Превод

Маркс за родот и семејството: резиме (прв дел)

Голем број феминистички истражувачи имале, во најдобар случај, двосмислена врска со Маркс и марксизмот. Една од најважните области на расправа ја вклучува врската Маркс/Енгелс.

Истражувањата на Георг Лукач, Терел Карвер и други покажаа значителни разлики меѓу Маркс и Енгелс во однос на дијалектиката, како и голем број други прашања. Разгледувајќи ги овие студии, ги истражував нивните различни ставови во однос на родот и семејството. Ова е особено важно за сегашните дебати, земајќи предвид дека голем број феминистички истражувачи ги критикуваа Маркс и Енгелс за она што го гледаат како нивен економски детерминизам. Сепак, Лукач и Карвер укажуваат на степенот на економскиот детерминизам како значајна разлика меѓу двете. Двајцата го доживуваат Енгелс како помонистичен и осврнат кон научното за разлика од Маркс. Раја Дунаевскаја е една од малкуте кои ги раздвојуваат Маркс и Енгелс во однос на родот, притоа укажувајќи на монистичната и детерминистичка природа на позицијата на Енгелс, за разлика од понијансираното дијалектичко разбирање на Маркс за родовите односи.

Во последниве години, малку се дискутираше за делата на Маркс за родот и семејството, но во 1970-тите и 80-тите, овие дела беа предмет на доста голема дебата. Во одреден број случаи, елементите на целокупната теорија на Маркс биле споени со психоаналитички или други форми на феминистичка теорија од страна на феминистичките теоретичари како што се Нанси Хартсок и Хајди Хартман. Овие теоретичари сметаат дека Марксовата теорија првенствено е родова слепа и има потреба од дополнителна теорија за да се разберат и родовите односи. Сепак, тие го задржаа историскиот материјализам на Маркс како почетна точка за разбирање на производството. Дополнително, голем број марксистички феминистки имале лични придонеси кон крајот на 1960-тите до 80-тите, особено во областа на политичката економија. На пример – Маргарет Бенстон, Мариароса Дала Коста, Силвија Федеричи и Воли Секомб се обиделе да ги ревидираат домашните обврски. Покрај тоа, Лиз Фогел се обиде да се придвижи надвор од двојните системи кон унитарното разбирање на политичката економија и општествената репродукција. Ненси Холмстром исто така покажа дека Маркс може да биде од корист за да се разбере историскиот развој на женската природа.

На двосистемската теорија на патријархатот и капитализмот, која беше вообичаена форма на социјалистички феминизам во 1970-тите и 80-тите, беше гледано како пропаднат проект од страна на многумина во 1990-тите и понатаму. Во секој случај, падот на комунизмот во Советскиот Сојуз и Источна Европа веројатно имале негативен ефект врз популарноста на социјалистичкиот феминизам. Како што веќе тврдеше Ирис Јанг, теоријата на двојните системи била несоодветна, со оглед на тоа што била заснована врз две многу различни теории на општеството – една од нив вклучувајќи го динамичниот историски развој на општеството, пред сè социјален, економски и технолошки, а другата базирана врз основа на статичен психолошки поглед на човечката природа. Многу е тешко да дојде до помирување помеѓу овие две теории поради огромните разлики меѓу нив. Меѓутоа, нивните критики за она што го гледале како Марксов детерминизам, родово-слепите категории и акцентирањето на производството на сметка на репродукцијата, дадоа почетна точка за моето преиспитување на делата на Маркс со блиска текстуална анализа – ова, покрај работата на марксистичките феминистки кои беа претходно споменати.

Делата на Маркс содржеа елементи на Викторијанската идеологија, но во нив има и доста од интерес за родот и семејството, расфрлано низ неговите дела. Уште во 1844 година, во неговите Економско-филозофски ракописи, Маркс тврди дека положбата на жената во општеството може да се користи како мерка за развој на општеството како целина. Се разбира, тој не беше првиот што дошол до констатација како оваа – често инспирацијата за оваа изјава се препишува на Чарлс Фурие – но за Маркс, ова едноставно беше повеќе од повик за мажите да ја променат положбата на жените. Наместо тоа, Маркс правеше дијалектички аргумент директно поврзан со неговата целокупна теорија за општеството. Со цел општеството да напредува подалеку од својата капиталистичка форма, би требало да се создадат нови општествени односи кои не би зависеле единствено од суровата, отуѓена формулација на вредноста. Човечките суштества би морале да станат способни да се видат едни со други како вредни за себе, наместо да гледаат како нешто што вреди само на она кое една индивидуа може да го обезбеди за друга. Жените би биле особено значајни во овој контекст, бидејќи секогаш има тенденции тие да бидат маргинализирана група во повеќето, ако не и во сите општества. Така, мажите и жените ќе треба да стигнат до точка на развој каде што поединецот е ценет за тоа кој е, а не за било која апстрактна категорија на маж, жена итн.

Покрај тоа, Маркс се чини дека укажува во насоката на родот како на динамична, а не статична категорија. Се разбира, Маркс никогаш директно не се произнесол со ова тврдење: сепак, во Ракописите од 1844 и во Германската идеологија, тој дава силна критика и алтернатива на традиционалните дуалистички ставови за дуализмот на природата/општеството. Наместо природата и општеството кои постојат како два различни ентитети кои имаат интеракција едни со други без фундаментално да ја променат суштината на себе или другиот, Маркс тврди дека тие се дијалектички поврзани. Како што човечките суштества комуницираат со природата преку трудот, и поединецот и природата се променети. Ова се случува бидејќи човечките суштества постојат како дел од природата, а процесот на трудот обезбедува средства за такво привремено единство. Со оглед на тоа дека природата и општеството не се статични ентитети, Маркс тврди дека не може да има трансисториски поим за она што е “природно”. Наместо тоа, концептот на “природно” може да биде релевантен само за конкретни историски околности.

Иако не треба да се направи премногу блиска паралела помеѓу дуализмот на природата/културата и дуализмот на мажот/жената – ако тоа се направи, може да дојде до реификација на овие категории што сакаме да ги трансформираме – еден вид на дијалектичко размислување што Маркс го открива во однос на дуализмот на природата/културата е исто така евидентен и во дискусиите на Маркс и Енгелс за поделбата на трудот во Германската идеологија. Тука, тие укажуваат на поделба на трудот во раното семејство како нешто што не е сосема “природно”. Наместо тоа, дури и во нивната кратка дискусија за развојот на семејството, тие истакнуваат дека оваа поделба на трудот врз основа на родот е само “природна” за многу неразвиени производствени односи, каде што различните биолошки детерминанти на жените ќе им отежнат при извршување на одредени задачи кои бараат физички напор. Импликацијата е дека претпоставената инфериорност на жените во овие општества е нешто што може да се промени како што се менува општеството. Освен тоа, со оглед на тоа дека е вклучен општествен елемент, потребно е повеќе од технолошки развој: самите жени ќе мора да работат за да ја променат нивната ситуација.

 

 

 

 

 

 

 

Извор: Monthly Review 

Авторка:

Случајот против современиот феминизам

Исто е со феминизмот како што е и со жените воопшто: секогаш има, навидум, бесконечен број начини да не успеат. Од една страна, феминизмот никогаш не бил пошироко прокламиран или попрофитабилен од сега. Од друга страна, последниве десет години, широко распространетата истакнатост и прифатливост кулминираа со изборот на претседателот Доналд Трамп. (“Тајмс” објави есеј на крајот од декември под наслов “Феминизам – изгубен. Сега, што?“) Од 9-ти ноември, двата главни аргументи против современиот феминизам се појавија со речиси точна спротивставеност еден кон друг: или феминизмот стана премногу строга идеологија или омекна до точка на бескорисност. Од една страна, постои Келиен Конвеј која преку нејзината очигледна одбивност кон зборови што посочуваат кон принципи, се етикетираше како “пост-феминистка”. Меѓу оние од другата страна е писателката Џеса Криспин, кој верува дека притисокот да се направи феминизмот универзално прифатлив, јасно и очигледно го игнорира значењето на идеологијата.

Криспин напиша нова полемика на оваа тема, наречена “Зошто не сум феминистка”, во која таа нуди дефиниции за феминизмот, кои се значително поостри од „искрените“, дрски слогани што станаа ригорозни – “Иднината е женскa”, на пример, како што Хилари Клинтон објави во својата прва видео-изјава по изборите, или “Девојките само сакаат да имаат fun-даментални права” или “Феминизмот е радикална идеја дека жените се луѓе”. Коренот на овие фрази е засенет од нивната сеприсутност на торбички и маички, а за Криспин падот на феминизмот е видлив во тоа колку лесно е да се преземе таа етикета. Феминизмот, како што вели таа, стана себичен бренд популаризиран од извршни директори и компании за убавина, “борба за да им се дозволи на жените подеднакво да учествуваат во угнетувањето на немоќните и сиромашните”. Тоа е “нарцисоидно – рефлективен мисловен процес: јас се дефинирам како феминист/ка и така сè што правам е феминистички чин “. Тоа е како “куче кое напаѓа, а се претставува како маче” и, што би можела да биде најзагризувачката теза на Криспин – “децениски разговор за тоа која ТВ емисија е добра ТВ емисија и која ТВ емисија е лоша”.

Crispin е основач на “Bookslut”, веб-страница што ја започнала во 2002 година кога била вработена со полно работно време во Planned Parenthood (Планирано родителство) во Остин, Тексас. (Таа беше чекор пред трендот на реапроприација зборови која кулминираше со “Slutwalk” маршовите, кои за првпат беа одржани во 2011 година.) По акумулацијата на скромна, но ентузијастичка следбеничка група, Криспин го затвори “Bookslut” во 2016 година со мала церемонија. “Не сакав да станам професионалец”, изјави таа за Vulture, додавајќи: “Јас едноставно не ја доживувам американската литература како интересна. Сметам дека MFA (Master of fine arts) културата е страшна. Сите се супер весели бидејќи се обидуваат да ти продадат нешто, а тоа го сметам за навистина одбивно”. Криспин среќно го зазема спротивниот став, особено во сферите кои се заложуваат за супресивна позитивност. Поентата на “Зошто не сум феминистка” не е навистина дека Криспин не е феминистка; тоа е дека таа нема интерес да биде дел од клуб кој ги отвори своите врати и ја изгуби од вид својата политика – клубот кој, ако таа не беше толку зафатена со неговото отфрлање, ќе ја поканеше Келиен Конвеј да стане дел од него.

Ефектот на насловот кој привлекува внимание постои без разлика на нештата. Аргументот на Криспин е освежувачки и редок вид на противтежа; каде што се работи за феминизмот, широката прифатливост е скоро секогаш врамена како несомнено добро. “Некаде по патот кон женското ослободување, беше одлучено дека најефективниот метод беше феминизмот да стане универзален”, пишува Криспин. И луѓето што го одлучиле ова “заборавиле дека за нешто да биде универзално прифатено, мора да стане што повеќе банално, незаканувачко и неефективно колку што е возможно”. Друг, а можеби и помалку фаталистички начин на обликување на темата: феминизмот е политички аргумент со толку очигледни мотиви и моќ, што е стана кооптиран како естетика и трансформиран во продукт од страна на група влијателни профитери.

Криспин точно забележува дека историјата на феминизмот е обележана со “мал број на радикални жени кои вистински се вложиле, кои ја завршиле напорната работа – протуркување на положбата на жените напред, обично преку шокантни дела и зборови”, и дека “мнозинството жени имале корист од работата на овие неколку, а честопати се обидувале да се оградат од нив. “Читајќи го вториот ред, веднаш помислив на една иронична сцена во мемоарите на Мегин Кели, во која Кели ѝ кажува на Шерил Сандберг дека таа не е феминистка, а Сандберг, чија целокупна феминистичка иницијатива се заснова на тоа да се направи движење привлечно за луѓето како Кели, и чија непријатна служба на администрацијата на Трамп не треба да изненади никому – “не пресуди” за тоа што на Кели не ѝ се допаѓаше овој термин. Криспин главно се фокусира на помлади и понови феминистки, прекорувајќи ги дека се себични и срамежливи, исплашени од вториот бран. Тие ја претвораат Андреа Дворкин во жртвено јагне, пишува таа; “се дистанцираат од оние кои ги горат градниците, монструозни жени (bogeywomen) со влакнести пазуви.”

Овде и на некои други места каде аргументот на Криспин бара прецизно да направи мерка на современиот феминизам, таа – или продукцискиот распоред на оваа книга – не можат сосема да преземат одговорност за сложеноста на времињата. Од 2014 до 2016 година работев како уредничка на Jezebel, веб-страница која кога беше основана во 2007 година помогна да се дефинира онлајн феминизмот – и понатаму служеше како некој вид на апстрахирана цел за жените кои го критикуваа современиот феминизам од левичарска гледна точка. Овие критичари најчесто не препознаваа колку брзо се движи центарот, а Криспин го има истиот проблем. Голем дел од она што го осудува – “здивена култура”, правење маркетинг од empowerment, контролата која белите жени ја имаат врз јавниот дискурс – веќе е критикувано во голема мера од страна на младиот феминистички мејнстрим. Нејзината замислена дилeтантка која го мрази Дворкин, која дискутира за политиката на бикини депилацијата “давање blow-jobs како тоа да е мисионерска работа”, веќе одамна помина. Денес е многу поверојатно младите феминистки да прифатат радикална фасада. Билтенот на Лена Данам продава парчиња “Уништи го патријархатот”; минатата есен, Диор на модната писта вклучи маица на која пишуваше: “Сите треба да бидеме феминисти”. (Маицата сè уште не се продава во САД; наводно чини 550 евра во Франција.) Внатрешната закана за феминизмот во 2017 година е помалку отфрлање на радикални идеи отколку празна коопција на радикални појави – површно, пазарно ориентирано усогласување кое е поверојатно да направи една жена да се чувствува добро и праведнo отколку да ја доведе до политичко дејствие кое феминизмот би требало да го поттикне.

Најважното размислување во “Зошто не сум феминистка” е непростливото обвинение за индивидуализмот и капитализмот на Криспин, вредносни системи за кои таа тврди дека сериозно го извртиле значењето на феминизмот, охрабрувајќи ги жените да размислуваат за движењето само дотаму каде истото доведува до индивидуални придобивки. Ние погрешно ја протолкувавме старата поговорка дека личното е политичко, пишува таа – претворајќи ги нашите лични желби и одлуки во политичка праведност додека уредно ја избегнуваме политичката одговорност. Можеме да си мислиме дека “корпорациите за кои работиме ја трујат земјата, ги цедат сиромашните, ги прават богатите уште побогати, ама ај. Заеби.”, пишува Криспин. “Ние си ги сакаме нашите станови, можеме да се претплатиме и на Netflix и на Hulu, здравственото осигурување го покрива мојот SSRI рецепт, а белата машина за звук која само што ја купив ми помага да спијам ноќе.”

Фактот дека оваа аргументација изгледа како следниот веродостоен чекор за современиот феминизам, го одразува неодамнешното и брзо вртење налево на либералната политика. Социјализмот и анти-капитализмот, како антипод на идеологијата „јас пред сé“ на Доналд Трамп, тргнаа по забрзаниот пат во мејнстримот. “Зошто не сум феминистка” доаѓа во време кога дел од либералните жени во Америка би можеле да бидат подготвени за голема промена, кон систем на верување кој не ги следи “маркерите на успехот во патријархалниот капитализам”. . . . пари и моќ”, како што вели Криспин. Се чини дека постои растечки глад за феминизам кој е повеќе посветен на животите на жените со низок личен доход отколку со бројката на жени – извршни директорки.

Спротивното гледиште – дека феминизмот не е само во голема мера компатибилен со капитализмот туку всушност тој му служи – секако ужива во својата проминентност. Ова е пораката која беше пренесена од мнозинството самопрогласени феминистички примери во текот на изминатите десет години: она што го нарекувате феминизам е кога една жена добива доволно пари за да прави што сака. Криспин е немилосрдна во расчленувањето на овој бренд на феминизмот. Тоа значи дека едноставно се купува излезот од угнетување, а потоа истиот се овековечува, тврди таа; го опфаќа патријархалниот модел на среќа, кој зависи од тоа “да се има некој друг податлив на вашата волја”. Жените експлоатирани со векови пораснале потсвесно желни да ги искористат другите, смета Криспин. “Откако ќе бидеме дел од системот и ќе имаме корист од него на исто ниво како и мажите, ние, како една група, нема да се грижиме за тоа чиј ред е сега да биде повреден”.

Едно прашање од публиката беше потегнато за време на “Зошто не сум феминистка”. Во некои моменти се чинеше дека секој што ја разбира аргументацијата на Криспин, веќе би требало да се има согласено со неа. Исто така, се запрашав како би можела да биде прифатена книгата ако победи Хилари Клинтон – ако недоволно радикалниот феминизам против кој Криспин се бори би триумфирал наместо да би апсорбирал неверојатен удар. Наместо тоа, нејзината книга пристигнува во корисна и можеби неочекувано флексибилна културолошка точка: во време кога политичкиот комодидет се појавува без заложба, и кога, како што забележа Аманда Хес во магазинот „Тајмс“ оваа недела, многу бели жени од средна класа маршираа наколнети кон крајно левичарски идеи, повеќе отколку што некогаш би претпоставиле. Повиците “трансформирајте ја културата, не само одговарајте на неа” се она што многумина од нас сакаат да го слушнат.

Се разбира, ова е полемика, нема доволно простор за тоа како точно може да се постигне целосно ослободување од нашето индивидуалистичко и капиталистичко општество. “Запалете го” – уште еден новонастанат феминистички слоган – е генерално е сфатен како премногу апрстактен и метафоричен. Конечното поглавје на книгата на Криспин, насловено како “Каде одиме од тука”, е долго четири страници. Во еден дел од “Зошто не сум феминистка”, Криспин пишува против феминистичката несериозност кон мажите: “Секогаш е полесно да се најде твоето чувство за вредност преку намалување на вредноста на другиот. Полесно е да се дефинирате себе како “спротивно на тоа”, отколку да направите вистинска пресметка на вашите сопствени квалитети и да ги ставите на скала.” Со тоа се согласувам.

 

 

 

 

 

 

 

извор: The New Yorker

авторка:

Џудит Батлер – Критички квир

И токму таа неопходност ја разбира Џудит Батлер, една од највлијателните современи филозофи и теоретичарки чии текстови, низ разоткривањето на наметнатите и рестриктивни норми за родот, полот и сексуалноста, на сосема нов начин успеваат да ги постават фундаменталните прашања на феминистичките теории, а со тоа нејзините текстови се вредно наследство со разновиден опус чија цел е во различни контексти трајно да ги поставува истите прашања.

Родена на 24 февруари 1956 година во Кливленд, Охајо, Батлер пораснала во еврејско семејство со унгарско и руско потекло. Oд мала посетувала еврејско училиште, но и дополнителни приватни часови кај својот рабин како казна за недисциплина. Меѓутоа, овие учења, особено оние на еврејската етика, на крајот се покажале многу корисни за уште како мала да ја заинтересираат за светот на филозофијата.

Кога имав дванаесет години, ме интервјуираше докторант во областа на образованието и ме праша што сакам да бидам кога ќе пораснам. Реков дека сакам да бидам филозоф или кловн, а потоа мислам дека сфатив дека многу зависи од тоа дали себеси се наоѓам во свет вреден за филозофирање и за цената на тоа да се биде сериозен. Не бев сигурна дека сакам да бидам филозоф и признавам дека никогаш целосно не го надминав овој сомнеж.

Своето образование сепак го продолжила во таа насока, а по колеџот Бенингтон се запишала на Јеил, каде што дипломирала, а во 1984 година и докторирала, за во почетокот на 1990-тите да ја започне својата професорска кариера, која трае и денес на Катедрата за компаративна книжевност на Универзитетот Беркли во Калифорнија.

На оваа младешкa возраст впечаток и оставиле нејзините родители, колку поради ангажманот во политичките дебати, толку и поради фактот што како Евреи се обиделе да се вклопат во американското општество имитирајќи родови стереотипи од холивудските филмови, а нивниот неуспех уште повеќе ја заинтригирал во нејзината желба да го разбере родот, дополнително поттикната и од сопствените студентски искуства:

…Единствениот начин на кој би можеле да ме опишете во моите помлади години беше барска дјук, која своите денови ги поминуваше во читање на Хегел, добро и своите ноќи во геј бар, кој повремено стануваше дрег бар (…) u во тие моменти доживеав извесна имплицитна теоретизација на родот: наскоро сфатив како некои од овие таканаречени мажи можат да ја обработат женственоста многу подобро отколку што јас било кога би можела … (…) Женственоста, која ја сфатив како нешто што никогаш не ми припаѓало, очигледно припаѓаше на друго место, и бев среќна што и бев публика. Секогаш бев посреќна да бидам нејзината публика отколку било кога да и бидам, или би можела да бидам нејзино олицетворение.

Во тоа време почнува и нејзиниот ангажман со феминизмот, откако на молба на нејзината пријателка од постдипломски студии на феминистички конгрес одржала предавање конципирано околу познатата теза на Симон де Бовоар според која како жени не се раѓаме туку стануваме, прашувајќи се што се случува ако тоа станување никогаш не запира.

Токму оваа замисла подоцна станува јадро на нејзината книга “Неволји со родот” (1990), едно од канонските дела од теоријата за родот и квир теоријата, која ја инаугурираше тезата за родовата перформативност и, општо, идејата за артифициелноста на категориите род, пол и сексуалност настанати како резултат на делувањето на поединецот во пресрет и наспроти системските норми.

Така, родот е културен конструкт наметнат врз тело кое повторува чинови и гестови, обидувајќи се да ја оствари нормата која ќе му овозможи стабилност и видливост во системот, додека ефектот на негова природност е само резултат на таложењето на тие процеси. Затоа, никогаш не е одраз на некаква есенцијална срж, туку средство со кое полот воопшто се воспоставува како неутрална површина врз која културата дејствува, додека самиот тој е производ на перформативно изведување, секогаш неуспешно во својата желба да постигне исполнување на нормата.

Неговата илузорност и некомплетност на тој начин можат да ги откријат праксите кои не може да се сведат на цврсти категории, како што е, на примерер, дрегот, чиј пародичен ефект го раскринкува нормативниот, но исто така и фантазматичниот статус на родот. Таквото ослободување може да понуди можност за своевидно поигрување со родот, иако никогаш не треба да се заборави контролирачката и насилната тенденција на системот да ги избрише лицата кои ги предизвикуваат неговите норми:

Toa не може туку така да се нарече игра или забава, дури и ако играта и забавата се значајни моменти во сето ова. Не сакам да кажам дека родот понекогаш не е игра, задоволство, забава и фантазија (…). Само сакам да кажам дека сѐ уште живееме во свет каде што може да се ризикува сериозна обесправеност и физичко насилство поради потрагата по сопственото задоволство, фантазијата која ја отелотворуваме во родот кој го изведуваме.

И покрај карактеристичниот херметичен стил на пишување на Батлер, книгата “Неволји со родот”, во времето на нејзиното објавување, постигна исклучителна популарност во и надвор од академските кругови, а нејзината слава и прогонство траат и денес. Така, делата што подоцна ги објави – „Тела кои нешто значат“ (1993) и „Расчинување на родот“ (2004), функционираа како дополнителни појаснувања и разработки на нејзината претходна теза или поопшти размислувања за родот, полот и сексуалноста наменети за пошироката читателска публика.

При тоа, особено важна критика е таа против тенденцијата жената да се прикаже како универзална и аисторична категорија со есенцијални карактеристики, токму поради тоа што со нагласување на социјалната и културната конструкција на родот и полот, Батлер укажа на неуспехот на обидите да се дефинира “жената” како пристап кој исто така е резултат на нормативно влијание.

Наспроти тоа, родот треба да се сфати како слободен и флексибилен атрибут кој не е предизвикан од стабилни карактеристики, а со тоа и неповрзан со одредена сексуалност наметната од хетеронормативниот систем, што се идеи кои подоцна станаа едни од темелните постави на квир теоријата.

Моето разбирање на квир-от е дека не мора да ја наведете личната ориентација пред да се отиде на состанок. Хетеросексуалците можат да се придружат на квир движењето. Бисексуалците се приклучуваат на квир движењето. Квир не значи да се биде лезбејка. Квир не значи геј (…) Квир е аргумент против одредена нормативност, како на пример правилен лезбејски или геј идентитет.

Освен споменатите теми, Батлер во десетина други трудови се занимава со прашања за слободата на говор, цензурата, етичноста, знаењето но и насилството, страдањето и признавање на важноста на несигурноста и ранливоста на човечкиот живот. Во нејзините неодамнешни текстови, таа претежно е заинтересирана за позицијата на Евреите, особено во врска со конфликтот меѓу Израел и Палестина, а нејзините ставови предизвикаа и неодобрувања откако во 2012-та година ја доби наградата Адорно за исклучителен придонес во областа на филозофијата.

Меѓутоа, неспорно е влијанието на нејзините текстови врз многу различни теоретски пристапи и академски дисциплини обезбедувајќи и популарност што дури и ја инспирира појавувата на фанзинот Judy!, но и на разновидните современи уметнички практики и квир активизам воопшто, пред се’ благодарение на радикалното преобликување на категориите пол, род и сексуалност, што овозможи нов пристап кон прашањата за телото, идентитетот и желбата, како и маргинализацијата и исклучувањето.

Самиот факт дека живееме со други, чии вредности не се исти како нашите, или кои поставуваат ограничување на она што смeеме да го знаеме, или кои се нетранспарентни кон нас, или кои се чудни или делумно разбрани значи дека живееме со некаква понизност, значи дека сме децентрализирани. Што значи – тоа кој сум јас не е центар на овој свет. Јас живеам во свет во кој постојано сум децентрализирана од различностите на другите.

 

 

 

 

 

 

Извор: Voxfeminae 

Ненси Фрејзер: Како феминизмот стана слугинката на капитализмот – и како да се врати назад

Како феминистка, секогаш сум претпоставувала дека борбата за еманципација на жените создава подобар свет – егалитарен, праведен и слободен. Но, во последно време почнав да се загрижувам дека идеалите на пионерките – феминистки служат за сосема поинакви цели. Загрижена сум конкретно за тоа дека нашата критика на сексизмот денес обезбедува оправдување за нови форми на нееднаквост и експлоатација.

Во суров пресврт на судбината, се плашам дека движењето за ослободување на жените стана заплеткано во опасна врска со неолибералните напори за градење општество на слободен пазар. Тоа би објаснило како дошло до тоа дека феминистичките идеи кои некогаш биле дел од еден радикален светоглед, сè повеќе се изразени во индивидуалистички термини. Феминистките некогаш го критикуваа општеството што го промовираше кариеризмот, сега им советуваат на жените да се „наклонат“. Движење кое некогаш ја приоритизираше социјалната солидарност сега ги слави женските претприемачи. Перспектива која некогаш ја валоризираше „грижата“ и меѓузависноста, сега го поттикнува индивидуалниот напредок и меритократијата.

Она што лежи зад оваа промена е брановидноста на капиталистичкиот карактер. Капитализмот менаџиран од државата од поствоената ера отстапи за една нова форма на капитализам – “неорганизирана”, глобализирана, неолиберална. Феминизмот од вториот бран се појави како критика на првиот, но стана слугинка на вториот.

Со корист од ретроспектива, сега можеме да видиме дека движењето за ослободување на жените истовремено укажува на две различни можни иднини. Во првото сценарио, тој претслика свет во кој родовата еманципација одеше рака под рака со партиципативната демократија и социјалната солидарност; во второто, вети нова форма на либерализам, способен да им даде на жените и на мажите сопственост од индивидуалната автономија, зголемен избор и меритократски напредок. Вториот бран на феминизам во оваа смисла беше амбивалентен. Усогласен со било која од двете различни визии на општеството, беше подложен на две различни историски елаборации.

Како што јас гледам на нештата, амбивалентноста на феминизмот е решена во последниве години во корист на второто, либерално-индивидуалистичко сценарио – но не затоа што бевме пасивни жртви на неолиберални заведувања. Напротив, ние самите придонесовме за ваквиот развиток со три важни идеи.

Еден придонес беше нашата критика на “семејниот приход”: идеалот на машкото „носи леб дома“ – женското домаќинско семејство, кое беше централно за капитализмот организиран од државата. Феминистичката критика на тој идеал сега служи за легитимирање на “флексибилниот капитализам”. На крајот на краиштата, оваа форма на капитализам во голема мера се потпира на работната сила на жените, особено ниско платената работа во угостителството и производството која ја вршат не само млади жени, туку и мажени жени и жени со деца; не само од етницизирани жени, туку од жени од речиси сите националности и етнички групи. Како што жените се вклучуваа во пазарите на труд ширум светот, државно-уредениот капиталистички идеал на семејниот приход е заменет со понова, посовремена норма – очигледно санкционирана од страна на феминизмот – семејство со двајца заработувачи.
Нема врска што реалноста во основата на новиот идеал е ниското ниво на платите, намалената безбедност на работното место, опаѓањето на животниот стандард, големиот пораст на бројот на работни часови за плати по домаќинство, егзацербацијата на двојната смена – сега често тројна или четворна смена – и порастот на сиромаштијата, сè повеќе концентрирани во женските домаќинства. Неолиберализмот го претвора увото на свињата во свилена чанта, преку изработка на наратив за женско зајакнување. Повикувајќи се на феминистичката критика на семејниот приход за да ја оправда експлоатацијата, го поврзува сонот за еманципација на жените кон моторот на капиталната акумулација.

Феминизмот, исто така, направи втор придонес кон неолибералниот етос. Во ерата на капитализмот организиран од државата, ние со право ја критикувавме ограничената политичка визија која толку интензивно се фокусираше на класната нееднаквост, зашто не можеше да ги види таквите “неекономски” неправди како семејно насилство, сексуален напад и репродуктивно угнетување. Отфрлајќи го “економизмот” и политизирајќи го “личното”, феминистките ја проширија политичката агенда за да ги оспорат статусните хиерархии засновани врз културните конструкти на родовите разлики. Резултатот требаше да биде проширување на борбата за праведност за да се опфати и културата и економијата. Но, вистинскиот резултат беше едностран фокус на “родовиот идентитет” на сметка на леб и путер проблемите. Уште полошо, феминистичкиот осврт кон идентитетските политики ги поврзуваше премногу уредно со растечкиот неолиберализам, кој не сакаше ништо друго освен да го потисне сеќавањето за социјалната еднаквост. Всушност, ние ја апсолутизираме критиката на културниот сексизам токму во моментот кога околностите бараат дополнително внимание на критиката на политичката економија.

Конечно, феминизмот придонесе за третата идеја за неолиберализмот: критика на патернализмот на социјалната држава. Несомнено прогресивно во ерата на капитализмот организиран од државата, таа критика оттогаш се спои со војната на неолиберализмот врз “состојбата – дадилка” и нејзината неодамнешна цинична прегратка на невладините организации. Пример за раскажување е “микрокредитот”, програмата за мали банкарски заеми за сиромашните жени на југот. Прикажана како зајакнувачка алтернатива од најнискиот врв до највисокото дно, бирократска црвена лента на државните проекти, микрокредитирањето се смета за феминистички противотров за женската сиромаштија и потчинување. Меѓутоа, она што е пропуштено е вознемирувачка случајност: микрокредитот се зголеми откако државите ги напуштија макро-структурните напори за борбата против сиромаштијата, напорите што не можат да бидат заменети со мали замени. Во овој случај исто така, една феминистичка идеја е поправена од неолиберализмот. Перспективата која првично е насочена на демократизирање на државната власт со цел да им даде моќ на граѓаните, сега се користи за легитимирање на маркетингот и државно штедење.

Во сите овие случаи, амбивалентноста на феминизмот е решена во полза на (нео)либералниот индивидуализам. Но, другото солидарно сценарио сè уште може да постои. Сегашната криза дава можност повторно да ја преземе својата нишка, одново поврзувајќи го сонот за ослободување на жените со визијата за солидарно општество. За таа цел, феминистките треба да ја прекратат опасната врска со неолиберализмот и да ги вратат нашите три “придонеси” за сопствените цели.

Прво, ние би можеле да ја скршиме неискрената врска помеѓу нашата критика на семејниот приход и флексибилниот капитализам со тоа што би се бореле за форма на живот која ја де-центрира работата за која се зема приход и ги валоризира неплатените активности, вклучувајќи – но не само ова – грижа. Второ, ние би можеле да го нарушиме преминот од нашата критика на економизмот на идентитетските политики преку интеграција на борбата за трансформирање на статусниот поредок кој се темели на маскулинистичките културни вредности со борбата за економска правда. Конечно, можеме да ја пресечеме лажната врвка меѓу нашиот критички осврт на бирократијата и фундаментализмот на слободниот пазар преку враќање на велот на партиципативната демократија како средство за зајакнување на јавната моќ потребна за ограничување на капиталот во името на правдата.

 

 

Извор: The Guardian 

“Бенд со женски вокал” не е факинг музички жанр!

Утрово почна како и многу други утра изминативе месеци. Скролајќи по социјалните медиуми забележав расправија на Твитер околу женската репрезентативност во музиката и околу тоа дали бендовите треба или не треба да посочуваат дека имаат женски членови, како дел од описот на нивниот музички правец. Имам прилично многу зборувано на темава и искрено ми е фрустрирачки што во 2019 година сé уште постои дебата зошто етикетирањето на бендовите со женски членови е поштетно, отколку што е корисно, но што е, тука е. Почнав ревносно да пишувам твит за моите чувства и ставови на темата, но видов дека сум неколку стотици карактери над дозволениот лимит и сфатив дека мојот придонес ќе биде поголем и подобар, доколку сето тоа го напишам на поинаква платформа.

Сакам да истакнам дека 100% од музичарките со кои разговарав на темава го делат мојот став што ќе го споделам во продолжение, но во никој случај не претендирам да зборувам во име на сите жени во музиката или сите жени во хардкор културата. Почитувам дека можеби други музичарки не се чувствуваат или не размислуваат како мене. Моето мислење се основа исклучиво на моето искуство и искуството што го имам забележано на музичарките околу мене и со кои имам разговарано.

Во поголемиот дел од музичките жанрови во светот доминираат мажите и заради тоа навистина е освежувачки да се видат сѐ повеќе женски бендови и жени во бендови, особено (според мое лично мислење) во “тешката” музика. Се сеќавам дека пораснав на хардкор свирки и колку ретко беше видам жени музичарки на сцената. Една деценија подоцна, има повеќе жени вклучени во хардкор и метал музиката и сцената отколку кога било досега, но никогаш не сум видела посилен акцент на истакнување на родот и сортирање на бендови со женски членови во посебен жанр.

“Бенд со женски вокал” не е ебан музички жанр! Таквиот опис само ја намалува вредноста на бендот, го трга акцентот од бендот на неговите членови и не кажува апсолутно ништо во однос на звукот на музика (што е основната цел на делење на музиката по жанрови). Исто така можат да се сретнат и описи за бендови како “ПОК хардкор бенд” (бенд во кој има членови кои не се белци) и “Бенд со транс вокал”, но верувајте ми дека музичарите кои не се белци и трансродовите музичари не сакаат да го намалите значењето и квалитетот на нивната музика на еден единствен сегмент од нивниот идентитет.

Заради некоја причина, често употребуван аргумент за етикетирањето “бенд со женски вокал” како посебен жанр е заради тоа што “девојките кои пеат имаат високи гласови”. Како да доловам преку текст превртување со очи?! Ова е едно од најидиотските тврдења, бидејќи секој кој слуша хардкор/панк/метал знае дека постојат голем број високи машки вокали кои пеат високо и голем број женски вокалки кои пеат ниско. Минатата недела, видов како некој пишува дека му се допаѓа терминот “бенд со женски вокал”, бидејќи на тој начин се поддржуват жените во музиката и тоа е брз начин да се најдат бендови со женски членови. Оваа личност исто така беше момче кое почна да се расправа со – внимавајте- неколку женски музичарки кои му објаснија зошто би сакале да не бидат етикетирани на тој начин. Ако не сте музичар кој се идентификува како женски, а сакате да ги поддржите жените на сцената, треба да слушнете на кои начини можете да бидете поддржувачки настроени и да се вклучите, а не да имате свои проекции за тоа како овие жени треба да се чувствуваат.

Друг, особено гневен аспект на оваа дискусија е одговорноста која се става на водечките групи и фестивали, а не на сцената, за да се осигура дека тие букираат бендови со женски членови. Жените во музиката честопати не ги добиваат можностите што ги добиваат нивните машки колеги, дури и во ситуации каде што тие повеќе тоа го заслужуваат, но недостатокот на родова разновидност во бендовите е проблем на самата сцена, а не директната вина на тие што букираат свирки и фестивали. Да се повикаат промотерите и фестивалите да им дадат на бендовите со женски членови преференцијалниот третман со единствена цел за застапување е ништо друго освен дефиниција за токенизација и квоти.

Препознавајте ги бендовите по нивната музика, вештина и генијалност. Ако бенд со една или сите женски музичарки искрено не е добар, тие треба да се соочат со истата критика што би ја добиле бендовите во кои сите членови се машки. Бидејќи, не знам за тебе, но јас никогаш не сум се подобрила во нешто во кое сум била медиокритет, со добивање неоправдана пофалба, a oд друга страна дефинитивно не сакам тапкање по рамо доколку правам нешто што може да го направи секој машки музичар.
Колку повеќе се става акцент на тоа како е “чудно” или ретко е да се видат девојки на сцената, толку повеќе ќе залутаме од она што сметам дека треба да биде крајната цел – дека еден ден ќе има толку многу жени во бендовите, што дискусијата за родот на членовите на бендвоте ќе биде здодевна и непотребна тема.

Навистина сакам да ги имам одговорите или брзо решение за тоа како да создадеме еднаква репрезентативност помеѓу мажите и жените во музичката индустрија, но тоа е нешто што ќе треба време да се промени. Во меѓувреме, ако сакате да направите повеќе за жените во вашата сцена, тука се неколку одлични начини:

-Ако си девојка и отсекогаш си сакала да свириш музика, направи бенд.
-Ако сте фанови на бенд со женски член, букирајте им свирка, предложете го бендот на локалните промотери и фестивали (но не заборавајте да ги предложите бидејќи нивната музички кине, а не поради нивниот родов идентитет)
-Ако сте промотер или букирате фестивал, побарајте вреден и посветен бенд и помогнете им да се пробијат, не го правете тоа заради родовиот идентитет на членовите на бендот, туку затоа што тоа е најдоброто за сцената.

Ако не се согласувате со мене, ве поттикнувам да разговарате со повеќе жени во вашата сцена и размислете добро пред да направите уште една глупава објава на социјалните мрежи, зборувајќи за група на која не припаѓате. Ве уверувам дека таквата објава нема да ја смени колективната перспектива на сцената и дека со истата пеколно им ја отежнувате ситуацијата на жените на сцената, за кои тврдите дека се залагате.

 

 

Авторка на текстот е Meдисон Воткинс, басистка во стрејт еџ хардкор бендот Year Оf Тhe Кnife oд Делавер, САД.

Преземено од www.noecho.net

Џудит Батлер: Отпорот против “родовата идеологија” мора да престане

Во последните неколку години, протестите во Европа, Латинска Америка и на други места се спротивставија на “идеологијата на родот”. Изборите во Франција, Колумбија, Костарика и Бразил се фокусираа на ставот на кандидатот за улогата на родот. Во САД, католици и евангелисти одбија бројни политички позиции поврзани со “теорија на родот” или “идеологија на родот”: правата на транс луѓето во војската, правото на абортус, лезбејките, хомосексуалците и транссексуалците, геј бракот, феминизмот и други движења во корист на родова еднаквост и сексуална слобода.

Веројатно оваа реакција против “родовата идеологија” се оформи во 2004 година кога Папскиот совет за семејството напиша писмо до Епископите на Католичката црква, сигнализирајќи го потенцијалот “родот” да ги уништи вредности на жената важни за Црквата; да поттикне конфликт меѓу половите; и да се оспори природната хиерархиска разлика помеѓу мажот и жената врз која се засноваат семејните вредности и општествениот живот.

Во 2016 година, папата Франсис ја засили реториката: “Искусуваме момент на уништување на човекот како слика на Бог”. Папата во оваа дефиниција ja вклучил “[идеологијата на] “родот” и потенцира: “Децата, денес – децата! – на училиште се учат дека секој може да го избере својот пол!”
На крајот, разјаснува што е теолошки загрозено:” Бог создаде маж и жена; Бог го создаде светот на одреден начин … а ние го правиме токму спротивното.”

Поентата на папата е дека слобода на родот – слобода да биде или да стане род; идејата дека родот како живот може да биде израз на лична или социјална слобода – ја фалсификува реалноста, бидејќи ние, според него, не сме слободни да го избереме полот со кој се раѓаме, ниту пак да афирмираме сексуална ориентација која се оддалечува од „божествено дадената“. Всушност, правото на луѓето да го одредат родот или сексуалната ориентација анти-родните религиозни критичари го толкуваат како обид да се узурпира Божјата моќ за создавање и спротивставување на божествено наметнатите граници на човековото делување. И за папата, родовата еднаквост и сексуалната слобода не се само прекумерни, туку се деструктивни – дури и “дијаболични”.

Родовата еднаквост од страна на овие критичари се третира како “дијаболична идеологија” токму поради тоа што тие ја гледаат родовата разновидност како историски контингентна “социјална конструкција” која се наметнува врз божествено задолжителната природна дистинкција меѓу половите. И додека е точно дека родовите теоретичари генерално ја отфрлаат идејата дека родот е одреден според полот што е наведен при раѓање, идејата дека социјалната конструкција е намерно уништување на божествено дадената реалност фрла погрешна перспектива врз областа на родови студии и идејата за социјална конструкција на вознемирувачки начин со значителни последици.

Но, ако внимателно ја проучиме теоријата за родот, тоа не е ниту деструктивна ниту индоктринирачка. Всушност, таа едноставно бара форма на политичка слобода да се живее во поправеден свет.

Во Другиот пол (1949), Симон де Бовоар пишува: “Не се раѓаме, туку стануваме жена”. Ова тврдење создаде простор за идејата дека полот не е исто што и родот. И во наједноставната формулација на овој поим, полот се смета за биолошки даден, а родот е културна интерпретација на полот. Личноста може да се роди како жена во биолошка смисла, но потоа под влијание на низ низа општествени норми открива што подразбира да се живее како жена – или друг род – во конкретниот културен контекст.

Круцијално кај Бовоар, “полот” од самиот почеток е дел од нечија историската ситуација. “Полот” не се негира, но се оспорува неговото значење: ништо од тоа што една личност е родена како жена, не одредува каков вид на живот ќе живее и што значи да се биде жена. Навистина, многу луѓе се родени во еден пол, а се пронаоѓаат во друг. И ако се надоврземе на “егзистенцијалистичката” логика на Бовоар за општествената конструкција, тогаш личноста може да се роди како жена, но да стане маж.

Посилна “институционална” варијација на социјалната конструкција се појавува во 90-тите и се фокусираше на фактот дека и самиот пол е наметнат. Ова значи дека медицинските, семејните и правните авторитети играат клучна улога во одлучувањето за тоа од кој пол ќе биде детето. Овде, “полот” веќе не се зема како биолошки даден, иако делумно е утврден во рамките на биологијата. Но, која рамка е релевантна за определувањето?

Земете го предвид случајот со “интерсекс” новороденчињата кои се родени со мешани полови карактеристики. Некои здравствени работници препорачуваат прибегнување кон хормони за да го дефинираат својот пол, додека други ги земаат предвид хромозомите како одлучувачки фактор. Како е направен изборот е од големо значење: интерсексуалните лица стануваат се повеќе критични за фактот дека медицинските власти честопати погрешно ги категоризираат и подложуваат на сурови форми на “корекција”.

Заедно, егзистенцијалистичките и институционалните толкувања на “општествената конструкција” покажуваат дека родот и полот се детерминирани од комплексен и интерактивен склоп на процеси: историски, општествени и биолошки. И, според мене, институционалните форми на моќ и знаење во чии рамки сме родени претходат, ги формираат и организираат егзистенцијалните избори кои ги донесуваме.

Полот ни се доделува, третирани сме на различни начини кои пренесуваат очекувања за живеењето во еден или друг пол, формирани сме под влијание на институциите кои низ родовите норми ги репродуцираат нашите животи. Значи, ние секогаш сме “изградени” на начини кои не ги избираме. И сепак, сите ние сакаме да создадеме живот во социјален свет каде што конвенциите се менуваат и каде се бориме да се најдеме во рамките на постоечките и развивачки конвенции. Ова укажува на тоа дека полот и родот се “конструирани” на начин кој не е ниту целосно утврден, ниту целосно избран, туку заглавен во постојана тензија помеѓу детерминизмот и слободата.

Па, дали теоријата на родот е деструктивна, дијаболична или индоктринизирачка? Родовите теоретичари кои повикуваат на родова еднаквост и сексуална слобода, не се посветени на хиперволунтаристичкиот став за “социјална конструкција” моделирана низ концептот на божествена моќ. Ниту бараат преку образованието за родот да ги наметнат своите ставови. Ако ништо друго, идејата за родот се отвора кон форма на политичка слобода која ќе им овозможи на луѓето да живеат со својот “даден” или “избран” род без дискриминација и страв.

Отфрлањето на овие политички слободи, што е целта на папата и многу евангелисти, доведува до сериозни последици: на хомосексуалците и лезбејските кои би сакале да се омажат ќе им биде оневозможено да ја реализират таа желба; оние кои би сакале да транзитираат во род различен од полот во кој се родени, би им било забрането да го прават тоа.

Уште повеќе, училиштата кои сакаат да предаваат родов диверзитет би биле ограничени, а на младите луѓе ќе им биде оневозможено знаење за вистинскиот спектар на родови животи. Таквата педагогија во родовата разновидност од нејзините критичари е толкувана како догматска вежба која пропишува како учениците треба да мислат или да живеат. Всушност, овие критичари намерно погрешно ја толкуваат суштината на сексуалното образование, која, како што велат, воведува мастурбација или хомосексуалност како димензии на сексуалниот живот, како прирачник кој буквално ги наведува студентите да мастурбираат или да станат хомосексуалци. Сепак, точно е спротивното. Поучувањето на родовата рамноправност и сексуалната разновидност ја доведува во прашање репресивната догма која фрли толку многу родови и сексуални животи во сенките, без признавање и лишување од какво било чувство за надеж за иднина.

Конечно, борбата за родова еднаквост и сексуалната слобода се обидува да ги олесни страдањата и да ги препознае различните отелотворенија и културни животи што ги живееме. Учењето на родот не е индоктринација: не му кажува на човекот како да живее; туку ја отвора можноста младите да си го најдат својот сопствен пат во свет кој честопати ги соочува со тесни и сурови општествени норми. Афирмирањето на родовата различност не е деструктивно, тоа ја потврдува човечката сложеност и создава простор за луѓето да си го најдат својот пат во оваа комплексност.

Светот на родовата разновидност и сексуална сложеност нема да исчезне. Само ќе бара признание за сите оние кои сакаат да го живеат својот род или сексуалност без стигма или закана од насилство. Оние кои се вон нормата заслужуваат во овој свет да живеат без страв, да љубат и да постојат и да бараат поправеден свет без насилство

 

 

 

 

Извор: New Statesman

Проблемот кој нема име

Проблемот беше закопан, премолчен, долги години во главите на американските жени. Се работеше за чуден поттик, чувство на незадоволство, жед која жените ја чувствуваа во средината на дваесеттиот век во САД. Секоја сопруга од преградието сама се бореше со таа жед. Додека ги местеше креветите, купуваше намирници, материјалите на прекривките и беа во тон, јадеше сендвичи со путер од кикирики заедно со нејзините деца, ги носеше на извидници, легнуваше покрај нејзиниот сопруг секоја ноќ – таа се плашеше самата да си го постави нечујното прашање – дали ова е тоа?

Повеќе од петнаесет години, за ова страдање не беше напишан ниту еден збор меѓу милиони зборови напишани во врска со жените, за жените, во сите колумни, книги и статии од експерти кои им кажуваа на жените дека нивната улога е да трагаат по сопствената исполнетост како сопруги и мајки. Одново и одново, жените го слушаа гласот на традицијата, во духот на Фројдовската софистикација, укажувајќи им дека не можат да посакуваат повеличествена судбина од онаа која им налага да се самоглорифицираат во сопствената женственост. Експертите им кажуваа како да фатат маж и како да го задржат, како да ги дојат децата и да се соочат со обуката за одење во тоалет, како да се справат со сестринското или братското ривалство и адолесцентното бунтовништво; како да купат машина за миење садови, да печат леб, да приготвуваат полжави на гурмански начин и да изградат базен со свои раце; како да се облекуваат, изгледаат, да се однесуваат поженствено и да го направат бракот повозбудлив; како да ја спречат предвремената смрт на своите сопрузи и израснувањето на нивните синови во деликвенти. Беа научени да ги жалат невротичните, неженствените, несреќни жени кои сонуваа да станат поети, физичари или претседатели. Научија дека вистински женствените жени не сакаат кариера, високо образование, политички права- независноста и можностите за кои се бореа старомодните феминистки. Некои жени, во четириесеттите и педесеттите години сè уште болно се сеќаваа како се откажале од тие соништа, но повеќето помлади жени веќе не ни размислуваа за нив. Илјадници експертски гласови ги аплаудираа нивната женственост, нивното приспособување, нивната нова зрелост. Сè што жените требаше да направат е да ги посветат своите животи од најрано задевојчување (girlhood) на потрага по сопруг и раѓање деца.

При крајот на педесеттите години на минатиот век просечната брачна возраст на жените во Америка се спуштила на 20 години и континуирано се намалувала – до тинејџерските години. Четиринаесет милиони девојки веќе беа верени до 17 годишна возраст. Процентот на жени кои одеа на факултет во споредба со мажите се намали од 47% во 1920 на 35% во 1958 година. Еден век порано, жените се бореа за високо образование; сега девојките се запишуваа на факултет за да најдат сопруг. До средината на педесеттите, 60% го напуштија факултетот за да се омажат, или поради стравот дека премногу образование би било пречка за брак. Универзитетите изградија домови за “студенти во брак”, но студентите кои престојуваа таму речиси секогаш беа сопрузите…

 

illustration: The Reconstructionists

…Во доцните 50-ти, наеднаш бил забележан еден социолошки феномен: една третина од Американкитебиле во работен однос, но повеќето не биле млади и мал број од нив ја граделе сопствената кариера. Тие биле мажени жени кои имале работа со скратено работно време, во сектор за продажба или административна работа, а работеле за да можат да ги школуваат своите сопрузи, да ги пратат нивните синови на факултет или да помогнат во исплатата на хипотеката. Или пак, биле вдовици кои финансиски ги поддржувале своите семејства. Сѐ помалку и помалку жени работеле на професионално поле. Недостатокот на вработени во негувателните, социјални работи и наставни професии предизвикале криза во скоро сите градови ширум Америка. Загрижени за водството на Советскиот Сојуз во вселенската трка, научниците констатирале дека најголемиот извор на неискористена интелектуална моќ на Америка е жените. Но, девојчињата не сакаа да студираат физика: тоа било “неженствено”. Една девојка одбила стипендија за природни науки на Универзитетот Џонс Хопкинс за да се вработи во канцеларија за недвижнини. Сѐ што сакаше, рекла таа, беше она што секоја американска девојка го посакува – да се омажи, да има 4 деца и да живее во убава куќа во убаво предградие.

Приградска домаќинка – сликата од соништата на младите Американки и предмет на завист, како што беше кажано, на жените ширум светот. Американската домаќинка- ослободена од науката и уредите за заштита на работна сила, опасностите при породување и болестите на нејзината баба. Таа беше здрава, убава, образована, загрижена само за нејзиниот сопруг, нејзините деца, нејзиниот дом. Нашла вистинска, женска исполнетост. Како домаќинка и мајка, беше почитувана како целосен и рамноправен партнер на мажот во неговиот свет. Ја имаше слободата да избере автомобили, облека, апарати, супермаркети; таа имаше сè за кое жените сонуваа.

Петнаесеттина години по Втората светска војна, мистичноста на женската исполнетост се претвори во негувано и самоодржливо јадро на современата американска култура. Милиони жени ги живееја своите животи во улогата на оние убави слики на американската приградска домаќинка, бакнувајќи ги своите сопрузи за “збогум” пред прозорецот, депонирајќи го својот караван со деца на училиште и насмевнувајќи се додека го испробуваа новиот електричен восок на гланц-чистиот под од кујната. Тие сами печеа леб,ја шиеја сопствената облека и облеката на своите деца, ги пуштаа своите нови машини за перење и сушење алишта по цел ден. Ја менуваа постелнината на креветите двапати неделно наместо еднаш, слушаа предавања по вештини за правење ќилимчиња за возрасни и ги сожалуваа нивните кутри, исфрустрирани мајки кои некогаш сонувале да имаат кариера. Единствениот сон кој тие го имаа беше да бидат совршени сопруги и мајки; нивната најсериозна животна амбиција- да имаат 5 деца и убава куќа, нивната единствена борба- да си најдат, а потоа да ги задржат своите сопрузи. Не размислуваа многу за нефеминистичките проблеми надвор од нивниот свет дома; тие сакаа мажите да ги носат големите одлуки. Беа гордина нивните женски улоги, и со гордост на пописите потпишуваа- “Професија: домаќинка”.

Ако една жена имала проблем во 1950-тите и 1960-тите години, таа знаела дека сигурно нешто било погрешно или со нејзиниот брак или со неа. Другите жени беа задоволни со своите животи, помисли таа. Што жена ќе беше ако не чувствуваше мистериозна исполнетост додека го полираше кујнскиот под? Толку и беше срам да го признае сопственото незадоволство што никогаш немаше можност да дознае колку други жени се чувствувале исто како неа. Кога се обидуваше да му каже на сопругот, тој не разбираше за што му зборува. Дури ни самата таа не разбираше. Повеќе од 15 години, на жените од Америка им беше потешко да зборуваат за овој проблем отколку да зборуваат за секс. Дури и психоаналитичарите немаа име за овој проблем. Кога една жена ќе посетеше психијатар за да добие помош, нешто што го правеа голем број на жени, таа ќе кажеше- “Колку сум засрамена” или “Мора да сум безнадежно невротична”. “Не знам што не е во ред со жените денес”, неспокојно рече еден психијатар од предградието. “Знам само дека нешто не е во ред затоа што поголемиот број на моите пациенти се жени. И, нивниот проблем не е сексуален.” Сепак, поголемиот број на жени со овој проблем не одеа да поразговараат со психоаналитичар. “Не се случува ништо погрешно, навистина”, си кажуваа одново. “Нема никаков проблем.”
…Наидов на многу индиции зборувајќи со приградски лекари, гинеколози, акушерки, клиники за советување за деца, педијатри, педагози во средни училишта, универзитетски професори, брачни советници, психијатри и министри – прашувајќи ги за нивното лично искуство стекнато при третирање на Американките, а не прашувајќи ги за нивните теории. Станав свесна дека постои сè поголем број на докази, од кои многу не беа објавени јавно, бидејќи не соодвествуваа со сегашниот модел на мислење за жените- докази кои ги поставуваат прашањата за стандардите на женската нормалност, женското прилагодување, женската исполнетост и женската зрелост со кои повеќето жени сѐ уште пробуваа да живеат.

Во ново, чудно светло почнав да го гледам враќањето на Американката/Американецот кон раниот брак и големите семејства кои предизвикуваат експлозија на населението; неодамнешното движење кон природно породување и доење; приградскиот конформитет, како и нови неврози, карактерни патологии и сексуални проблеми пријавени од страна на лекарите. Почнав да согледувам нови димензии на старите проблеми кои веќе долго време беа земени здраво за готово кај жените: менструални потешкотии, сексуална фригидност, промискуитет, страв од бременост, постпартум депресија, голема појава на емотивен слом и самоубиство кај жените во нивните дваесетти и триесетти години, криза поради менопауза, т.н. пасивност и незрелост на американските мажи, дискрепанцата помеѓу тестираните интелектуални способности во детството на жените и нивното достигнување во повозрасно доба, променливата појава на сексуалниот оргазам кај возрасните американски жени и постојаните проблеми во психотерапијата и образованието на жените.

Ако сум во право, проблемот што нема име кој што врие во главите на толку многу американски жени денес не е прашање на губење на женственоста или превисок степен на образование, ниту пак на барањата на семејството. Тој е далеку поважен отколку што некој може да препознае. Тој е клучот за други нови и стари проблеми што ги мачат жените, нивните сопрузи и деца, и со години ги збунуваат нивните лекари и воспитувачи. Можеби е и клучот за нашата иднина како нација и култура. Ние повеќе не можеме да го игнорираме тој внатрешен глас кај жените кој вели: “Сакам нешто повеќе од мојот сопруг, моите деца и мојот дом”.

 

ГУЖ #1 Yaeji

 

“[селејќи се наоколу] научив многу што можеби влијае и на мојата музика во однос на колку сум отворена и колку сум ок да пробувам чудни работи.”

 

 

 

“(бидувајќи дел од една радио станицата) ја најдов и мојата најблиска група на пријатели што сеуште ги гледам тука, а кои се ептен по алтернативна музика. Тоа е само еден друг начин за меѓусебно комуницирање. Имав шанса да ги најдам овие луѓе што навистина го зборуваа мојот јазик, кои ги немав сретнато целиот живот претходно зашто цело време се селев наоколу, [помеѓу] различни култури.”
 Interview magazine

“Обично содржината за која пеам или рапувам доаѓа од една мала тетратка каде си запишувам белешки во метро за време на моите дневни превезувања од едно до друго место”
Pitchfork (Features)

“Мислам дека музика може да трансцедентира јазик.”
Dazed digital (Music)

 

 

 

 

Во ГУЖ се гушкаме генерално со женски гласови.
Тука споделуваме уметност и по некој
извадок од достапни интервјуа поврзани со
нивните креативни процеси, светогледи и предизвици.
Ова го нема во школо, ни на телевизија, а ни на улица.

Како општеството гледа на моќните жени преку приказот на Медуза

Пред 2000 години Медуза доживеа трансформација.

Уметниците во стара Грција за време на архаичиот период ја портретирале Медуза со речиси комична и одвратна фигура, со исплазен јазик, брада и испакнати очи. Нејзиниот лик, кој го сликале на глинени предмети и го резбале на погребни споменици, го оживува митот за горгоната Медуза. Таа живеела со нејзините две сестри на еден остров на крајот на светот. Трите сестри биле претставени со заби од вепар, крлушки од змеј, златни крилја и имале моќ да го претворат во камен секој кој ќе ги погледне.
Но, во цутот на класичниот период (V – IV век п.н.е.) ликот на Медуза почнува да се менува. Нејзините андрогени црти се менуваат во женствени: мустаќите се заменети со нежни образи, секачите со крупни усни. Оваа трансформацијата од гротескно до прекрасно е токму фокусот на изложбата “Опасна убавина: Медуза во Класичната уметност” (Dangerous Beauty: Medusa in Classical Art) која моментално е поставена во Музејот на уметноста „Метрополитен“.
Како дел од изложбата може да се види една вазна од теракота која датира од периодот помеѓу 450 и 440 година п.н.е. Таа претставува еден од најраните примери на убавата и класична Медуза која е претставена како спокојно спие со нејзината виткана коса (која не е змии) и со пердувести крилја завиткани зад неа, наликувајќи на ангел.

 

Ergotimos and Kleitias, Terracotta stand, ca. 570 B.C. Courtesy of The Metropolitan Museum of Art.
Attributed to Polygnotos, Terracotta pelike (jar), ca. 450-440 B.C. Courtesy of The Metropolitan Museum of Art.

Типичната коса на Медуза, претставена со змии, се појавува во подоцнежните романски толкувања, но и покрај тоа таа почесто е претставена безопасна отколку застрашувачка. На пример, на еден метален украс од кочија од I или II век имаме типична интерпретација на горгоната со две змии замотани околу нејзиното лице. ,,Тие се како аксесоар” – забележа Кики Кароглу (Kiki Karoglou), кураторката на изложбата. (Ниту една Медуза од делата на изложбата во Мет ги нема змиите како коса. Нивната појава се препишува на младиот Леонардо да Винчи кој наводно насликал толку вешта инетрпретација што го исплашил дури и татко му.)

Медуза не е единственото чудовиште чиј лик го преправиле уметниците во класичниот период. Сирените, сфингите, дури и Сцила – морското суштество кое ги убило шесте сопатници на Одисеј – сите беа разубавени на сличен начин. Според Кароглу, овој тренд потекнува од идеализирањето на луѓето во грчката уметност од тој период. Таа вели дека таа естетитка била тогаш популарна: ,,Не е точно да кажеме дека сѐ било претставено како убаво, имало и груби претстави, меѓутоа тоа не било во тренд”.

Векови подоцна, митовите почнале да се толкуваат одново од хеленистичките и романските писатели. Овидиј обидувајќи се да објасни зошто Медуза е единствената горгона претставена со змии како коса, го истражувал нејзиното потекло. Според неговото дело „Метаморфози“, кое е оригинално објавено околу VIII век, Медуза не била отсекогаш чудовиште. Таа некогаш била млада девојка со прекрасна коса која го привлекла дури и вниманието на Посејдон. Но, Посејдон ја силувал во храмот на Атина и божицата за казна ги претворила завидливите локни на младата Медуза во одвратни змии. Читајќи го ова уметниците почнале да го претставуваат ликот на Медуза значително почовеколик.

 

Bronze ornament from a chariot pole, 1st-2nd century A.D. Courtesy of The Metropolitan Museum of Art.

Судбината на Медуза се чини дека останува секогаш иста, независно дали нејзиниот лик е застрашувачки или привлечен, Медуза завршува обезглавена од Персеј со помошта од Атина и неговиот сјајно исполиран штит кој го користел како огледало за да избегне да ја погледне во очи. Одисеј ја зема и ја носи со себе нејзината глава со цел да му помогне да го победи главниот негативец во приказната – кралот Полидент.

Иако е убава и женствена, Медуза сепак останува еднакво опасна како нејзината оригинална монтруозна верзија. Кароглу посочува дека мнозинството хибриди (суштествата кои се половина човек – половина животно, како сирените или горгоните) во античка Грција биле жени. Таа вели: ,,Во тоа општество каде доминирале мажите, феминизирањето на чудовиштата служело за да се демонизираат жените”.

Овие женски чудовишта може да се сметаат за првите верзии на фаталната жена (femme fatale) – тропата што се појави во доцниот XVIV век кога улогата на жените во јавноста почна да расте. Во нејзиниот есеј за изложбата Кароглу пишува: ,,Женските хибриди претставуваат конфликтен поглед кон женственоста, сметајќи ја привлечна, но и опасна”. Медуза била отсекогаш најпопуларна, дури и денес е еден од најпрепознатливите хибриди.

 

Eugène Romain Thirion, Persée vainqueur de Méduse, 1867. Photo via Wikimedia Commons.

Нејзината моќ како симбол на опасна сексуалност сѐ уште постои. Во Холивуд нејзиниот лик се има појавено во: ,,Судир на Титаните” (играна од Наталија Водијанова) и во ,,Перси Џексон и Олимпијанците: Крадецот на молња” играна од Ума Турман. И двата ликови на крајот од филмовите се убиени од Персеј.

Во 2013 Ријана беше претставена како Медуза на насловната страница од роденденското издание на Британскиот магазин GQ. ,,Ријана е лоша девојка” – напиша Хирст во интервјуто. На прашањето: ,,Во кој смисол лоша?” тој одговора: ,,Да, лошо лоша. Ако сте мајка таа претставува прав терор, зар не?”

Во фотографиите на Хирст косата на пеачката е гнездо од змии и секачите ѝ се остри како игли. Очите ѝ се закосени како на змија и во сите слики таа е комплетно или речиси гола.

,,Сексапилноста е монструозноста” – објаснува професорката Елизабет Џонсон (Elizabeth Johnston) која предава предмет за женските икони на Колеџот Монро во Њујорк. ,,Сексапилноста е тоа што е опасно. Таа е фатална жена. Ријана е убава и на тие слики има доза бестијалност, која исто така можеме да ја забележиме и во сликите од Лилит” – објаснува Елизабет реферирајќи на развратниот демон од еврејската митологија кој често се појавува во сликите од XVIV век.

 


Сепак стравовите отелотворени во Медуза се двострани: сексуално независната жена е опасна, но исто така и политички независната жена. Моќните жени со векови биле споредувани со Медуза, почнувајќи од Марија Антоанета сѐ до суфражетките. Џонстон предложи една вежба: ,,Изгуглај било чие име на позната жена, од Ангела Меркел до Ненси Пелози, во склоп со зборот Медуза. За сите нив ќе добиете резултати со фотошопирана слика од нивниот лик како горгона”.

Но, најпотентниот пример го имаме од претседателските избори во 2016 година, како што опишува и британската класицистка Мери Бирд (Mary Beard) во нејзината книга ,,Жените на моќ”. Лицето на Хилари Клинтон беше фотошопирано во скулптурата на Персеј и Медуза од Бенвенуто Челини, на која младиот херој го гази нејзиното тело и ја држи нејзината глава. Се разбира, Персеј беше заменет со Трамп. Овие слики завршија на промотивни материјали, се испечатија на маици, чаши за кафе и платнени торби.

 

 

 

Бирд пишува: ,,Потребен е момент за да се процесира колку станало прифатливо прикажувањето на родово насилство. Ако било кога сте се двоумеле дали е длабоко врежано во културата жените да се лишени од моќ, или бевте несигурни дали тоа сѐ уште се оправдува на класичен начин – погледнете го примерот со Трамп и Клинто, Персеј и Медуза, и тоа сѐ ќе ви разјасни.“

Џонстон има нејзин личен пример од овој феномен. Првата година кога работела како професорка, во раните 2000-ти, додека пазарувала во продавницата ,,Таргет” за празникот Ноќ на вештерките таа видела холографска слика која се менувала од Кралицата Елизабета во Медуза. ,,Тоа беше метафора, но и буквален пример за она што го кажувам на моите предавања, дека сите моќни жени во јавноста се претставуваат, или пак ги замислуваат како чудовишта зад нивниот физички изглед”.
Џонстон си ја купила сликата и сѐ уште ја чува во нејзината канцеларија. Холограмот можеби е модерна технологија, но пораката која ја носи е античка.

 

 

 

извор: Artsy

Scroll to Top