истражување за сексот без обврски како дел од програмата за развојна психологија во Корнел. Во една студија следела група од 666 студенти од прва година во текот на една година, со цел да открие дали впуштањето во лежерни сексуални активности влијае врз нивното ментално здравје (на нивото на депресија, анксиозноста, животното задоволство и самопочит). Во друга, следела 800 додипломци за да види дали оние поединци кои се впуштаат во секс без обврски се чувствуваат поподложни на виктимизација од останатите и дали биле поизолирани. (Резулататите: да за првата студија, не за втората). Студиите биле толку примамливи што на Врангалова ѝ бил понуден ангажман во Њујорк, каде што продолжува да ги истражува ефектите од нетрадиционалните сексуални однесувања врз поединците кои се впуштаат во нив.

Со текот на времето, Врангалова сфаќа дека има дупка во нејзиното знаење, и, воопшто, во областа во целост. За сексот без обврски се пишувало многу во психолошката литература, но најголемиот дел од податоците собрани од нејзиниот истражувачки тим—како и најголемиот дел од експерименталните истражувања со кои се сретнала дотогаш—биле земени од студенти. (Ова е чест проблем во психолошките истражувања: студентите се најлесната популација на дофат за истражувачите). Тука е и периодичната национална анкета, но ретко се наоѓаат прецизни податоци од другите слоеви на населението. Дури и најголемата национална студија за сексуални однесувања во САД, која испитала примерок од речиси 6,000 мажи и жени на возраст помеѓу 14 и 94 години, одбила да ги праша испитаниците колку од сексуалните средби кои ги имале би ги нарекле „без обврски“.

Од самиот почеток, истражувањето на сексот било ограничено од општествената стигма. Пионерот во областа, Алфред Кинси (Alfred Kinsey), потрошил децении интервјуирајќи луѓе за нивните сексуални практики. Книгите му се продавале, но бил широко критикуван поради немањето на објективна перспектива: како Фројд пред него, тој верувал дека во потиснатата сексуалност лежи коренот на голем дел од општественото однесување и честопати доаѓал до проценки кои го подржувале овој став—дури и кога неговите заклучоци биле базирани на не-толку-репрезентативни анкети. Тој, исто така, се служел со групи на испитаници кои му биле на дофат, како на пример затворениците, или волонтерите, на кои не им било проблем да зборуваат за нивните сексуални практики.

Во 50-тите, Вилијам Мастерс и Вирџинија Џонсон (William Masters and Virginia Johnson) отишле чекор понатаму, со тоа што отворено се распрашувале за сексуалните навики и дури ги набљудувале луѓето за време на сексуалниот чин. И нивниот корпус е ставен под прашалник: дали поединец кој волонтира да има секс во лабораторија би можел да ни каже нешто за просечниот Американец? Она што е уште попроблематично е тоа што Мастерс и Џонсон се обидувале да ја „излечат“ хомосексуалноста, предрасуда која многу лесно можела да влијае врз нивните пронајдоци.

Навистина, една од работите кои веднаш ги забележувате кога гледате податоци за сексот без обврски е дека за бројки кои не се однесуваат на студенти, морате да барате студии спроведени вон академијата. Кога OkCupid направи испитување на нивната база на корисници, откри дека помеѓу 10.3% и 15.5% од корисниците биле во потрага по секс без обврски, наместо сериозна врска. Во истражувањето British Sex Survey од 2014, спроведено од The Guardian, речиси половина од испитаниците изјавиле дека се имаат впуштено во едновечерна средба (55% од мажите, 45% од жените), каде процентот на хомосексуалците (66%) е повисок од оној на хетеросексуалците (48%). Една петина од луѓето одговориле дека имаат спиено со човек чие име не го знаеле.

Со проектот „Секс без обврски“, Врангалова се обидува да креира корисничка дата база од приказни за кои се надева дека еден ден ќе понудат сирова дата за академска студија. Засега, таа слуша: ги остава луѓето да дојдат на нејзиниот сајт, да одговорат на прашањата, да вратат на коментари. Рич Сејвин-Вилијамс (Ritch Savin-Williams), кој ѝ предавал на Врангалова во Корнел, ми кажа дека бил исклучително импресиониран од желбата на Врангалова „да ги предизвика традиционалните концепти и истражувачки дизајни со објективни пристапи кои им овозможуваат на поединците да дадат искрени и промислени одговори“.

Како резултат, добиен е можеби најголемиот репозиториум на информации за навиките на сексот без обврски во светот—не дека има голема конкуренција. Луѓето кои споделуваат приказни варираат од тинејџери до пензионери (најстарите учесници на Врангалова се во седумдесеттите години), од урбани ликови до луѓе од внатрешноста, дипломирани професионалци (една четвртина од примерокот) и луѓе кои не стигнале да завршат средно училиште (уште една четвртина). Најголемиот дел од учесниците не се особено религиозни, иако нешто помалку од една третина се декларираат како „делумно“ религиозни. Најголем број се бели, иако има и црни, Латино и припадници на други расни и етнички групи. На почетокот, 60% од дописниците биле жени, но сега дури 75% се мажи. (Ова е во склад со нормите; од мажите „се очекува“ да се фалат за нивните сексуални походи повеќе од жените.) Секој може да испрати приказна, заедно со демографски податоци и податоци кои ги рефлектираат емоциите, личните карактеристики, општествениот пристап и шемите на однесување (пр. внес на алкохол). Внесувањето на податоците е стандардизирано, со паѓачко мени и скала на оценување.

Сепак, сајтот е далеку од клинички. Почетната страница е шарен мозаик од коцки, кодирани според боја во зависност од категоријата во која спаѓа сексуалното искуство (сина: „едновечерна средба“; виолетова: „групен секс“; сива: мистериозното „прв од многу“; итн). Кратки цитати се подвлечени во секоја категорија („Девојки, ако досега не сте биле со згоден, млад латино маж, морате да пробате!“). Многу од одговорите се фалат, провоцираат или претеруваат од реторички причини. Додека ги читав, се почувствував помалку како дел од истражувачки проект, а повеќе како член на општество посветено на сексуално возбудување.

Врангалова прва ќе признае дека проектот „Секс без обврски“ не е она што би го нарекле објективен, научен пристап кон собирањето податоци. Нема случајна распределба, нема контроли, нема услови на експериментот; податоците на се репрезентативни за општата популација. Учесниците се бираат самите, а тоа несомнено влијае врз резултатите: ако одвоиш време да пишуваш, поголеми се шансите дека ќе пишуваш за некое позитивно искуство. Исто така, најверојатно си личност склона кон споделување детали за сопствените флертови со јавноста. Уште еден проблем со овој проект кој е ендемичен кај голем дел од истражувањата од општествените науки: отсуство на надворешно потврдување на однесувањето, како да знаеме дека дописниците ја кажуваат вистината, а не она што сакаат да го чуеме или она што мислат дека сакаме да го кажат?

И покрај сите овие маани, проектот на Врангалова е неверојатен прозорец во сексуалните навики на еден дел од популацијата. Можеби не е доволен за од него да се изведат нови заклучоци, но може да им даде нови нијанси на претпоставките, проширувајќи ги, на пример, идеите за тоа кој се впушта во секс без обврски и како тоа прави да се чувствуваат. Додека ги разгледував записите по средбата со Врангалова, застанав на зборовите на еден маж кој научил нешто ново за сопствената сексуалност преку спонтана средба во неговите 70ти: „досега не верував дека некој може да направи да свршам од едно пушење, но никогаш не вели никогаш“, пишува тој. Проектот „Секс без обврски“ го поткопува популарниот наратив дека сексот без обврски е производ на нормите кои се менуваат меѓу младата популација. Да беше ова навистина точно, постарите генерации, кои израснале во ерата пред „културата на мување“ би се колебале пред да се впуштат во секс без обврски. Но проектот го покажува токму спротивното.

Потсетувањето дека луѓе од сите возрасти се впуштаат во секс без обврски може да нè наведе да замислиме три можни наративи. Прво, дека можеби она што ни се чини како пораст на некаква култура на мување, не е никаков новитет. По поместувањето на нормите кои важеа за состанувањето и слободната љубов во шеесетите, тие никогаш во целост не се вратија назад. Седумдесет-годишните се впуштаат во врски без обврски бидејќи тој пристап е исто така дел и од нивната култура.

Постои и едно друго, речиси спротивно објаснување: сексот без обврски не e ниту сегашнo ниту минатo правило. Едноставно, секогаш ќе постојат поединци, од која било генерација, кои бараат сексуално задоволство вон традиционалните граници.

А тука е и третата опција, онаа која е најконзистентна со наративот дека нашата култура на секс без обврски започнува со мувањата од студентските денови: дека луѓето се впуштаат во вакви средби без обврски од различни причини. Некои млади луѓе имаат секс без обврски бидејќи се чувствуваат како да не можат да си дозволат да кажат не или се опкружени од култура која им вели дека тоа треба да им се допаѓа. (Првичната анализа на Врангалова врз податоците од нејзиниот сајт покажува дека алкохолот е многу поприсутен во искуствата со секс без обврски кај младите отколку кај постарите лица.) Постарите, пак, повеќе не се грижат што мисли општеството. Кај некои од нив, ова чувство на леснотија може да се појави во триесетите; кај други, во четириесетите или педесетите; кај трети, никогаш, или не во целост.

Последнава теорија се надоврзува на уште едно откритие на Врангалова, кое навистина ја изненадило. Имено, не сите искуства на секс без обврски запишани на сајтот биле позитивни. Жените и помладите учесници почесто пријавувале чувство на срам. („Во еден момент бев врз него и нема шанси тој да ме натерал, па мора да сум се согласила… Не сум сигурна“, пишува една 18-годишна девојка, во нејзиниот запис од една незадоволителна средба, опишувајќи дека страдала од „стрес, анксиозност, вина и згрозеност“ наредниот ден.) Има цела една нишка под тагот „не свршив“, каде може повремено да се најдат вознемирувачки и емотивни приказни. „Со текот на времето мојот став стана поизбалансиран“, вели Врангелова. „Доаѓам од една многу сексуално-позитивна перспектива, бидувајќи опкружена со луѓе кои имале огромна корист од сексуалното истражување и искуства, барем најголемиот дел од нив. Преку проучувањето на проектот, научив да ги гледам двете страни на паричката“.

Секако дека дел од негативноста потекнува од легитимни прични: сексот без обврски го зголемува ризикот од бременост и болести, и, многу почесто од сериозните врски—физичкото принудување. Но, од друга страна, многу негативни искуства со сексот без обврски потекнуваат од социјалните конвенции. „Гледаме дека и двата пола се чувствуваат дискриминирани поради сексот“, ми соопшти Врангалова. Мажите често се осудувани од другите мажи ако немаат секс без обврски, па општествените очекувања можат да ја намалат вредноста на искуствата кои ги имаат, додека пак жените се осудувани поради тоа што се впуштаат во средби без обврски, и таа мисла им го намалува задоволството во текот на чинот.

Можеби ова не треба толку да нè изненади: самиот факт што Врангалова и останатите бараат објаснување за однесувањата поврзани со сексот без обврски покажува дека нашето општество го гледа како нешто вредно да биде забележано—нешто изопачено и чудно кое отскокнува од она што е вообичаено. Никој не пишува за потребата на луѓето да пијат вода или да одат во тоалет, за тоа зошто да се вечера со пријатели е „ин“ или зошто групите за учење се „во пораст“.

Токму тоа чувство на срам е она на кое Врангалова се надева дека нејзиниот проект ќе може да му обрне внимание. Како што вели еден од учесниците во проектот, „Ова ми помогна да се почувствувам океј поради тоа што сакам да имам секс без обврски, наместо да се срамам или да мислам дека она што го правам е погрешно“. По неколку децении работа, психологот Џејмс Пенебејкер (James Pennebaker) открил дека пишувањето за емотивните искуства може да биде ефикасна форма на терапија, на начин на кој зборувањето за истите искуства не би помогнало. (Не сум толку убедена дека ова ќе им донесе добивка на оние кои го користат сајтот за да се фалат за сопствените искуства.) „Честопати, немате каде да го истурите тоа освен ако не отворите ваш блог“, истакнува Врангалова. „Сакав да понудам простор каде луѓето ќе можат слободно да споделуваат“.

Можеби во тоа лежи вистинскиот придонес на проектот „Секс без обврски“: не во тоа да ни каже нешто што можеби веќе го знаевме, или во кое барем се сомневавме, туку да овозможи да се водат вакви неосудувачки, интимни разговори. Валканата мала тајна на денешниот секс без обврски не лежи во тоа дека сите го имаме, туку дека не ги споделуваме нашите искуства на најдобриот начин.

Извор: The New Yorker

Зошто толку малку мажи читаат книги напишани од жени?

Текстов е потпишан од МЕ Сигхарт (MA Sieghart), наместо од Мери Ен (Mary Ann). Зошто? Затоа што навистина сакам да го прочитаат и мажите. Низ вековите, писателки како сестрите Бронте, Џорџ Елиот и Џ.К. Роулинг чувствувале потреба да го скријат својот пол за да ги убедат мажите да ги прочитаат нивните книги. Дали е сè уште потребно да се применува овој метод? За жал, да.

За мојата книга The Authority Gap, која истражува зошто писателките сè уште ги сфаќаме помалку сериозно од писателите, побарав од Nielsen Book Research да откријат кој што чита. Сакав да дознаам не само дали писателките се сметаат за помалку авторитативни, туку дали мажите воопшто ги читаат. Резултатите ми го потврдија она во кое се сомневав – дека мажите се диспропорционално безволни дури и да отворат книга напишана од жена.

Кога станува збор за 10-те најпродавани писателки (на листата се наоѓаат Џејн Остин и Маргарет Атвуд, како и Даниел Стил и Џоџо Мојс), само 19% од нивните читатели се мажи, а 82% се жени. Кај 10-те најпродавани писатели (на чија листа се наоѓаат Чарлс Дикенс и Џ.Р.Р. Толкин, како и Ли Чајлд и Стивен Кинг), соодносот е многу поизедначен: 55% мажи наспроти 45% жени.

Со други зборови, жените се желни да читаат книги напишани од мажи, но значително помал број на мажи се желни да читаат книги напишани од жени. Згора на тоа, писателката од листата на топ десетте писателки со најбројна машка публика – авторката на трилери Л.Џ. Рос – ги користи своите иницијали, па можно е мажите да мислеле дека е една од нив. Што ни кажува ова за тоа колку се безволни мажите да го признаат рамноправниот авторитет – интелектуален, уметнички, културен – на жените и мажите?

Маргарет Атвуд, писателка која треба да се најде на полиците на секој љубител на жфикција, брои само 21% машки читатели. Машките добитници на Букеровата награда, Џулијан Барнс и Јан Мартел, имаат двојно повеќе (39% и 40%). Не е дека жените се помалку добри во пишувањето книжевна фикција. Сите пет од топ петте најпродавани книжевни романи за 2017 беа напишани од жени, и девет од топ 10-те. И не е дека мажите не уживаат да читаат книги напишани од жени, штом ги отворат; дури и малку повеќе ги преферираат. Просечната оценка која мажите ја даваат на книги напишани од жени на Goodreads е 3.9 од 5, додека на книги од мажи е 3.8.

Кога се работи за нефикција, која во просек повеќе ја читаат мажи, моделот е сличен, но не толку впечатлив. Мажите сè уште претпочитаат писатели, но јазот не е толку голем бидејќи жените, исто така, претпочитаат писателки. Но сепак постои разлика. Жените се за 65% пожелни да читаат нефикција напишана од маж, отколку мажите. Ова укажува на тоа дека мажите, свесно или несвесно, не им го признаваат авторитетот на жените онолку колку на мажите. Или, пак, тргнуваат од мрзливата претпоставка дека книгите напишани од жени не се за нив, без воопшто да проверат дали ова е точно.

Зошто е ова важно? За почеток, го ограничува начинот на кој мажите го искусуваат светот. „Веќе долго време ми е познато дека мажите едноставно не се заинтересирани да ја читаат нашата книжевност“, ми призна добитничката на Букеровата награда, романсиерката Бернардин Еваристо (Bernardine Evaristo), во интервју за The Authority Gap. „Нашата книжевност е еден од начините преку кои го истражуваме наративот, нашите идеи, го развиваме нашиот интелект, нашата имагинација. Ако пишуваме женски приказни, тоа значи дека зборуваме за женските искуства. Зборуваме и за машките искуства од женска перспектива. Нивната незаинтересираност за овие теми е изразито осудувачка и загрижувачка“.

Ако мажите не читаат книги од и за жени, нема да развијат емпатија за нашите преживеани искуства. Ќе продолжат да го гледаат светот низ исклучиво машки очила и ќе поаѓаат од машкото искуство како стандард. Ваквиот ограничен фокус ќе влијае на нашите релации со нив, како колеги, пријатели и партнери. Исто така, со тоа ги ускратуваат писателките чии дела се смета дека се наменети за потесен пазар, а не „мејнстрим“, ако се главно читани од жени. Тие уживаат помалку почит, понизок ранг и помалку заработуваат.

Романсиерката Камила Шамзи (Kamila Shamsie) била дел од голем број комисии и ја има посведочено токму оваа асиметричност. „Жените во комисиите протажираат книги напишани и од мажи и од жени“, ми кажа таа. „А мажите повеќе протажираат книги напишани од други мажи“.

Доли Алдерон (Dolly Alderton) е многу успешна писателка, чиј мемоар Everything I Know about Love („Сè што знам за љубовта“) ја доби Националната книжевна награда за 2018-та за најдобра автобиографија. Сепак, барем во Британија, книгата не наиде на никаков одзив кај мажите. Весниците и списанијата испраќале исклучиво новинарки да ја интервјуираат, а самата книга била „рекламирана, сфатена и прифатена како дел од многу мал пазар, само поради таа родова дамка. Но женското искуство не е наменето за одбрана и тесна публика; тоа е од универзален и заеднички интерес“.

Тоа не било случај кога отишла на книжевна тура во Данска. На новинарот кој ја интервјуирал му рекла дека тој е првиот маж новинар. „Не му се веруваше и му звучеше многу чудно. Како дваесетгодишник, ми кажа дека тој и неговите пријатели читаат мемоари и фикција напишани од жени и мажи подеднакво“. Работите можат да бидат поинакви. Станува збор за проблем кој мажите можат многу лесно да го решат. Се што треба да направат е активно да бараат книги напишани од жени.

Ако мажите се скептични дека жените би пишувале на теми кои ги интересираат, можат да се обидат со Пет Баркер која пишува за Првата светска војна или Хилари Мантел за интригите во дворот на Хенри VIII. Штом еднаш се навикнат, можеби дури ќе откријат дека станува збор за човечки наместо ексклузивно женски приказни и дека всушност уживаат во нив.

Мажите можат многу да добијат со тоа што ќе го прошираат својот ум и вкус. Само затоа што книгата е напишана од жена или е за жени не значи дека истата нема што да им понуди. Може да им ги отвори очите за тоа што значи да се живее како жена, што е воедно и првиот чекот кон емпатија. А можеби ќе им помогне да го дупнат меурот во кој многу мажи неосетно живеат за таму да се изродат нови мисли и погледи. Зар во тоа не лежи улогата на уметноста?

Извор: The Guardian

Шума

авторка: Лана Басташиќ

 

Доста време ми требаше дур го задавам тато. А слабичок човек беше, везден болникав. Штом го видеа како се спушта по патот кон шумата, селските жени знаеја да ни пратат тегла полна со хомеопатски лекови или по некoe снопче чудотворни билки. Ти се исушил, ќе ѝ речеа на мајка ми, како да зборуваат за хортензиите во дворот. Ти јаде ли нешто? Што ти ослабел вака? Сè ова без вистински да очекуваат одговор, па со збрчканите чела криеја дека ваквите попувања всушност им причинуваат уживање. А мајка ми само ќе ги собереше рамениците.

Јаде исто како нас, по две-три варени јајца за доручек. Вчера јадевме телешка глава, пола мозок го изеде со домашен леб. Јазикот на малата ѝ го дадовме.

Па ќе ме приложеше мене како доказ, ќе ме штипнеше за надлактицата, ќе ме плеснеше по стомакот и нетипично исклештена, ќе ме удреше по газот ако не успееше да ги насмее.

Бранејќи се со моето сало, ќе речеше, барем оваа да сака малку да се подисуши.

Арно ама, селските жени имаа повеќе искуство – тоа е нешто во него, од срцето и џигерот, нешто што го јаде однатре. Како ѓавол сам, тато одеше во шумата да си ги разбистри мислите. Од што – тоа никогаш не објасни.А јас кај да си ги разбистрам мислите?, ќе речеше мама гледајќи низ прозорецот како тато се губи по асфалтот, станувајќи помалечок и помалечок, сè додека на местото каде селскиот пат скршнува кон патот до шумата, одеднаш не исчезнеше. Се враќаше пред да вечераме, поизветвен од претходно, како цело време да се карал со некој ужасно напорен во шумата. Сето тоа го гледаа жените од селото и само си ги собираа: неговите ковчести нозе во изгужваните панталони, испиените образи и, иако никој не се осмели да каже на глас, неговата тага. Тато беше депресивен, само што тој збор тогаш не се користеше. Па така, кога селските жени ќе речеа дека татко ми нешто го јаде однатре, тоа беше засновано исклучиво на наука: недостаток на некаков витамин, спиење во непроветрена просторија, или во најлош случај, работа низ дома. Кутриот човек, можеби бил презафатен, извршувајќи ги во целосна тајност и задачите кои ѝ припаѓаат на жена му.

Поарно болна ќе легнам отколку овој мојот сам да мора да се пегла и таков да ми шета, рече една госпоѓа во поштата, која стоеше позади нас во редот.

Една друга дофрли: Се гледа тоа на човек, каква жена има дома.

А мајка мѝ само занемено ги плати сметките, ме преграби за надлактицата и избега јадосана од поштата како од чума. Знаеше и да му се раздере на тато. Што сакаше он? Сè исчистено, испеглано. Доручек, ручек вечера секогаш на маса. Зарем мораше да шета таков по селото – како да живее сам во некоја кочина, а не во домаќинска куќа покрај здрава и права жена. А тој не дискутираше многу, само ќе одмавнеше со раката: што нѝ е па нам гајле што зборуваат луѓето.

Па, тебе не ти е гајле, ќе вреснеше мама. Ама, мене ќе ме умреш.

Тато си ќутеше. Тато си одеше во шумата. Не ми текнува точно кога почнав да го следам. Го чекав да се спушти по селскиот пат, па ќе се приближев до ровот позади последната куќа на комшиите, загледувајќи ја неговата ситна појава меѓу неподвижните стебла. Понекогаш не ни знаев дали гледам во неговиот грб или во дрво. Кога ќе се осигурав дека доволно се има оддалечено, ќе влезев во шумата. Земјата беше намовната со крцкави гранчиња, лисје и мали прикриени вирчиња, па тешко ми беше да останам незабележлива. Горе, над главите, мокрите и голи гранки на високите дрвја се вкрстуваа и го расцепуваа небото. Околу гумените чизми го чувствував животниот пулс што струеше низ калливата земја и трулото лисје. Тука се беа скриле глистите и кртовите, змијогуштерите и гасениците, мравките и бубашвабите. Водени од животински нагони, сè ползеше, се криеше и прикрадуваше. Меѓу отровните печурки и заплетканите корења, сиот тој срамотен живот се извиваше со леснотија, распуштено и безгласно, додека јас стоев неподвижна, како камен, во своите кинески чизми. После неколку минути поминати во шумата ќе заборавев дека на стотина метри од нас се протега асфалт, еднобоен и прав, како некој безгрижно со раката да нанел шпакла полна цемент врз жива кожа. Ќе заборавев и на куќите, и на жените во куќите кои печат телешки глави, додека на малите екрани двајца љубовници си разменуваат насолзени погледи. Постоеја само тато, шумата и стравот. Подзастануваше, ќе се свртеше и ќе погледнеше кон мене во далечината: како моите дебели раце и нозе го реметеа дивиот мир. Ама не ме здогледуваше. Секогаш истото: ќе се пробиеше длабоко меѓу одалечените стебла, ќе седнеше на еден голем трупец, ќе си ги раскопчаше панталоните и ќе си ја пикнеше раката внатре. Првпат кога го видов мислев дека нешто го мачи; дека го раскинува однатре некаква болка, или јадеж, или тегоба, па се бори да ја истера надвор на влажната земја. Подоцна сфатив дека било нешто друго, дека тато си го правел тоа гадното, она што селскиот џган и пијаниците ги тера да трчаат по градските девојки кога се враќаат навечер од панаѓур. Исплашена гледав наоколу да не се појави некој и во срамот го затекне. Планирав на кој начин да го предупредам, како да бидам доволно брза и да спискам, пред да го фатат на дело. Ама до тоа никогаш не дојде.

Бабите продолжија да ни носат свежи јајца и мед и билки; да ни зборуваат колку е греота таков човек, така да пропаѓа. Во нивните зборови имаше сè помалку разбирање, а сè повеќе отворен прекор. Почнаа да ја избегнуваат мама. Она што на почетокот беше наивно попување, се претвори во страв од зараза. На крајот престанаа да доаѓаат. Ја гледавме само старата русинка, од која купувавме јајца.

Не ми се лути сине, ама, работава со твојот човек не оди на арно, рече тој ден во кујната, додека мама ги редеше јајцата во фрижидерот. Што сè не се зборува по селото… Ти кажувам како на родена ќерка.

Што се зборува по селото?, ја праша мама, задлабочена во внатрешноста на фрижидерот, како да не ја интересира одговорот. Ама рацете ѝ трепереа. Лицето и беше бледо како лушпа од јајце и изгледаше како да ќе се распукне во секој момент.

Да не западнал во некое лошо друштво? Знаеш ли?, праша бабата. Тоа би ни ги решило сите маки: лошо друштво. А мама само одмавна со главата и се фати за челото како да ја очекуваше една од оние тешките главоболки. Што ако и оваа нè напушти? Нема веќе ни јајца да имаме.

Можеби баш заради тие јајца одлучив да преземам нешто. Сè си беше како и обично: се врати од работа и кажа дека ќе оди да си ги разбистри мислите. Се спушти по селскиот пат, а јас го чекав позади последната комшиска куќа доволно да се оддалечи пред да влезам во шумата. Кога стигна до трупецот и си ги откопча панталоните, јас не застанав. Дадов еден чекор, па друг. Тивко како глистите околу чизмите, продолжив да чекорам, истовремено со поглед барајќи доволно голем камен. Еден што беше пола заглибен во мократа земја, светкаше како излижана чинија. Едвај го откопав. Под каменот се појави влажна вдлабнатинка од каде ситните пајаци и глисти хистерично се разбегаа, затекнати од сончевите зраци и моите крупни прсти. Далдисан во својата гадост, не ме слушна кога му се доближив позади грб.

Го удрив двапати по глава пред да се струполи на земја. На каменот остана траг од крв, а на тато траг од земја. Лежеше на страна, исто како да спие, а неговиот разголен орган, збрчкан и валкан како мртво, голо слепо куче, ја допираше калливата почва. Забележав дека сè уште дише. Градите му се дигаа и спуштаа. Му ги закопчав панталоните и го свртев на грб пред да почнам да го давам. Траеше доста долго. Во еден момент ги отвори очите, ама не ме виде. Како суштество без јазик и мисли, гледаше низ мене. Бев уморна. Иако беше онесвестен, длабоко во него, нешто жилаво и тегаво даваше отпор и не сакаше да го напушти. По некое време, одеднаш се откажа.

После тоа си отидов дома и се истуширав, додека мама гледаше серија. Заедно вечеравме пилешка чорба.

Уште го нема тато, реков и си ставив еден прст сол во чинијата.

Само ти јади, сине, рече мама.

Џвакаше парче леб и со полна лажица чорба во вис, маѓепсано ја следеше серијата. Главната глумица пробуваше венчаница, а мама восхитено ја гледаше. Само за неа убавата глумица ја беше пробала венчаницата, како да сака да ѝ рече нешто неискажливо, нешто што само мама може да го разбере. И, како да ја прими пораката, мама задоволно климна со главата, го голтна парчето леб и продолжи да си вечера на раат.

 

 

 

 

 

Превод за Медуза: Елена Петрова 

Расказот Шума е дел од збирката раскази „Млечни заби“ на Лана Басташиќ. Авторсkите права припаѓаат единствено на аворката.

©Lana Bastašić, 2021

Кејт Винслет во „Мер од Исттаун“: средовечноста е далеку од свиснат стомак

Неодамна, ѕвездата на култната ТВ драма „Мер од Исттаун“ откри дека ја одбила понудата на нејзиниот режисер да се монтира снимката од нејзиното „виснато парче стомак“ од секс сцена, објаснувајќи дека на нејзиниот лик треба да му биде дозволено да изгледа како жената според која бил замислен: средовечна детективка од мало гратче со износени две деца, која се олабавува по напорниот ден со пиво наместо да оди во теретана и која се грижи за многу посериозни работи од млитавото парче кое ѝ виси врз фармерките.

„Таа е функционална жена со маани, со тело и лице кои се движат на начин кој одговара на нејзината возраст и нејзиниот живот и на тоа од каде доаѓа. Мислам дека сме малку ускратени од тоа“, вели Винслет, која не само што глуми во серијата туку е и една од извршните продуценти.

Алармот треба да се вклучи секогаш кога некоја жена ќе ја наречат храбра затоа што се соблекла. Но фасцинацијата со автентично растресениот стомак на Винслет барем изгледа поздраво од двојните стандарди во повторната средба на „Пријатели“ (Friends), во која трите протагонистки се појавија изгледајќи одвај ден постаро од средината на 90-тите кога за првпат беше прикажано шоуто, додека машките протагонисти беа прикажани седави и огрубени од времето како и публиката со која старееле рака под рака изминативе 17 години.

Сите знаеме зошто жените се чувствуваат принудени да го замрзнат времето пред очите на јавноста; ако не ја задржеа својата невозможно затегната половина и измазнето чело во 50тите, веројатно жените од „Пријатели“ ќе требаше да се збогуваат со таа декада и пол работење. Зар средовечните жени да очекуваат луѓето да плаќаат за да ги гледаат нивните брчки, седи прамени и скриеното виснување? Уф, одвратно. Следно ќе бараат од луѓето да слушаат што имаат да кажат.

Колку и да е охрабрувачки конечно да се види некој кој природно старее на екранот, се сомневам дека повеќето жени обрнале особено внимание или пак им било гајле што има под фланелската кошула на Винслет кога таа ја повлече нагоре. Она што е важно е како изгледа животот на нејзиниот лик, а не нејзиното тело: несреден, тежок, но на извесен начин побогат и подлабок отколку што би можел да биде на 20 години.

Животите на постарите жени се многу често отфрлени како несодржајни и неинтересни за публиката: во најдобар случај здодевни и удобни, а во најлош – слика и прилика за депресивен пад во вештерство. Генијалноста на „Мер од Исттаун“ лежи во третирањето на внатрешниот живот на Мер, нејзината мајка и нејзината најдобра пријателка за исто толку драматични, интензивни и разновидни како оние на лековерните тинејџери околу кои се вртат милион холивудски приказни за растењето.

Без непорекливо средовечните животни предизвици со кои се соочуваше ликот на Винслет – последиците од долгиот брак во распад, смртта на веќе израснатиот син, горчливото искуство да се преживее одново изгубената релација преку внукот за кој е подеднакво исплашена дека може да го изгуби – ќе се работеше за уште една кажи-кој-го-стори-тоа серија (telly whodunit). Исто толку важно е и искуството собрано низ декадите живеење во една мала заедница, запознавајќи ги соседите и нивните приказни одвнатре, без кое Мер можеби и не би била којзнае каква детективка.

Ако беше ослободувачки да се гледа жена во кратко маиче како бесрамно се впушта во едновечерна авантура на екранот, исто толку освежувачки беше да се види како некој успева да се снајде во улога која со години им се дава само на мажи: побелениот полицаец ветеран чија кариера се лизга удолу, но кој успева да научи две-три работи низ годините.

Зашто во вистинскиот живот, постарите жени не посегнуваат по фарбата за коса и не се обидуваат да ги скријат своите жолти минути толку поради нивната суета или стравот дека мажите ќе престанат да ги забележуваат, колку поради вистинската опасност дека некој ќе помисли дека им одминале годините за работа. Треба да се плати сурова економска цена за ваквиот злобен секојдневен старизам (ageism) кој ги смета +50-годишните за престари и уморни да учат нови трикови. Иако и двата пола подеднакво нервозно гледаат преку рамо како одминуваат декадите, кај жените особено боли тоа што анксиозноста за професионалните последици од стареењето често се појавува баш тогаш кога ѝ се враќаат со нова сила на кариерата запоставена поради мајчинството.

Не е за чудење тоа што не сакаме јавно да го признаеме процесот на стареење кога на него сè уште се гледа како на спуст во заборавот наместо отворена врата кон помрачна, побогата и длабоко зрела фаза од животот, во која конечно ја гледаме користа од долгогодишното учење на/преку луѓето. Браво за Винслет што побарала да не ја крие физичката стварност на екранот. Но да не се измамите: срцевината на женската приказна никогаш нема да ја најдете во мевцето кое ќе се појави на блиц, туку во она што лежи под него.

Извор: The Guardian

Фудбалот е за девојчиња, како што и куклите се за момчиња

Ќерка ми е опседната со сè што е розово и наменето “за девојчиња”. Уште пред да наполни две години почна да гравитира околу фустани со розови цвеќиња што им се нудат на девојчињата. Кога имаше три години и видовме група деца како играат фудбал, и предложив дека кога малку ќе потпорасне би можела да им се придружи.

„Фудбалот не е за девојчиња“, ми одговори цврсто убедена.

Внимателно и обрнавме внимание на фактот дека девојчињата, иако во малцинство, играат фудбал.
Таа беше категорична.

Сепак, таа е и пaлава, сака да се искачува и скока, а тоа се атрибути кои често им се припишуваат на момчињата. Нејзината детерминираност за тоа што треба да прават девојчињата и момчињата беа, на толку рана возраст, нешто неочекувано.

Но, со оглед на тоа колку световите на многу деца се родово поделени уште од раните денови, лесно е да се види како доаѓа до тоа.

Овие поделби може да се чинат невини, но со текот на времето, нашите родово поделени светови почнуваат да имаат трајни последици на тоа како децата растат и се доживуваат себеси, како и за одлуките што ги носат – и како се однесуваат во општеството во кое живеат.

Подоцна, идеите за родова поделба продолжуваат само да го охрабруваат општеството несвесно да промовира вредности поврзани со токсичната мажественост, што е лошо за сите нас, без оглед на тоа како се идентификуваме.

Како нашата опсесија со родот има толку трајни последици врз нашиот свет?

Идејата дека жените се интелектуално инфериорни во однос на мажите се сметаше за факт до пред неколку векови. Науката веќе долго време се обидува да најде аргументи што ја поддржуваат оваа претпоставка. Бројни студии демантираат многу од овие претпоставени разлики, а сепак нашиот свет останува тврдоглаво родово поделен.
Ако размислите малку подобро, не е изненадувачки кога ќе го земете предвид начинот на кој сме социјализирани уште како новороденчиња.

Родителите и старателите немаат намера да се однесуваат поинаку кон момчињата и девојчињата, но доказите покажуваат дека тие очигледно го прават токму тоа. Тој процес започнува уште пред раѓањето – мајките поинаку ги опишуваат движењата на бебето во матката ако знаат дека ќе добијат момче. Машките бебиња најверојатно ќе бидат опишани како „темпераментни“ и „силни“, иако, додека мајките не го откриле полот на бебето, немале такви впечатоци. Уште кога стана можно да се идентификува полот, преку скенирање, едно од првите прашања поставени од идните родители е дали ќе имаат момче или девојче. Претходно, формата и големината на стомакот се користеа за да се погоди полот, и покрај фактот дека нема докази дека тоа има било каква прецизност.

Посуптилни се различните зборови што ги користиме за да ги опишеме момчињата и девојчињата, дури и кога манифестираат идентично однесување. Додадете и родово поделени играчки во таа мешавина и тоа само ќе ги засили суптилните особини и хобија што претходно им се доделени на момчињата и девојчињата.

Начинот на игра на децата е од голема важност за нивниот развој. Преку игра децата ги развиваат своите вештини и интереси. Коцките го поттикнуваат талентот за градба додека, додека куклите поттикнуваат разбирање и грижа. Опсегот на искуства во играта е очигледно важен.

„Кога наведувате половина од популацијата на само еден вид играчки поврзани со конкретни вештини, тоа значи дека ќе развијат одреден сет на вештини или интереси“, вели Крисија Браун, професорка по психологија на Универзитетот во Кентаки.

Децата се однесуваат како мали детективи, се обидуваат да разберат во која категорија спаѓаат со тоа што постојано учат од околните. Веднаш штом ќе сфатат во кој род се вклопуваат, тие природно ќе започнат да гравитираат кон оние категории што им биле наметнати уште од раѓање. Поради ова, на околу две години, девојчињата повеќе гравитираат кон розови работи, додека момчињата ги избегнуваат.
Бев убедена во тоа од прва рака, кога моето тогаш двегодишно дете тврдоглаво одбиваше да облече нешто што и минимално го сметаше за момчешко, и покрај моите залудни обиди родово да не ја нагласувам нејзината облека на толку мала возраст.

Не е изненадување што децата од предучилишна возраст толку рано учат да се идентификуваат со родот. Родителите и пријателите на рана возраст имаат навика да им даваат на децата играчки кои се поврзани со нивниот род.

Штом децата разберат на кое „родно племе“ припаѓаат, тие почнуваат да реагираат повеќе на родовите етикети, објаснува Корделија Фајн, психолог од Универзитетот во Мелбурн. Тоа потоа почнува да влијае на нивното однесување. На пример, дури и начинот на кој е претставена играчка може да го смени интересот на детето за неа. Се покажа дека девојчињата се повеќе заинтересирани за типично „машките“ играчки ако тие се розови. Ова, сепак, има свои последици.

Ако им дадеме само на девојчиња, но не и момчиња, кукли и комплети за убавина, тоа ги тера да се поврзат со тие интереси. Момчињата можат да бидат наведени да претпочитаат поактивни интереси преку автомобили и алати. А сепак, момчињата очигледно сакаат да си играат со кукли и колички, само тие играчки обично не се купуваат за нив. Мојот син сака да игра со лулашка за кукла-бебе, исто како и неговата сестра, и сака да турка наоколу количка за играчки.

„Во првите години од својот живот, момчињата се многу грижливи и старателски настроени. Ние многу рано ги учиме дека тоа се „вештини на девојчиња“ и ги казнуваме кога тоа ќе го сторат“, вели Браун.

Ако момчињата од најраните денови се одвраќаат од играње со играчки што би можеле да ги доживееме како „за девојчиња“, тогаш тие можеби нема да развијат сет на вештини што веројатно ќе им бидат потребни подоцна во животот.

Ако нивните врсници ги обесхрабруваат да играат со кукли, додека истовремено ја гледаат нивната мајка како се занимава со одгледување деца, каква порака пренесува тоа во однос на тоа кому му припаѓа улогата да се грижи за децата?

И така, влегуваме во светот на „биолошкиот есенцијализам“, каде што на однесувањето му припишувме вроденост, иако често веројатно станува збор за нешто што може да се научи.

Играчките се една работа, но ососбините се трупаат во родовите стереотипи.

Родителите на момчињата честопати велат дека се палави и сакаат погруба игра, додека девојчињата се понежни и попитоми. Доказите сугерираат нешто поинакво. Покрај тоа, студиите покажуваат дека нашите сопствени очекувања обично влијаат на тоа како ги доживуваме другите и себе самите.

Родителите родово неутралните, лути лица ги доживуваат како момчиња, додека среќните и тажни лица им се припишуваат на девојчињата.

Мајките се повеќе склони да ги истакнуваат физичките атрибути на своите момчиња – дури и да им поставуваат поавантуристички цели отколку на девојчињата.

Тие, исто така, претеруваат при проценката на способноста за ползење на синовите во споредба со таа на ќерките, и покрај фактот дека не постои докажана физичка разлика.

И така, предрасудите на самите луѓе можат да влијаат на нивните деца и да ги зајакнат тие стереотипи.

Јазикот исто така игра силна улога – девојчињата, наводно, проговоруваат порано, што е мал, но видлив ефект, но тоа би можело да биде затоа што, според истражувања, мајките повеќе зборуваат со девојчиња отколку со момчиња. Тие исто така зборуваат повеќе за емоциите со девојчињата. Со други зборови, ние несвесно ги социјализираме девојчињата да веруваат дека тие се поразговорливи и поемотивни, а момчињата поагресивни и физички поактивни.

Браун објаснува дека е очигледно зошто овие заблуди потоа продолжуваат и понатаму во животот. Ние го отфрламе однесувањето што не се согласува со стереотипите што ги очекуваме. „И така, секогаш занемаруваме да забележиме кога момчињата седат во тишина и читаат книга или кога девојчињата трчаат гласно низ куќата“, вели таа. „Нашиот мозок има тенденција да ги прескокне информациите што не се во согласност со стереотипите.

 

JAVIER HIRSCHFELD/GETTY IMAGES

Родителите, исто така, во обидите да пренесат родово неутрална порака, се посклони за девојчињата да купат играчки и облека што обично се продаваат за момчиња, но многу ретко обратно.

Ова само по себе дава интересен увид во тоа како го доживуваме родот.

Мажите секогаш се перципираат како доминантен и посилен род, што значи дека родителите, нагласено или не, ќе ги обесхрабрат момчињата да сакаат „женски“ работи.

Како што објаснува Фајн, „ние почнуваме да гледаме манифестации на родова хиерархија – момчињата почнуваат да реагираат на „стигмата “на женственоста дури и во овој ран период од детството“.

Ова открива зошто родителите се многу порелаксирани кога станува збор за девојчиња во момчешка облека, отколку момчиња во женска облека.

Или зошто, растејќи како „мажествена“ девојка, добивав позитивни коментари – никогаш не сакав кукли, но затоа сакав да качувам дрвја. Спротивното важи за момчињата кои се облекуваат или се однесуваат како девојчиња.

Да се биде перцепиран како девојче или да се изразуваат женски квалитети, го намалува статусот на маж – оние што го прават дури и заработуваат помалку.

Истражувачите на родот се согласуваат дека овие склоности се силно социјално условени – но тие сè уште не можат да се согласат околу тоа дали секое родово поделено однесување е вродено.

На пример, постојат докази дека девојчињата кои биле изложени на поголемо ниво на андрогени во матката претпочитаат играчки кои обично се перципираат како играчки за момчиња. Дури и во тој случај, истакнува Фајн, околината може да влијае на нивниот избор. Знаеме дека бебињата се исклучително чувствителни на социјалните знаци околу нив, дека можат многу рано да ги препознаат разликите.

Без оглед на тоа како се развиваат овие тенденции, возрасните и врсниците продолжуваат да условуваат и очекуваат одредени однесувања, создавајќи родово поделен свет со загрижувачки последици. На пример, кога девојчињата влегуваат во предучилишна установа за прв пат – нема родов јаз во математиката, но подоцна почнува да се зголемува кога нивниот учител и очекувањата од самите себе ќе влезат во игра. Ова е особено проблематично, затоа што овие засилени родови стереотипи се „спротивни на современиот принцип на родова еднаквост, каде што полот не треба да ги одредува вашите интереси или иднина“, вели Фајн.

Кога специфични играчки им се сервираат на момчиња на пазарот, тоа исто така може да го промени мозокот преку зајакнување на врските што учествуваат во, на пример, навигација низ просторот. И навистина, кога една група девојчиња три месеци играше Тетрис, областа на мозокот вклучена во визуелна обработка беше многу поголема отколку кај оние кои не ја играа таа игра.

Ако на девојчињата и момчињата им се наметнат различни видови хобија, природно следат промени во мозокот во склад со хобијата. Како што објаснува невронаучничката и писателка Џина Рипо од Универзитетот Астон, фактот дека живееме во родово поделен свет само по себе создава родово поделен мозок.

Исто така, се создава култура на момчиња кои се чувствуваат условени да се однесуваат во согласност со типично помажествени црти – нивните врсници би можеле да ги исклучат ако не се такви.

Ако се фокусираме на разликите, тоа исто така значи дека, како што вели Рипон, почнуваме да прифаќаме митови како оние што момчињата се подобри во науката, а девојчињата во воспитувањето деца.

Ова продолжува и кај возрасните.

Се покажа дека жените, на прашањето како го положиле испитот по математика, ги потценуваат сопствените вештини додека мажите ги преценуваат. Жeните се исто склони да поминат полошо на испитот ако им биде кажано дека нивниот пол, генерално, полошо го поминува тој испит.

Се разбира, ова исто така може да влијае на училиштето, факултетот и изборот на професија.

Уште позагрижувачка е идејата дека начинот на кој некои машки особини рано се истакнуваат и потоа се условуваат е поврзан со машкото сексуално насилство врз жените.

Знаеме, на пример, дека лицата кои вршат сексуално насилство имаат „висок степен на непријателски настроена машкост“, вели психологот Меган Мас од Државниот универзитет во Мичиген. Ова се верувања дека мажите се природно насилни, дека мораат да добиваат сексуално задоволување и дека жените се природно потчинети.

Истражувањата исто така покажуваат дека девојките кои се опседнати со принцези се позагрижени за својот изглед и се повеќе склони да се доживеат како објект – и да размислуваат на тој начин за себе, како за сексуален предмет “, вели Мас. Девојките кои имаа најмногу поени во „сексуализираните родови стереотипи“, исто така, ги потценуваат нивните особини поврзани со интелигенцијата.

Во раните фази, и девојчињата и момчињата покажаа дека ја сфаќаат привлечноста како „некомпатибилна со интелигенцијата и способноста“, покажа студијата.

Браун и колегите сега во студија од 2020 година тврдат дека сексуалните напади од страна на мажи врз жени се толку чести токму поради вредностите со кои ги условуваме децата.

Оваа социјализација доаѓа од комбинација на родители, училиште, медиуми и врсници. „Сексуалната објективизација на девојчињата започнува многу рано“, вели Браун. Една од причините зошто овие идеи за родовата поделба и претпоставките за себе сè уште постојат е делумно затоа што сè уште има редовни написи за вродени разлики во мозокот помеѓу мажите и жените.

Сепак, повеќето студии за скенирање на мозокот, кои не наоѓаат никакви разлики во родовите, воопшто не ни го споменуваат родот. Ова е познато како проблем „затворање на фиоки“ – кога нема да се најдат ефекти, тие ниту се споменуваат ниту се анализираат.
И, меѓу оние кои наоѓаат мали разлики, тешко е вистински да се покаже колкава улога игра културата или стереотипните очекувања.
Возрасниот мозок не може уредно да се категоризира како машки или женски мозок. Во студија која анализирала 1.400 скенирања на мозокот, невронаучничката Дафне Џоел и нејзините колеги откриле „значително преклопување помеѓу дистрибуцијата на жени и мажи во однос на целата сива маса, бела маса и анализираните врски“.

Тоа значи дека сме многу повеќе слични отколку што сме различни.

Едно истражување дури покажа дека жените кога играат видео-игра се однесуваат подеднакво агресивно како и мажите кога ќе им биде кажано дека нивниот пол нема да биде откриен, но помалку кога ќе им биде кажано дека водачот на експериментот знае дали учесниците се мажи или жени.

Од таму следува дека жените обично се сметаат за помалку агресивни и сочувствителни. Кога ги разгледуваме психолошките реакции на ситуации кои можат да предизвикаат сочувство, жените и мажите реагираат потполно исто, само од рана возраст жените се социјализираат така да дејствуваат подиректно.

Ова значи дека ако сакаме да се случи некоја значајна промена, луѓето прво мора да ги разберат нивните предрасуди и да лоцираат кога нивните предрасуди не се вклопуваат во однесувањето што го гледаат.

Дури и мали разлики во однос на тоа што очекуваат од девојчињата и што од момчињата со текот на времето се засилуваат.

Затоа, вреди да се запамети зошто луѓето се условени да мислат дека момчињата се понаситни и дека треба да забележиме случаи кога тоа не е случај. Ќерка ми е исто толку гласна – ако не и погласна – од нејзиниот брат, додека тој исто така сака да игра готвење.

Иако тие двајца не мора да бидат репрезентативни примери, тие исто така не се вклопуваат во нашите претстави за тоа какви се момчињата и какви се девојчињата. Во спротивно, ќе ми беше полесно да ја истакнам склоноста на мојот син да се искачува на сè и сешто, и љубовта на ќерка ми кон сè што е розово, занемарувајќи бројни случаи кога таа игра со автомобили, а тој игра со кукли.

Кога нашите деца неизбежно ќе започнат да ги истакнуваат родовите поделби, можеме да им помогнеме со ревидирање на стереотипите со други примери, како што е објаснување дека и девојчињата можат да играат фудбал, за да можат да играат и дека момчињата можат да имаат долга коса.

Ние исто така можеме да обезбедиме разновиден спектар на играчки кои не се поврзани со родот за кој се наменети.
„Треба да им обезбедиме што е можно повеќе можности на децата да имаат искуства што се спротивни на лавината на родово поделена игра“, вели Мас.

Ако не сме свесни дека сме послични од раѓање отколку што сме различни и соодветно се однесуваме кон нашите деца, нашиот свет ќе продолжи да биде силно родово поделен.

Не е лесно да се прекршат тие претпоставки, но можеби сите можеме да помислиме пред да му кажеме на мало момче колку е храбро и на мало девојче колку е нежно, скоро совршено.

 

 

 

 

 

 

Извор: BBC 

Мелиса Хогенбум е уредничка во BBC Rila и авторка на „Комплексот на мајчинството“

„Невидливиот баталјон“: Жените од украинската армија маршираат во штикли

Официјални слики наменети да се промовира подмладокот на украинската армија: дузина женски кадети маршираат со својот замор и штикли, пред престојната парада која треба да се одржи следниот месец и да ја одбележи 30-годишнината од независноста на земјата.

По лавината лути реакции од државниците, демонстрација пред Министерството за одбрана и скептичниот одзив од кадетите неделава, украинската армија го промени својот став за обувките, признавајќи го предизвикот на марширањето во штикли.

„Со пешачењето по жешките улици, армијата ризикува повреди на потколениците и лигаментите, па дури и триење на стапалата“, опозиционерката Ина Совсун (Inna Sovsun) напиша на Фејсбук. „Зошто? За да оживееме нечии стереотипи за тоа дека единствената улога на жената е да биде порцеланска кукла?“

Сликите покренаа широка дебата во Украина за (не)соодветната опрема за жените во украинската армија и неуспехот на армијата да ја подобри интеграцијата на жените во вооружените сили и покрај воведените промени во последниве години. Штиклите се дел од униформата на женските кадети наменета за формални прилики, а истите не ги носат на терен.

Мариа Берлинска (Maria Berlinska), активистка која се застапува за поголема родова еднаквост во редовите на армијата, изјави дека целта на парадата треба да биде да се покаже способноста на војската, но единственото нешто што го покажува војник кој носи штикли е неспособност и неподготвеност.

„Жените, исто како мажите, се борат во војнички чизми“, напиша Берлинска на Фејсбук. „Во војната, многу од нашите девојки загинаа на бојното поле во војничка униформа.“

На жените им е дозволено да служат во украинските вооружени сили од 1993та, а во 2018та, армијата отвори дополнителен број воени позиции за нив, како што се артилерец за вооружените возила, снајперист или командант на пешадија.

Украинската војска брои околу 31,000 жени или 15% од вкупниот број вооружени сили, бројка која се има дуплирано од 2014 па наваму, бидејќи Украина водеше долгогодишна војна против сепаратистите поддржани од Русија во источните делови од земјата.

Сепак, истражувањата покажуваат дека жените сè уште се соочуваат со сексуално малтретирање и родова дискриминација, како и дека им се назначени слабо платени и ниски позиции.

Истражување објавено во 2016 од Обединетите Нации за украинските жени во армијата открива дека жените морале да носат обувки и униформи скроени за мажи или самите да си најдат соодветна униформа, како и тоа дека не биле снабдени со производи за одржување женска хигиена.

„Имам впечаток како да не постојат жени во армијата“, вели една од женските испитаници за истражувањето, „Невидливиот баталјон“. Друга жена изјавила: „секој еден маж што го сретнав на баталјонот ми рече дека треба да седам дома и да раѓам деца.“

Ана Квит (Anna Kvit), експерт за родова еднаквост базирана во Киев и коавторка на истражувањето вели дека условите за жените се имаат подобрено откако било објавено истражувањето. Сепак, додава таа, жените сè уште се жртва на недоволно признание, дискриминација и несоодветни униформи и обувки.

Исто така, сликите кои прикажуваат единица предводена само од жени праќаат погрешка порака, вели Квит, а тоа е дека жените се изолирани и одвоени од мажите во армијата. „Смешно е, на страна од штиклите, и против украинските ветување дека ќе работи на интеграција на жените во воениот сектор и ќе промовира родова еднаквост“, вели Квит.

Украинското Министерство за одбрана на својот Фејсбук профил изјави дека и во другите земји армиите барале од жените да носат штикли и дека ваквиот дрес код е усвоен со официјален декрет од 2017. Како дел од објавата можат да се видат и слики од жени во штикли од армии низ светот.

Но, веќе наредниот ден, Анриу Таран, министерот за одбрана, во посета на кадетите изјави дека „подобри“ и „ергономски“ обувки ќе бидат достапни „во најбрзо време“. „Едноставно е непријатно жените војници да пешачат во такви чевли“, се огласија од Министерството за одбрана во нивната официјална медиумска изјава по посетата.

Објавени се и нови фотографии: овојпат, жените носат чизми.

Извор: The New York Times

C.A.R.E.

За да ги пренесеме корисните модели на колективно однесување во нашите микро-светови или контра/субкултури,
треба да ги институционализираме нашите искуства на заемна помош, неформална соработка и солидарност.

Тоа е единствениот начин да ја напуштиме матрицата на отпор и реактивност и да бидеме чекор поблиску до средина во која нема да се трошиме на битки кои не се добиваат со разум и аргументи, туку со кондиција и инфраструктура.

Треба да ги пресликаме моделите од неформалниот и субкултурниот домен во јавните политики и институционалното.

Соживот (Conviviality) ::::

Тоа е место каде што можеме емотивно и општествено (меѓусебно) да се корегулираме, корегираме и ускладиме – самите и со останатите – во нашето секојдневие, но во поголеми системи и структури како што се институциите, пазарот, производството, префесиите, итн.

Место на специфична поделба на трудот, но место во кое учиме да придонесуваме, со она малку што го имаме, кон заеднички фонд на ресурси: експертиза, социјален капитал, вештини, но и материјални добра.

Заедничкиот фонд на ресурси е разновиден и поливалентен. Нè прави отпорни на големи наративи и национални митомании, но и на големи кризни ситуации, како онаа во која моментално живееме.

Културата на солидарност е место на соживот кое не е атропоцентрично и ги зема предвид правата, мудроста и потенцијалот на историски обесправените и маргинализираните заедници и видови. Тоа е место во кое еден поинаков свет е возможен и активно се работи на него.

АКТИВНО СПОДЕЛУВАЊЕ НА РЕСУРСИ И РАЗВИВАЊЕ НА МОДЕЛИ ЗА НИВНО УПРАВУВАЊЕ Е ДЕ ФАКТО КУЛТУРА НА СОЛИДАРНОСТ КОЈА ЈА КРЕИРАМЕ И РЕПРОДУЦИРАМЕ.
НИЕ НЕ КРЕИРАМЕ САМО НОВА КУЛТУРА, ТУКУ ПОСТОЈАНО СЕ РЕКРЕИРАМЕ СЕБЕСИ И СИТЕ ОКОЛУ НАС.

Културата на солидарност се воспоставува самата преку Институциите на Грижа. Институциите на Грижа ги регулираат процесите, вредностите и правата на секоја дисциплина, заедница или економска активност. Институциите на Грижа можат да бидат воспоставени во еден општествен контекст, а потоа преведени во јазикот и механизмите на некој друг.

 

Грижата е суштинска.
Грижата е криминализирана.
Грижата е сеопфатна.
Грижата е политичка.
Грижата е Г.Р.И.Ж.А. (C.A.R.E.)
Грижата е благопријатна.
Грижата е одговорна.
Грижата е одржлива.
Грижата е лична политика.
Грижата е колективна политика.
Грижата е пиратска грижа.
Грижата е нелегална.
Грижата не е нелегална.
грижата е за секого
и за човештвото
грижата е инструментална
грижата е намерна
грижата е вродена
грижата е радикална
грижата е слободна
грижата е плодотворна
грижата е прониклива
грижата е забавна
грижата е сензуална
грижата е допир
грижата е безгласна
грижата е перформативна
грижата е труд
љубовен труд
грижата е тешка
грижата се учи и пренесува
грижата е слободна форма
грижата е регулирана
грижата е институција
Институција на Грижа
грижата е танц
грижата е секирација
грижата е критична
грижата е основна
грижата е квир
грижата е општествено условена
но и услов за општеството
грижата не треба да биде условена
грижата е смела
грижата е трансформативна
грижата изненадува
грижата е краткотрајна
израз на длабока врска
и разбирање
на таа врска
која се базира на протоколи или мозочна хемија
грижата е циклус
симбиоза

ГРИЖАТА е култура
ГРИЖАТА е субкултура
ГРИЖАТА е контракултура
ГРИЖАТА е политика
ГРИЖАТА е институции
ГРИЖАТА е процедури
ГРИЖАТА е во процедура
ГРИЖАТА е нелегална
ГРИЖАТА е радикална
ГРИЖАТА е природна
ГРИЖАТА е квир
ГРИЖАТА е натприродна
ГРИЖАТА е револуција
ГРИЖАТА е нарушување
ГРИЖАТА е одраст
ГРИЖАТА е разидување
ГРИЖАТА е отпор
ГРИЖАТА е раздор
со она што прави да страдаме.

ГРИЖАТА е прераспределба
ГРИЖАТА е повеќе од еден чекор навнатре
ГРИЖАТА ѝ претходи на конкуренцијата
ГРИЖАТА му претходни на успехот
ГРИЖАТА е одучена
ГРИЖАТА го надминува БДП
ГРИЖАТА го надминува растот
ГРИЖАТА е одраст
ГРИЖАТА е растеж

Текстот е преземен од видео есејот напишан за CRITICALLY HOT (Imaginative Choreographic Center), писма напишани од различни фигури ангажирани во областа на современиот танц и кореографија околу тематските процеси на институционализација и имагинативни (замислени) институции, чија работа може да ја следите на

Ивана Драгшиќ, социолог и граѓанска работничка, која делува во областа на урбаното заедничко (commons) и градското управување. Со колегите од Плоштад Слобода рабои на медиумски проекти, истражувања и развој на политики и пишува за градското планирање и јавниот простор, урбаното зеленило, учеството на граѓаните, управувањето со ресурси. РАботи на теми од областа на екофеминизмот, култура и институциите. Драгшиќ е уметница – аматер и изведувачка и пушта музика на радио и во клубови.

 

 

Кој ги носи панталоните (дома)?

Според законите за крос-дресинг во западниот свет, носењето панталони од страна на жените се сметало за кривично дело. Жените во панталони биле вербално и физички напаѓани и апсени сè до 19-тиот век, кога благодарение на движењето за реформи во облеката, жените конечно добиле право да носат панталони.

Низ историјата, додека биле деца, момчињата и девојчињата биле идентично облекувани во долги фустани. Се сметало дека во мигот кога момчињата ќе го облечат својот прв пар панталони, тие „го преминуваат прагот, ја напуштаат неутралната фаза на раното детство и влегуваат во родово обоениот живот на зрелоста“ (118). Носењето панталони не само што означувало дека момчето е доволно возрасно (дораснато), туку од него се очекувало да почне да се однесува на машки начин (119).

Во патријархалните општества, машкоста се поистоветувала со способноста да се размислува рационално. Па така, панталоните станале симбол за менталниот склоп на момчињата, кој се разликувал од оној на доенчињата и девојчињата и „им давал пристап до правата и законските одговорности“ (120). Церемонијата на облекување панталони (breeching ceremony) често го означувала моментот во кој улогата на таткото во израснувањето на момчето станувала поизразена.

Долната облека била првиот тип на раздвоено парче облека носено од страна на жените. Во средината на 19-тиот век, жените почнале да носат панталони одозгора како дел од кампањата за реформи во женската гардероба. Првите дизајнирани панталони за жени биле наречни блумери (bloomers) по Амелија Блумер (Amelia Bloomer), една од главните активистки за женски права во Америка која била заслужна за нивното популаризирање.

Што се однесува до дизајнот, станувало збор за „вреќести панталони, во турски стил, собрани на зглобот, а горе пуштени до колената“ (122) – некој вид на шалвари или бечви. Ако за стандардниот тип на долни панталони или килоти се сметало дека ја нагласуваат сексуалноста, за овие вреќести панталони кои се носеле одозгора се велело дека „ги десексуализират оние кои ги носеле и кревале тревога за постоењето на мажествени жени“ (122).

Терминот Блумер(к)и се користел и за самите жени кои ги носеле овие панталони. Тоа биле претежно привилегирани жени од високата или горната средна класа кои започнале да држат предавања низ метрополските области и да се борат за правото на жените да носат панталони. Расправале како панталоните се попрактични, пристојни и здрави за жените. Сепак, нивната публика била претежно составена од мажи за кои тие биле тема на потсмев и еден вид забава. Впрочем, многу често сатиричарите и карикатуристите ги прикажувале „непослушните“ жени во панталони.

На своите предавања, Блумерките постојано ја нагласувале потчинетата позиција на жените во општеството, па нивниот бунт прераснал во борба за „право на глас, образование и политички реформи“ (124). Терминот „блумерка“ сè повеќе се користел со значење на „смела, неженствена жени“ (125), па во јавност, блумерките привлекувале непријателски настроена маса и биле толку интензивно малтретирани што повеќето жени престанале да ги носат овие панталони по неколку месеци. Блумерскиот изглед бил доживуван како закана за бришење на разликите помеѓу половите. Дури и Амелија Блумер го сменила стилот по неколку години како резултат на непрестајното исмејување. И покрај острите реакции, голем број на лезбијки и жени од работничката класа го присвоиле и продолжиле да го популаризираат овој изглед.

Во 1881 година било формирано Друштвото за рационално облекување (The Rational Dress Society) кое се залагало за реформи во облекувањето. Друштвото ја предложило „поделената сукња“: „целосни турски панталони кои стасувале до зглобовите, надвиснати со над-сукња со различна должина“ (126). Овој тип на куси широки бечви кои жените почнале да ги носат за возење точак и други спортски активности биле наречени „рационали“ (rationals).

И покрај целата дискусија околу рационалите, тие сепак останале контроверзни и биле носени од мал број на жени. Самата виконтеса Харбертон, основачката на Друштвото, била одбиена за ручек поради тоа што носела рационали. Таа го тужела локалот, но поротата пресудила во полза на домаќинот бидејќи тој инсистирал виконтесата да биде послужена во барот, но не во угледниот дел од салонот.

Феминистките од американското движење за женски права продолжиле да се борат за реформи во облеката, да свикуваат собири, да пишуваат книги и да организираат симпозиуми каде што ги презентирале новите стилови на облекување за жени. Тие укажувале на двојниот стандард според кој на мажите им било сосема прифатливо жените да носат панталони како дел од униформата, но не и во јавност.

Ваквите двојни стандарди се должеле на тоа што сè до 20-тиот век, облеката не се носела за комоција, туку била приказ на општествениот статус и класната припадност. Затоа и борбата за носење панталони била политичка борба, бидејќи дозволата да носат машко парче облека за жените би значело симболично предавање на моќта, за кое тие сметале дека би ги однело чекор поблиску до еднаквост и слобода. Во овој контекст изреката „кој ги носи панталоните дома“ добива една друга тежина и важност.

На почетокот на 20-тиот век, формалниот однос кон облеката омекнал под влијание на зголемената присутност на спортската облека во секојдневната гардероба. Леснотијата на движењето и удобноста полека станувале приоритети како за мажите така и за жените. Во 1910тите, Коко Шанел и нејзините популарни спортски алишта го поткрепиле овој тренд. Шанел е меѓу најзаслужните дизајнери за присвојувањето и трансформирањето на голем број машки парчиња облека (пр. струкираните панталони и сакоа) во класични женски парчиња.

 

 

 

На почетокот, жените почнале да носат панталони за вежбање, возење точак, на плажа, или дома, пред да се осмелат да ги носат надвор бидејќи знаеле дека можат да се соочат со непријатни ситуации. На пример, во 1933 година, актерката Марлен Дитрих (Marlene Dietrich) – која во Morocco (1930) ја освоила филмската публиката како кабаре пејачка во смокинг – била исфрлена од локалот Brown Derby во Лос Анџелес бидејќи носела панталони. Потребни биле години за баровите да ја тргнат оваа забрана (заедно со забраната сами жени да пијат на шанк). Во случајот на Brown Derby, биле потребни дури 35 години!

Независно од жолчната истрајност на противниците на жени во панталони, во Втората светска војна, жените буквално ги натнале панталоните за да ги пополнат празнините кои мажите ги оставиле зад себе на работните места. Веќе по војната, станало многу поприфатливо жените да носат панталони без да бидат нечија мета на потсмев.

 

 

Преземено и адаптирано од ALOK со извадоци од The Anatomy of Fashion, Susan J. Vincent

Глад – Роксен Геј

1

Секое тело има приказна и историја. Овде ја нудам својата како мемоар на моите тело и глад.

 

2

Приказната на моето тело не е приказна за победа. Ова не е мемоар за слабеење. Нема да има слика на тенка верзија од мене, слика од моето тело на корицата од оваа книга, како стојам во една ногавица од фармерките на моето поранешно, подебело јас. Оваа книга не дава мотивација. Немам моќни сознанија за тоа што е потребно за да се совлада непослушното тело и непослушниот апетит. Приказнава не е за успех. Мојата е, едноставно, вистинска приказна.

Би сакала, и тоа многу, да можев да напишам победничка приказна зa слабеење, за тоа како сум научила поделотворно да живеам со моите демони. Би сакала да можев да напишам книга за тоа како сум помирена со себе и се сакам целосно, во која било големина. Наместо тоа, ја напишав оваа книга која беше моето најтешко писателско искуство, и беше далеку поголем предизвик отколку што можев да замислам.

Кога почнав да ја пишувам „Глад“, бев сигурна дека зборовите ќе доаѓаат сами по себе, како по обичај. Па има ли нешто полесно од тоа да пишувам за телото во кое имам живеено повеќе од четириесет години? Но, брзо сфатив дека не пишувам само мемоар за телото; се принудував самата себеси да видам што ми претрпело телово – тежината што ја накачив и колку ми е тешко да живеам со неа и да ја намалам. Бев приморана да ги согледам тајните од кои се чувствувам виновно. Целосно се распарав. Изложена сум. Тоа не е пријатно. Не е лесно.

Би сакала да ги имав тие сила и волја да ви раскажам приказна за победата. Трагам по тие сила и волја. Решена сум да бидам повеќе од моето тело – од тоа што претрпе моето тело, од тоа што стана моето тело. Одлучноста, сепак, не ме однесе многу далеку.

Пишувањето на книгава е исповед. Ова се моите најгрди, најслаби, најголи делови. Ова е мојата вистина. Ова е мемоар на моето тело бидејќи, најчесто, приказните за телата како моето се запоставуваат, отфрлаат или исмеваат. Луѓето ги гледаат телата како моето и си прават претпоставки. Мислат дека ја знаат причината на моето тело. Не ја знаат. Ова не е приказна за победа, туку приказна што бара да се раскаже и заслужува да се слушне.
Ова е книга за моето тело, за мојата глад, и на крајот на краиштата ова е книга за тоа како е да исчезнеш и да се изгубиш и да посакуваш толку многу да те видат и да те сфатат. Ова е книга за тоа како полека научив да си дозволам да ме видат и да ме сфатат.

3

Дали да ви кажам колку тежев најмногу за да ви ја раскажам приказната на моето тело? Дали да ви ја кажам таа бројка, чија срамна вистина секогаш ме гуши? Дали да ви кажам дека сум свесна дека не треба да ја сметам вистината на моето тело за срамна? Или само да ви ја кажам вистината и со задржен здив да чекам да ме осудувате?

Кога бев најтешка тежев 261 килограм на висина од 190 сантиметри. Неверојатна бројка, која не ми се верува дека сум ја достигнала, но во еден момент, тоа беше вистината на моето тело. За бројкава дознав во клиниката „Кливленд“ во Вестон, Флорида. Не знам како дозволив работите да излезат од контрола, ама знам.

Татко ми дојде со мене до клиниката „Кливленд“. Бев во доцните дваесети. Беше јули. Надвор беше топло и спарно и раскошно зелено. Во клиниката, воздухот беше ладен и мирисаше на дезинфицирано. Сѐ беше мазно, од скапо дрво и мермер. Си помислив, еве како ќе си го поминам летниот одмор.

Имаше уште седум души во просторијата каде што се одржуваше воведната сесија за операција на гастричен бајпас – двајца дебели мажи, малку пополничка жена и нејзниот слаб сопруг, двајца во лабораториски мантили и уште една крупна жена. Набљудувајќи го просторот околу себе, го направив тоа што дебелите луѓе го прават околу други дебели луѓе ‒ се измерив себе според нивната големина. Бев поголема од петорица, помала од двајца. Барем така си реков. За 270 долари, поминав добар дел од денот слушајќи за придобивките од драстично менување на мојата анатомија со цел да ослабам. Според лекарите, тоа било „единствената ефективна терапија за обезност“. Лекари се. Тие би требало да знаат што е најдобро за мене. Сакав да им верувам.

Со нас разговараше психијатар за тоа како да се подготвиме за операцијата, како да конзумираме храна откако желудниците ќе ни станат големи колку палец, како да се помириме со тоа дека „нормалните луѓе“ (негови зборови, не мои) во нашите животи можеби ќе се обидат да го саботираат нашето слабеење зашто се толку навикнати да нé гледаат како дебели луѓе. Дознавме како телата до крајот на животот ќе ни страдаат од недостаток од хранливи материи, како нема да можеме да јадеме или пиеме половина час откако сме го направиле едното или другото. Косата ќе ни се проретчи, можеби и ќе падне. Телата ќе ни се подложни на т.н. „дампинг синдром“, состојба за чие име не треба многу да размислуваме за да го сфатиме. Секако, тука беа и хируршките ризици. Може да умреме на операционата маса или да фатиме некоја инфекција во деновите по зафатот.

Имаше две страни: лоша и добра. Лошата страна: животите и телата веќе никогаш нема да ни бидат исти (ако воопшто ја преживееме операцијата). Добрата страна: ќе бидеме послаби. Во текот на првата година ќе изгубиме 75 отсто од вишокот тежина. Ќе станеме понормални.

Тоа што го нудеа лекарите беше толку привлечно, толку примамливо: ќе спиеме неколку часа, и една година откако ќе се разбудиме, речиси сите наши проблеми ќе ги снема, барем според водечките медицински експерти. Се разбира, тоа важи само ако продолжиме да се залажуваме дека телата ни се најголемиот проблем.

По презентацијата следеше сесија за прашања и одговори. Немав ниту прашања ниту одговори, но жената десно од мене, којашто очигледно немаше потреба да биде таму бидејќи имаше само дваесетина вишок килограми, најмногу прашуваше, поставувајќи интимни, лични прашања од кои ми се скрши срцето. Додека ги испрашуваше лекарите, маж ѝ седеше до неа и се смешкаше под мустаќ. Ми стана јасно зошто таа е тука. Сѐ се вртеше околу него и како тој ѝ го гледа телото. Нема ништо потажно од ова, си помислив, одбирајќи да не размислувам за тоа зошто седиме во истата просторија, да не размислувам за тоа дека имам многу луѓе во животот коишто го гледаат моето тело пред вистински да ме видат или забележат мене.

Подоцна во текот на денот, лекарите ни покажаа снимки од зафатот ‒ камери и хируршки инструменти пикнати во мазни внатрешни празнини што сечат, буткаат, затвораат, отстрануваат важни делови од човековото тело. Внатрешноста беше џиш-црвена, розова и жолта. Приказот беше морничав и грозен. Лево од мене, татко ми беше пребледен, видно потресен од бруталната глетка. „Што мислиш?“ тивко ме праша. „Ова е тотален циркус“, кажав. Кимна со главата. Ова е првата работа за која сме се согласиле сиве овие години. Видеото заврши и лекарот се насмевна и весело процрцори дека зафатот бил брз и извршен лапароскопски. Нѐ увери дека извршил над три илјади операции, и загубил само еден пациент ‒ маж со 385 килограми, шепна тој со жалослив тон, како срамот на телото на мажот да не можеше да го изусти со полн глас. Потоа, лекарот ни ја соопшти цената на среќата ‒ 25 000 долари, без тие 270 долари попуст за воведната сесија откако ќе се даде капар за операцијата.

Пред на мачењево да му дојде крај, имавме еден-на-еден консултација со лекарот во одделна просторија за преглед. Пред да влезе лекарот, неговиот асистент, стажантот, ги запиша моите клучни параметри. Ме измери, и тивко ме осуди. Стажантот ми го слушна срцето, ми ги прегледа жлездите на грлото и запиша дополнителни забелешки. По половина час, лекарот конечно си се појави. Ме измерка од глава до пети. Го погледна моето ново досие, прелиста набрзина низ страниците. „Да, да,“ кажа. „Совршена кандидатка сте за операцијата. Веднаш ќе Ви закажеме.“ Потоа, го снема. Стажантот ми препиша рецепт што ќе ми треба за прелиминарните тестови, и си заминав со потврда дека сум ја завршила воведната сесија. Очигледно беше дека ова им е секојдневие. Не бев посебна. Не бев единствена. Бев тело на кое му треба поправка, а на овој свет нѐ има многу што живееме во вакви сосема човечки тела.

Татко ми, кој чекаше во украсениот атриум, ме фати за рамо. „Сé уште не си за тука,“ ми кажа. „Малку повеќе самоконтрола. Вежбање двапати дневно. Само тоа ти треба.“ Се согласив и енергично кимнав, но подоцна, сама во спалната, се нурнав во брошурите што ги добив и не можев да го оттргнам погледот од сликите за пред и потоа. Толку многу го сакав тоа „потоа“, сѐ уште толку многу го сакам.

Ми текна на резултатот од целото тоа мерење и осудување, таа незамислива бројка: 261 килограм. Си мислев дека знаев што е срам во животот, но таа вечер, почувствував што значи вистински срам. Не знаев дали некогаш ќе можам да се изборам со тој срам и да стигнам до степен каде што ќе можам да се соочам со телото, да си го прифатам телото, да си го сменам телото.

 

 

 

 

 

 

Роксен Геј (1974 година) е американскa авторка, професорка, уредничка и социјална/култура аналитичарка. Геј е авторка на популарната колекција есеи  Лоша феминистка (2014), како и на збирката раскази Ayiti (2011), романот Нескротлива држава (2014), збирката раскази Тешки жени (2017) , и мемоарот Глад (2017).

Таа пишува за The New York Times, основачка е на Tiny Hardcore Press, уредничка на есеи за The Rumpus, ко-уредничка на PANK, непрофитен колектив за литературна и уредничка на Gay Mag, во партнерство со Медиум. 

Позната е по нејзиниот директен и искрен израз, третирајќи теми од секојдневието, поп-културата, родовите релации, телесни политики и насилство. Нејзиното пишување е меѓудругото инспирирано и од нејзините лични трауми од сексуално насилсто, како жртва на групно силување во нејзините тинејџерски години. 

 За познантиот концепт на „лошата феминистка“ Роксен зборува и на Ted Talks. 

 

 

 

Превод: 

Надеж Кристела Нсингоулоу Николоска
Емилија Кузмановска
Милена Трајчевска
Лара Тасковска
Ана Илиева

Ова веќе нема да го толерираме: Протести против сексуалното вознемирување и напади во училиштата во Косово

Во Албанија и Косово се случуваат низа реакции на социјалните мрежи како и протести против сексуално вознемирување, напади и злоупотреба, по неодамнешните објави во медиумите за сексуални напади и злоставување на млади жени и девојчиња.

Во Приштина се одржаа два јавни протести на кои се бараше, меѓу другото, часови за сексуално образование во училиштата. Два дена откако активисти за човекови права организираа протест во градот, средношколци одржаа нов протест во средата.

Протестите беа придружени со акции на социјалните мрежи на кои жени и девојки, главно анонимно, споделуваат лични сведоштва на сексуално вознемирување и напади во училишта, на работа и на улица.

Овие сведоштва се јавија како одговор на Инстаграм објава од косовскиот феминистички медиум Грацета за лошо менаџиран случај на сексуално вознемирување во едно училиште во Приштина.

„Еден ден, ќе мора да разговараме за тоа колку е нормално да се плескаат девојчињата по задникот во основно училиште“, објави еден корисник на Твитер. „Момчињата од мојот час формираа круг и ставаа една девојка внатре и ја допираа насекаде. Се ежам секогаш кога ќе се сетам на ова,“, сподели друг.

Други жени и девојки споделија слични искуства. „Учител по физичко во училиштето на мојот пријател, кој е познат на сите по тоа што малтретира девојки, дава несоодветни коментари за нивниот изглед и инсистира да се носат тесни униформи“, гласи една од многуте споделени приказни за сексуално вознемирување кое го вршат наставниците.

Еуриса Руковчи, психолог и основачка на Гразета, за БИРН изјави дека за многу жени токму социјалните мрежи се безбедно место за споделување.

Зборувајќи за одговорот на приказните на Гразета, Руковци вели дека тие претставиле „различни приказни од жени и девојчиња… за вознемирување кое го доживуваат во училиште, на факултетите, на работа, на улици и во семејства“.

Дополнително, споменувајќи примери на домашно и сексуално насилство што завршило фатално, Руковци вели дека социјалната стигма и патријархалниот начин на размислување долго ги спречувале жените да зборуваат за овие прашања.

Често, дури и кога жените во Албанија и Косово пријавуваат напади, па дури и ако имале физички докази, таа вели: „третманот што го добиваат во институциите што треба да бидат одговорни за нивната безбедност е многу лош“.

Во меѓувреме, сведоштвата за сексуално насилство во Косово и Албанија продолжуваат да излегуваат на површина. Во вторникот, таткото на девојчето кое преживеа сексуален напад беше убиен во косовскиот град Пеќ од страна на истото лице обвинето за нападот врз неговата ќерка.

Претходно во мај, 54-годишна мајка на три деца во Елбасан, централна Албанија, која побара развод, беше убиена од нејзиниот сопруг со АК-47.

Таа беше застрелана во зградата на судот во Елбасан среде бел ден пред нејзиниот најмлад син. Убиството предизвика протести на активисти за човекови права и граѓани во Елбасан на 11 мај.

Во март, 44-годишна жена во Приштина беше убиена од нејзиниот поранешен сопруг, 12 дена откако побара полициска заштита.

„Законот не е соодветен, и државата не постапуваат прваилно. Патријархалниот менталитет влева страв кај девојчињата и жените да пријават што било“, објасни Руковци, додавајќи дека ова„ може да ги демотивира и другите да зборуваат“.

По објавувањето на приказните на читателите за сексуално вознемирување и напади,  од Грацета велат дека добиле закани од непознати лица користејќи лажни профили.

Додека Руковци и нејзините колеги/шки разгледуваат системски начини за решавање на вакви случаи во иднина, таа вели дека е убедена дека растечките протести во јавноста ќе резултираат со посериозен третман на ваквите случаи од страна на институциите во двете земји.

„Се надевам дека оваа [реакција на јавноста] ќе биде силен показател дека помладите генерации учат да се справуваат со овие прашања и да го кренат својот глас против неправдите направени врз нив и нивните врсници“, рече таа.

Руковци верува дека друг важен аспект е креирање стратегија за справување со психолошките последици што ги доживеале жртвите.

Но, таа исто така верува дека кога луѓето ќе започнат да се здружуваат против неправдата, тоа покажува што го чека општеството во иднина. „Тоа е предупредување дека повеќе нема да го толерираме ова“, рече таа.

 

 

 

 

Авторка: Xhorxhina Bami

Извор: Balkan Insight 

Scroll to Top