Превод2

Што претставува фемицидот?

Деновиве многу девојки и жени споделуваат црно-бели фотографии од себе под хаштагот #challengeaccepted  и #WomenSupportingWomen како знак на меѓусебнa поддршка. Меѓутоа, изворот на овој „тренд“ всушност се наоѓа во Турција, а целта е подигнување на свеста за ектремно високите стапки на фемицид во земјата, по убиството на 27 годишната студентка Pinar Gültekin. Идејата зад црно-белите фотографии е акцентирање на страшниот факт дека родово базираното насилство и неговата најектремна форма – фемицидот, е присутен насекаде околу нас и секоја жена може да биде жртва.

На Инстаграм можат да се најдат над 5 милиони црно-бели фотографии под овој хаштаг, но не сите зборуваат за целта на оваа капања. Затоа, да се информираме за оваа форма на насилство и да се вклучиме во борбата против фемицидот.

 

 

Што претставува фемицидот?

 

 

Фемицидот се состои од насилни акти кои можат да бидат: емоционална и психолошка злоупотреба, тепање, навреди, тортура, силување, проституција, сексуално малтретирање, злоупотреба на деца, инфантицид (убиство на деца, посебно на новороденчиња) на девојчиња, осакатување на гениталии, семејно насилство, итн., како збир на дела кои можат да доведат до акт на убивање. Па така, кога зборуваме за фемицид, не зборуваме само за правен термин, туку и политички.

Самиот термин фемицид е ново создадена теориска конструкција како резултат на обемна и исцрпна работа на феминистичката академија, во сооднос со процесот на пријавување и видливост на феноменот што доаѓа директно со феминистичкото движење, од страна на роднините на жртвите и активист(к)ите за човекови права. Концептот е претставен во деведесеттите години од страна на англосаксонските феминистки. Иако “femicide”, тврди Дајана Расел бил во употреба повеќе од два века и за прв пат се појавува во литературата во Сатиричен поглед на Лондон (Англија 1801), за да се опише „убиството на една жена“. Расел теоретизира за концептот од 1990, но го дала своето видување за овој облик на екстремно насилство врз жените уште во 1976, пред Првиот меѓународен суд за кривични дела против жените, одржан во Брисел.  Судот е свечено отворен од Симон де Бовоар, која предупреди: „овој феминистички собир во Брисел има за цел да се погрижи за судбината која е во наши раце.“ Околу 2000 жени од 40 земји го понудија своето сведоштво и ги документираа различните начини на кои се отсликува родовото насилство.

Дајана Расел и Џејн Капути го отсликале терминот во статијата Говорејќи го неизговореното, првично објавен во списанието Ms (1990): „тоа е убиството на жени извршено од мажи мотивирани од омраза, презир, задоволство или чувство на сопственост на жените“. Во 1992, Дајана Расел и Џил Радфорд го дефинираат како „мизогино убиство врз жените извршено од мажи“. Тие истакнуваат дека овие насилни дела што завршуваат со убиство или смрт на жените се фемициди:

Фемицидот претставува екстремен континуитет на анти-женски терор вклучувајќи широк обем на вербални и физички злоупотреби, како: силување, мачење, сексуално ропство, инцестуозни или многу-блиско семејни злоупотреби на деца, физичко и емоционално мачење, сексуално вознемирување (преку телефон, на улица, во канцеларија и во училница), осакатување на гениталиите (клиторидектомии, ексцизија, инфибулации), непотребни гинеколошки операции (хистеректомии), присилена хетеросексуалност, присилна стерилизација, присилено мајчинство (поради криминализацијата на контрацепцијата и абортусот), […итн…] Секогаш кога овие форми на тероризам резултираат со смрт, тие стануваат фемициди.

Авторките тврдат дека целта на остварувањето на насилството од страна на мажите, намерно или не, е да се зачува машката надмоќност. Се работи за еден политички концепт кој ја прави видлива позицијата на подреденост, нееднаквост, маргиналност и ризик во кој жените се наоѓаат само поради тоа што се жени.

Извор: https://lecturalacaniana.com.ar/que-es-el-femicidio/

Целосната еманципација на жената било неотстварено ветување во социјалистичкиот контекст

Пред седумдесет гоини беше објавена една исклучително значајна книга, не само за жените и herstory или нејзината (женска) историја, туку и за општеството воопшто. Станува збор за делото „Вториот пол“ на француската филозофка, писателка и феминистка Simone de Beauvoir. Во оваа книга, таа ги артикулираше најважните прашања за жените, но јавноста главно ја памети по изјавата која стана општопозната, колку што и контроверзна: жена не се раѓа. Жена се станува. Во делото, Beauvoir анализира како се станува жена, како патријархалното општество ја обликува родовата улога на женскиот пол, раздвојувајќи ги за прв пат тие два поими, кои дури и денес се проблематични во Хрватска.

За значењето на оваа книга, како и за појавата на феминизмот во осумдесетите и деведесетите во Југославија разговарам со Zsófia Lóránd. Таа неодамна за британскиот издавач Palgrave ја издаде книгата со наслов „Феминистичкиот предизвик на социјалистичката држава во Југославија“. Zsófia Lóránd е родена во 1979 г. во Будимпешта, студирала англистика, компаративна книжевност и политологија, а докторирала на CEU на интелектуална историја на феминизмот во Југославија. Објавила мноштво текстови, но освен со теорија се бави и со феминистичка пракса. Осум години била волонтерка на СОС телефонската линија на организацијата NANE за жени жртви на насилство во Унгарија. Работела и како уредничка на издавачката серија Bora, која објавува книги на писателки од бивша Југославија. Во моментов на Кембриџ работи на историја на феминистичката политичка мисла во централна и источна Европа.

Основното прашање со кое се бави во книгата е како југословенските феминистки ги „преведувале“ западните концепти и идеи на својот јазик, на верзија на феминизмот која била применета во општеството во кое живееле. Притоа, интересно е што овој феминизам ја критикувал државата поради неисполнетите ветувања за еманципација, но – како што пишува Lóránd – и соработувал со неа, на пример во врска со насилството над жените и во смејството. Ова е студија на случај на најдолго постоечки феминизам во источна Европа кој истовремено бил и начин на отпор на системот, поаѓајќи од фаза на освестување до активизам, од седумдесетите до почетокот на војните. Lóránd преку потребната herstory на феминизмот на овие простори напиша книга која не е само важен прилог на освестувањето на сопствената женска историја, туку нам ни’ е нужна во ретроградната женска сегашност во сите постсоцијалистички земји во кои царува национализмот.

 

Интересно е дека оваа книга ја напиша жена од странство. Како дојде до тоа?

 

Ме интересираше што се случило со феминизмот во времето на социјализмот во нашиот дел на светот. Кога открив дека постои феминистичка критика на социјализмот на толку теоретско ниво и со толку многу активности (уметност, книжевност, политички активизам), посакав да дознаам што повеќе. За да можам да истражувам, го научив и јазикот. Зачудувачки ми беше што жените од универзитетите се здружиле за воспоставување на СОС линија и дека тоа се правело во време на социјализам. Ништо вакво не постоело во Централна и Источна Европа.

 

Ми се наметнува прашањето зошто книгата не ја напиша некоја од нас, жените кои уште во 1978 учествуваа на првиот меѓународен собир за жени „Друга жена“ во Белград и во почетокот на осумдесетите ја формираа групата „Жената и општеството“ во рамки на социолошкото општество. Можеби одговорот е во околностите после војните? Поствоеното време ја отежна и прекина претходната соработка на жените, а за да се напише историја на феминизмот требаше да се прибере документација, да се патува, да се разговара. Што мислите вие за тоа? Дали се’ тоа вам ви беше подостапно?

 

Секако, не можам да знам со сигурност зошто никој од групата не ја напиша оваа приказна, верувам дека војните дефинитивно играа улога. Сосема е разбирливо фокусот за важноста на одредени работи целосно да се префрли. Мислам дека после војните, а тоа го гледам и во делата на жените за кои пишувам во книгата, сите сакаа да се фокусираат на иднината, да направат нешто за што сметаа дека е важно за иднината. Можеби гледањето на минатото беше дури и болно, или така си замислувам … Јас дојдов подоцна, дојдов однадвор и јас сум помлада генерација. Бев политички освестена за време на транзицијата и се сеќавам дека една од моите пријателки од средно училиште беше полусрбинка. Многу ми се допаѓаше кога зборуваше српски со нејзиниот татко и бев среќна што можам да научам српски јазик во Белград, а хрватски во Загреб – признавам дека мојот словенечки не е многу добар (се смее). Значи, пораснав во соседна социјалистичка држава како активистка, така што не бев целосен аутсајдер. Ми помогна фактот што пишувањето книга за феминизмот во Југославија беше докторска дисертација и бев добро платена за тоа. Бев во можност да патувам, да собирам документација и внимателно да ја проучувам – а беа потребни години. Средбата со сите овие жени беше вистинска магија. Всушност, ја започнувам книгата со тоа што им се заблагодарувам на жените со кои разговарав и на кои навистина сум им благодарна што ги споделија нивните спомени, искуства и животни приказни.

 

Дали според вас феминизмот во Југославија беше движење – односно како вие го дефиниравте овој феномен? Можеби прво треба да го појасниме парадоксот на потреба од феминизам во социјализмот?

 

 

Не е движење, навистина, барем не на почетоот. Главно бил интелектуален феномен кој понекогаш допирал и до широката публика, поготово преку популарните списанија како Bazar и Start. Би било тешко да се основа движење во социјализмот, поготово надвор од самоуправниот состав. Но организацијата на СОС телефонска линија имала потенцијал да стане движење. Меѓутоа, војната почнала и се’ се променило. А токму парадоксот на потреба од феминизмот во социјализмот бил во средиште на феминистичката критика во тоа време. Целосната еманципација на жената била неостварено ветување, а социјалистичкиот контекст го третирал „женското прашање“ како решено и тоа оневозможувало разговор за многу проблеми. Тешко било дури и да се препознае проблемот. Тоа се променило со појавата на феминистичката критика која се фокусирала на нееднаквата поделба на трудот во домаќинството, хоризонталната дискриминација односно фактот што феминизираните професии биле помалку платени, сексуалната нерамноправност на жените, недостаток на добри контрацептивни средства. Така, женското здравје и насилството над жените конечно станале тема на разговор.

 

Во мојата генерација на раните осумдесети се појави некаков вид на потреба за активизам (иако во рамки на систем кој оневозможуваше регистрирање на групи, масовно собирање и сл.). Притоа, зборот активизам мора да го земеме внимателно бидејќи можностите беа многу ограничени. Од денешна перспектива, кои облици на деување ви изгледаат важни?

 

Без сомнение СОС линиите за помош на жени жртви на насилство. Би додала и објавување на текстови во масовните медиуми, но СОС и Акциската анкета во Белград се најважни. Токму волонтерките на СОС од Загреб и Белград подоцна ги обучувале првите волонтери на СОС во Унгарија во деведесетите.

 

Се сеќавам дека една од нашата група која се состануваше кај Rada Iveković – тоа можеби беше и самата Rada – примети дека во огласите за работно место се објавува пожелен пол, М односно Ж. Тоа беше забрането со закон, па зборувавме и пишувавме за сексизам. И за насилство во семејството кое тогаш службено не ни постоеше. Со други зборови, наспроти законската еманципација, ни во социјализмот на жените не им цветаа рози, поготово во приватниот живот.

 

Потполно се согласувам со вас. Заради тоа сексизмот и насилството тогаш беа толку важни теми. Преку работата на феминистките стана јасно дека е потребен нов закон за насилство врз жените. Надвор од разумот е колку долго феминистките зборуваат за тоа, а ништо не се случува. На пример, за промена на законот се заложи и српската криминологиња Vesna Nikolić Ristanović која во 1989 напиша книга за насилство врз жените и јасно објасни дека постоечкиот закон го третира силувањето како прашање на моралот, а всушност станува збор за насилство. Во еден есеј од 1977 загребската социологиња Lydia Sklevicky напиша „Кога жената ќе каже не – тоа значи не!“. Ми се допаѓа како жените тогаш го објаснувале сексизмот. Rada Iveković напиша дека „сексизмот е дискриминација која се заснова на полот, како што расизмот е дискриминација заснована на расата“. Blaženka Despot и Gordana Bosanac едноставно го нарекуваат „полов расизам“. Žarana Papić го опишува сексизмот како сегрегација по пол каде жените се секогаш во лоша положба. Тоа се комплексни објаснувања, кои го разоткриваа наводниот антирасизам на социјалистичкиот систем, и тоа на теориски рафиниран и политички радикален начин.

 

Секако, не Ви се провлече фактот што првите жени кои почнале да се собираат, разговараат и пишуваат биле интелектуалки од академска постава, професорки, студентки, како во Загреб така и во Белград или Љубљана. Очигледно се работи за освестување преку западната литература и патувања на кои се информирале за бранот на феминистички протести кои го зафатија западот. Накратко, за „лошото западно влијание“ – како што го формулираа критиките од службената т.е. партиската организација, Конференцијата за општествена активност на жените.

 

 

Тоа сепак било повеќе од освестување, станува збор за креативна реинтерпретација. Жените го откриле заедничкото искуство – дека во теоријата се еманципирани, но во реалноста се далеку од еднаквоста; се разочарале од патријархалните односи во наводно прогресивнто социјалистичко општество. А што се однесува на лошите влијанија од Западот, Вие самата соодветно одговоривте на критиката на Конференцијата за општествена активност на жените, дека ниту марксизмот не е домашна југословенска теорија.

 

Што се однесува до „Вториот пол“, мојот впечаток е дека англо-саксонските авторки како Betty Friedan, Germaine Greer или Shere Hite беа поважни за нас во тоа време. Не станува збор само за јазикот, бидејќи „Вториот пол“ беше преведена – иако слабо – уште во 1982 година во белградскиот БИГЗ, така што книгата беше достапна и ја читавме, се разбира.

 

 

Мислам дека станува збор за тајмингот. Она што го нарекуваме „втор бран феминизам“ во САД и Франција беше поинтересен. Во Франција, ова беше времето на Hélène Cixou, Luce Irigaray и Julija Kristeva. Тие беа нови и интригантни во тоа време. Beauvoir беше некако заборавена, а потоа повторно откриена … Всушност, самиот факт што беше преведена „Вториот пол“ сведочи за влијанието на феминизмот во Југославија во раните 80-ти.

Покрај тоа, de Beauvoir не спаѓа во оваа метафора на бранови со која ја опишуваме нашата феминистичка историја, поради што многу научнички и активистки се критички настроени кон терминот. Таа сугерира дека постоел еден хомоген бран од 18-ти век до 1960-тите, што секако не е точно … Интересно е што de Beauvoir беше објавена во социјалистичка Унгарија уште во 60-тите години на минатиот век, поради огромниот интерес главно за егзистенцијализмот и Jean-Paul Sartre, а не за феминизмот.

 

Според вас, дали почетокот на војните беше крај на југословенскиот феминизам, како и крајот на самата држава? Поточно, некои групи, како што се Жените во црно, одржуваа врска во тие години и имаа заеднички активности, што ми остава впечаток на извонредно достигнување. За ова детално пишува Ана Мишковска Кајевска во нејзината книга „Feminist Activism at War“. Имено, жените се исто така граѓанки, нивната родова улога не ги одредува во политички смисол, па така, исто како и мажите, тие гласаа за или против воени лидери. Каква акција беше можна после тоа?

 

Хммм, ова е тешко прашање. Ана Мишковска Кајевска добро ги опиша тензиите и конфликтите и ова болно искуство кај феминистките за време на војната. Јас би се согласила со вас дека со распадот на Југославија, феминизмот во 70-тите и 80-тите години престана да постои. Сепак, тоа не значи дека не се наследи кај Жените во црно или кога феминистките се сретнуваа во Дубровник по војната. Но, тоа беа други времиња. Од една страна, постојат различни националности и политички верувања, а во меѓувреме, некои жени ги сменија интересите и кариерите. Сега разликите помеѓу универзитетските научнички и активистките се многу поголеми отколку во Југославија. Ова е навистина штета, бидејќи соработката им овозможува да растат и да се развиваат.

 

Во која мера сметате дека жените во постсоцијалистичките земји се свесни за опасносноста која им се заканува на женските права? Да го земеме примерот за абортус. Во Полска, освен во неколку случаи, забраната за абортус беше еден од првите закони на новата влада по 1989 година. Под влијание на Католичката црква, секако – a сега во форма на совесно спротивставување на лекарите и медицинските сестри, па дури и фармацевтите, постои насекаде и сè повеќе?

 

 

И јас се надевам дека ќе успееме да ги мобилизираме жените, ако за ништо друго, да ги браниме репродуктивните права. Охрабрувачки е што во Полска жени и мажи излегоа на улиците протестирајќи против забраната за абортус. Се разбира, страшно е да се има еден од најрестриктивните закони во Европа.

 

По промената на политичкиот систем во 1989 година, скоро три децении подоцна, национализмот, односно антиимигрантската пропаганда, повторно се појави, во голема мерка заради стравот од имигранти и манипулацијата со тој страв.

 

 

Зад антиимигрантската пропаганда се кријат грозен расизам и ксенофобија. Ова потсетува на ужасните времиња во Европа во 20 век кога политичарите, преку употреба на страв, можеа да го уништат секое чувство за хуманост и солидарност. Континентот гледаше како милиони сограѓани беа депортирани и ужасно убивани во концентрационите логори. Ние не преземаме одговорност за нашето минато и не учиме од тоа. Особено е цинично тоа што денешните екстремистички политичари што седат во парламентот, министрите и претседателите ги користат нашите феминистички аргументи: тие имплицираат дека не-белите мажи се оние кои ги загрозуваат белите жени. Божем Унгарките, Хрватиците, Французинките и жените насекаде низ светот не се тепани и силувани од своите сограѓани секој ден! Ние феминистките треба да бидеме гласни за политичарите да не ги користат женските права за свој говор на омраза.

 

Дали бабите и мајките на денешните млади жени беа порамноправни? И, ако е така, како младите жени ќе станат свесни за ова освен да удираат со глава во ѕид – на пример, во ситуација кога ќе изберат абортус? Или кога нема да добијат работа затоа што се жени и може да останат бремени, па да бараат породилно отсуство, итн?

 

 

Не сум сигурна дали нашите мајки и баби биле порамноправни од нас. Станав феминистка затоа што гледав колку напорно работат мајка ми и баба ми. Живееја под постојан притисок да бидат добри домаќинки, да изгледаат добро. Тоа двојно, тројно оптоварување постои во мојот живот од денот кога се родив. Се разбира, социјалистичката држава обезбеди помош за нега на деца и мрежа за социјална помош, но не мислам дека нивниот живот беше лесен. Ова го критикувавте вие и другите феминистки во Југославија. Да, сега секако е тешко. Покрај нападот врз репродуктивните права, комерцијализираната верзија на „феминизмот“, која воопшто не е феминизам, во рамки на капитализмот, мене особено ми е проблематична.

 

Мислите на илузијата на избор кој го имаат жените?

 

 

… тоа е како некој производ кој сјае, лажно чувство за еднаквост што го купувате во продавница заедно со сјаен кармин. Ова ги прави помалку свесни за репресијата што ги чека, помалку свесни дека треба да се организираат и да се борат. Исто така ми се чини дека секогаш ќе ја доживуваме помладата генерација како недоволно радикална, недоволно феминистичка. Јас многу го сакам есејот на Glorija Stein „Зошто младите жени се конзервативни?“ Се разбира, има и многу млади жени кои се добро запознаени со феминизмот и знаат како да постапат.

 

Да се вратиме на „Другиот пол“. De Beauvoir пишува: „Женката е плен на видот; целиот нејзин организам е подреден на мајчинството што ја контролира“. Може ли телото на жената да биде само нејзино ако општеството се репродуцира со нејзина помош? Ако државата може во кое било време да го ограничи правото на жената слободно да одлучува за своето тело?

 

 

Да, наместо да се обиде да ги третира жените како еднакви затоа што тие имаат единствена способност да раѓаат, патријархатот е изграден врз контролата над жената. Со децении, феминизмот се бори за правото на жената на сопственото тело, но тоа постојано се доведува во прашање. Раѓањето и мајчинството е постојан притисок врз секоја жена, и еден од најголемите извори на чувство на неадекватност, чувството дека никогаш не сме доволно добри. Мислам дека феминизмот што го прифаќа мајчинството исто колку и правото на жените да изберат дали да станат мајки, кој го прифаќа второто подеднакво – има голем потенцијал да предизвика радикални промени.

 

Simone de Beauvoir исто така смета дека целта на феминизмот како движење треба да биде да се елиминира самиот себе. Денес, кога сме побогати со седум децении искуство, ве прашувам дали ова тврдење е точно? Дали ние како општество и култура напредувавме до тој степен што навистина може да се зборува за пост-феминизмот? Јас сметам дека борбата за еднаквост не е и никогаш не може да заврши, дури и во политички, економски и социјален контекст. Притисокот може само да се ублажи. Затоа феминизмот не може сам да се елиминира. Убаво е, но и опасно е да се верува дека е можно.

 

 

Јасно е, најдобро е да се запре потребата од феминизам. Или борбата против расизмот или класната експлоатација, да споменам само неколку други форми на социјална неправда што за жал постојат. Но, ние сме далеку од тоа! Треба да сонуваме, но исто така треба да ја знаеме реалноста. Постфеминизмот е многу опасен. Во мојата книга, го нарекувам подмолен облик на анти-феминизам: според него, феминизмот е всушност излишен затоа што е против традиционалната улога на жената, но тој не го признава тоа, туку тврди дека не ни треба феминизам, бидејќи веќе сме постигнале еднаквост. Ние сме навистина далеку од тоа и затоа мора да продолжиме да се бориме.

 

 

 

Преземено и преведно од Коалиција Маргини 

Извор: Jutarnji.hr 

Забраните за абортус ги одземаат човековите права. Еве зошто мораме солидардно да застанеме против нив

Забраните за абортус не се особено ефективни. Кога владите го ограничуваат пристапот до абортус, истите всушност продолжуваат да се одвиваат со идентична стапка, според Светската здравствена организација. Но, тие стануваат помалку безбедни. Кога услугите за абортус се одбиени или ограничени, закачалките за палто, токсичните билни лекови и неквалификуваните лекари стануваат соодветна замена, додека професионалци кои се бават со медицина и обезбедуваат соодветна грижа се криминализирани.

Целосните забрани или рестриктивните закони за абортус во земји како Ел Салвадор, Полска и неодамна неколку американски држави (вклучувајќи ги Луизијана, Охајо, Кентаки, Мисисипи, Џорџија, Алабама и Мисури) се создадени да ги контролираат и ограничат жените и девојчињата во стереотипни родови улоги. Тие се навреда на нивните човекови права и достоинство и претставуваат родова дискриминација. За трансродовите и квир луѓето кои имаат потреба од абортуси ваквите рестриктивни закони се најнови во долгата низа напади врз нивните права и слободи.

Организациите кои ги бранат човековите права ги документираа агонијата и очајот што произлегуваат од рестриктивните закони за абортус низ целиот свет. Една од најстрашните приказни е онаа на „Ms Y“, жена која доби азил во Ирска откако беше претепана и силувана од паравоенa единица во нејзината земја. Ms Y се обиде да се самоубие неколку пати кога ѝ беше кажано дека не може да стави крај на бременоста, што беше резултат на силување.

На крајот, таа беше принудена да се породи со царски рез. За време на целата процедура, загриженоста на ирските власти за заштитата на фетусот беше поважна од менталното и физичкото здравје на Ms Y.

Минатата година Ирска се приклучи на списокот од 50-тина земји што го проширија пристапот до легален абортус во последните неколку децении. Тоа беше историски потег што задоцни за Ms Y, но ќе може да ги заштити другите од страдање од истата траума.

Неодамна, го воочивме ужасното влијание на кривичните закони за абортус за казнување на лица кои поминале низ компликации поврзани со бременоста. Во Ел Салвадор, жените кои доживуваат спонтани абортуси или пораѓање на мртвородено дете, често се „осомничени за абортуси“ и обвинети за убиство.

Во април 2016-та година, Евелин Хернандез, 21-годишна жена Ел Салвадор доживеа акушерска вонредна состојба дома, што резултираше во загуба на бременоста. Таа беше уапсена, помина низ судска постапка и беше осудена на казна затвор во траење од 30 години за убиство. Во февруари годинава, повисокиот суд ја поништи оваа пресуда и нареди да се одржи ново судско рочиште – на кое Евелин беше прогласена за невина. Сепак, на 6-ти септември, јавното обвинителство во Салвадор објави дека ќе ја обжали пресудата – покажувајќи ја опсесијата на властите да ја обвинат според драконските закони на земјата.

Мораме да продолжиме да се спротивставуваме на напорите на владите да ги контролираат телата на жените и девојчињата. Според најновиот извештај за репродуктивно здравје на Гатмачер Институтот со седиште во САД, заклучно со 2017-та година, 42% од жените на репродуктивна возраст живеат во 125 земји каде абортусот е многу ограничен (целосно забранет, или е дозволен само за да се спаси животот на жената или да го заштити нејзиното здравје). Правните надлежности ширум светот одат во крајност за да го ограничат пристапот до абортус – притоа одземајќи им ги човековите права и телесната автономија на оние кои можат да забременат.

Секое лице кое нема контрола врз тоа што се случува со нивното тело не може да биде слободно. Дебатата околу абортусот треба да го надмине прашањето дали животот на една личност е загрозен од бременоста. Во суштината на ова прашање е правото на една личност да донесува одлуки за тоа што се случува со нејзиното тело. Ова право е клучно за да им се овозможи на сите луѓе кои можат да забременат целосно да ги остварат своите човекови права и да ги живеат своите животи достоинствено. Владите не само што мора да го декриминализираат абортусот и да обезбедат пристап до безбеден абортус во пракса, туку и да создадат социјални услови во кои луѓето можат да донесат одлуки поврзани со бременоста без угнетување, дискриминација, стигма, принуда, насилство, недостаток на можности или казни.
Сè повеќе земји се разбудија поради овој факт, дури и покрај алармантното враќање на репродуктивните права во некои земји, како САД или Полска, предводени од групи против избори и поддржани од популистички политичари. Во текот на последните 25 години, околу 50 земји ги сменија своите закони за да овозможат поголем пристап до абортус. Иако националните контексти се разликуваат, една работа ги обедини сите успешни кампањи за реформа на законите за абортус: жени кои зборуваат јавно. Од Ирска до Јужна Кореја, активистите помогнаа во уништување на стигмата и тајноста околу абортусот преку споделување на нивните приказни. Во Аргентина и Полска, над милион жени маршираа со едно барање – да се слушнат нивните гласови.

Луѓето кои треба да имаат или веќе имале абортус ја заслужуваат нашата поддршка и солидарност. Без разлика дали со одвојување на време и ресурси на домашните мрежи за абортус, излегување на улиците во знак на протест или едукација на луѓето во нашите животи за потребата од безбеден абортус, сите ние треба да играме улога во враќањето на нашите права.

Во исто време, владите мора да го прошират пристапот до безбеден, легален и достапен абортус и контрацепција за сите луѓе. Не само што тоа е хуманиот начин, туку е и државна обврска според меѓународното право. Може да спречи безброј смртни случаи, трауми кои траат цел живот и сериозни повреди.

 

 

 

 

 

 

 

Извор: Time

Водич за Трејси Емин, ‘enfant terrible’ на британската уметност: Прв дел

Трејси Емин катапултираше во јавната сфера во 1990-тите. Со неа надојде бран на контроверзност, индивидуалност и апсолутно кој-ве-ебе став, а подоцна, таа остана движечка фигура на британската уметничка сцена. Од шатори декорирани со имињата на сите со кои некогаш спиела, до злогласната инсталација на нејзиниот кревет после раскинување –прикажан каков што бил по неколку недели пиење, пушење, јадење, спиење, секс и состојба на колапс. Нејзината работа отелотвори осцилација на интензивни и бескруполозни емоции. По три децении во очите на јавноста, l’enfant terrible на Младите британски уметници (YBAs) оттогаш ги остави зад себе пијаните телевизиски настапи, а од 2011 година е назначена за академик на Кралската академија на уметностите.

 

 

 

A IS FOR ABORTIONS

 

Она што може да се чини како појдовна точка со која може да започне оваа ода за Емин, е фактот дека уметницата е всушност доста отворена кога зборува за своите абортуси. Еден од нив ја остави во лоша состојба, а таа помина и низ уште еден кога беше бремена со близнаци, иако и таа и нејзините доктори не беа свесни за тој детал. Трагично, помалиот фетус не бил отстранет во постапката и неколку дена подоцна, се истркалал на улица долж нејзината нога. Монографијата на Емин со наслов Ужасно погрешно беше создадена за време на – како што би рекла уметницата – „неделата од пеколот“, во 1994-та година. Во тоа време, таа помина низ поголема стоматолошка интервенција (воопшто немаше предни заби, поради дефицит на калциум), раскина со својот партнер и помина низ абортусот. Исто така, во една од нејзините колумни за “Гардијан”, пишуваше за изопачениот пакт кој ја тера да се чувствува како да и бил даден успех за цената на душите на нејзините деца.

 

“Terribly Wrong” (1997) Courtesy of Tate
B IS FOR BODY IMAGE

 

 

“Отсекогаш имам некое чувство во врска со моето тело, никогаш не се чувствувам добро во врска со него. Најсреќна сум кога сум најслаба што можам”, призна Емин во интервју со Лиз Џонс за The Daily Mail. Нејзиното голо тело е предмет на голем дел од нејзината работа, делувајќи како средство за разгледување на ефектите од времето и процесот на стареење на човекот. Бројките што таа ги привлекува може да бидат сладострасни и искривени, додека во други времиња носат мистериозна слабост – тоа е нејзиниот начин на разработка зошто нејзиното тело се менувало толку брзо со текот на времето. „Од многу слаба девојка – дури и кога имав 40 години, бев витка – станав тешка и женствена. Пробувам да се соочам со физичките промени.“

 

 

C IS FOR CHARLES SAATCHI

 

Во јули 2014 година, Чарлс Сaачи ја продаде инсталацијата на Емин која беше номинирана за наградата Тарнер, позната како “Мојот кревет” (1998), за неверојатни 2,5 милиони фунти, при што стана дел од листата на десетте најскапи дела на живи уметници-жени. Со оглед на проценката на препродажба од 800.000 фунти до 1.200.000 фунти и фактот дека тој ја купил на Christie’s во 2000 година за само 150.000 фунти, спогодбите на Саачи не биле толку трагични. Тој одлучи да го инсталира креветот – со сите додатни предмети – во својот дом пред да биде прикажан на првата изложба во галеријата Саачи за време на неговиот престој во County Hall.

 

“My Bed” (1998) Photography Mark Chilvers / Rex

 

 

D IS FOR DEATH

 

 

Емин образложи во една од нејзините колумни за „The Independent“ дека како уметник, едноставно мораш да си направиш план околу смртта и што ќе се случува после неа – потврдувајќи дека своето заминување од овој свет го има испланирано во детали, со цел да го заштити своето наследство. Се разбира, уметникот не може да има контрола врз својата репутација и изложеност откако ќе замине на оној свет; сепак, кога има интерес за некој уметник по неговата смрт, како што и често се случува, природно помага ако работите се средени за да можат потоа да се движат во точниот правец.

 

“Its Not me Thats Crying its my Soul” (2011) Copyright Tracey Emin

 

E IS FOR EGON SCHIELE

 

 

Во Музејот Леополд во Виена, Емин ги прикажа своите скулптури до делата на австрискиот сликар Егон Шиле. Со тоа, таа го спореди нејзиниот феминистички ethos (карактер, идеал) со наклонетоста кон порно и малолетни девојчиња на австрискиот експресионист, што ги натера гледачите да ги преиспитаат политичките призми на голотијата. “Многу други дела на кои бев изложена досега беа за уметници кои гледаа други работи и други луѓе. Изгледа како Егон Шиле да гледал интензивно само кон себе“, пишуваше во каталогот за изложбата, потврдувајќи дека опсесијата на Шиле со самиот себе ја создал алката меѓу нив.

 

F IS FOR FESTIVE SPIRIT

 

 

Секогаш спремна да се вдаде во духот на прославите, Емин ќе им се јавеше на оние кои мислеше дека би останале сами за време на божиќната сезона и ќе ги поканеше на една од нејзините славни божиќни журки. Емин се потсети на Полноќната Миса од пред некоја година, на која што таа присуствуваше, пијана, заедно со пријателките Бјанка Џегер и Вивиен Вествуд. „Последниот пат, Бјанка и Вивиен му довикуваа на попот затоа што не се согласуваа со тоа што го зборуваше. А, јас бев толку пијана што почнав да мјаукам за време на молитвата.

 

 

G IS FOR GROWING UP

 

 

Во нејзината книга Мојот фото-албум, Емин објасни дека има огромни празнини во документацијата на нејзиното детство. Нејзините родители не фотографирале често, и поради тоа нејзините сеќавања и врска со самата себе се баш она што и помага да го разбере и интерпретира своето детство. Тоа би објаснило зошто толку многу од нејзината работа е во релација со спомените од нејзините рани години, објаснувајќи го тоа како „потреба да се разјаснат и потврдат некои настани. Не е сѐ толку добредојдено“, додавајќи, „Не пораснав со некакви сеќавања на моето семејство кои би го маркирал времето, туку со слика за себе.“.

 

Pages from “My Photo Album” (2013) Copyright Tracey Emin
H IS FOR HEROES

 

 

Дејвид Боуви и неговата музика отсекогаш биле од огромно значење за Емин, која беше негов фан уште од најрана возраст. Првата средба помеѓу нив двајца се случила во еден ресторан, каде Боуви се наведнал преку масата и шарматно прокламирал – „Се извинувам што ве прекинувам, моето име е Дејвид и само сакав да кажам дека навистина ми се допаѓаат вашите дела“, на коешто Емин возратила со „Чувството е заемно“. Во 2001, Гардијан објави транскрипт од интригантно и-мејл интервју помеѓу нив двајца, во кое тие разговараа за сѐ – од вистината како тактика за преживување, до тоа како вашите дела никогаш нема да бидат исти после конзумирање дрога, до играта на бидување славен и желбата да се биде инфлуенсер, наместо да се биде познат само за да се биде познат.

 

Tracey Emin and David Bowie
I IS FOR IDENTITY

 

 

Како една од најпрепознатливите британски уметници, не е изненадувачки тоа што Емин е горда на нејзиното наследство. Додека зборуваше за BBC пред референдумот на ЕУ, прилично гласно го изнесе своето мислење дека би било „апсолутно лудило“ да се гласа за Излез. Има и потенцирано дека го истакнува своето британско потекло кога патува надвор од земјата, ја има прокламирано нејзината љубов кон тоа што се дел од ЕУ, а и ја има потенцирано значајноста на Европската Унија во контекст на креативните индустрии.

 

 

J IS FOR JEWELLERY

 

Пениси кои висат на бразлетни во форма на 18-каратни златни привезоци, додека фразите употребени за неонските знаци на Емин се испишани на плочки за ланчиња. Во соработка со дизајнерот на накит, Стивен Вебстер, Емин креираше колекција од 35 парчина, која се викаше „Ти ветувам дека ќе те сакам“. „Сето тоа е само антитеза на она што луѓето би го сметале како успешен накит во денешно време“, кажа таа за парчињата накит. „Традиционално е, одмерено, слатко, деликатно – така што, навистина сум задоволна од исходот.“.

 

 

K IS FOR KATE MOSS

 

 

Ако поминувате од Spitalfields во скоро време, можеби би вредело да истражите наоколу, бидејќи еднаш, една личност пронајде оригинално дело на Емин. Неонскиот знак кој гласеше „ Moss Kin“ имаше проценета вредност од 100.000 фунти. Планиран како подарок за Кејт Мос која не можеше да го земе на време, Емин го исфрли надвор кога виде дека делото не беше подигнато.

 

portraits of Kate Moss taken by Tracey Emin Copyright Tracey Emin

 

L IS FOR LOUISE BOURGEOIS

 

 

Во заеднички проект со Луиз Бужуа именуван „Не ме напуштај“, Емин ги истражуваше физичките сласти и чувства преку концепти како идентитет, сексуалност и стравот од загуба и напуштање. Буржуа ја заврши половина од колекцијата на гваш канваси со акварел детали од сѐ – од машки пениси до женски торза. Тие беа пратени, недовршени, до Емин која ги доврши со текст, минијатурни женски тела и фетуси меѓу другите фигури. Откако ги доби завршените канваси од Емин само три месеци пред нејзината смрт на 98 години, Буржуа била воодушевена со резултатот.

 

 

 

 

Извор: Dazed Digital 

Фактот што не знаеме доволно за матката ни штети на сите нас

Баш кога се обидов да закажам сонограм минатата година, моето разбирање на еден основен научен принцип беше целосно испревртено. Медицинската сестра, обидувајќи се да сфати колку бремена би можела да бидам, се покажа како крајно незаинтересирана за датумот на зачнувањето. Само сакаше да го знае датумот на мојот последен менструален циклус. Тоа – објасни таа – е начинот како се пресметува бременоста. Тоа значеше дека што се однесува до медицинската заедница, јас технички бев во петтата недела, иако не постоеше физички начин да бидам во повеќе од третата недела. Тие две претходни недели, претпоставувам дека сум била…пред-бремена? Бремена-во-чекање? Навистина, ова беше неверојатна вест.

Така, минатата недела кога Џон Бекер, пратеник од Охајо, случајно сугерираше дека ектопичната бременост може да биде „отстранета од фалопиевата туба и повторно вметната во матката“ (па не баш: трагично, но таа постапка не постои), и кога истакнатиот експерт Бен Шапиро самоуверено го спои концептот „шест недели бременост“ со „шестнеделен ембрион“ (две различни работи, всушност), и кога гувернерот на Џорџија, Брајан Кемп, потпиша нацрт-закон со кој се бара абортусот да се одвива само во временски период пред многу жени воопшто да дознаат дека се бремени – кога сите овие работи се случија, мојата фрустрација се приближи до космичко ниво. Не кон оние пратеници, туку кон наметката на таинственост и незнаење што ги прекрива сите нешта поврзани со јајниците.

Колективно сме ужасни кога зборуваме за репродукција. Особено кога станува збор за бремени тела. Мораме да пробаме да бидеме подобри во тоа. Кога предлог-законот за абортус во Џорџија беше потпишан, слушнав дека некои гинеколози-акушери тврдат дека една жена лесно може да го исполни овој рок од шест недели едноставно со правење на тест за бременост многу, многу рано, значи, веднаш по сексуалниот однос! – да дознае дали постои несакана бременост која треба да биде прекината.

За жал, овие советодавци изгледа не знаеја дека треба да поминат неколку дена за оплодените јајца да бидат имплантирани во матката. Дополнително, тестовите за бременост не се баш точни додека еден менструален циклус не е пропуштен. И тоа – дури и под претпоставка дека една личност има 28-дневен менструален циклус ист како оној опишан во книгите – многу често циклусот е подолг или далеку понепредвидлив – менструалниот циклус нема да биде пропуштен сè додека не поминат 15 или 16 дена од денот на зачнувањето.

Хари и Меган, војводата и војвотката од Сасекс, споделија фотографија со нивниот новороден син оваа недела, и видов ројал-гледачи кои ја споделуваа семејната слика, наивно прашувајќи се зошто Меган сè уште изгледа „дебело“. Очигледно, тие никогаш не дознале дека женското тело не се враќа назад во форма како да е гумена топка; тоа може да потрае неколку недели или месеци, а во некои случаи средниот дел од телото никогаш не се враќа во претходната големина.

Некои од понтификаторите во овие случаи биле мажи, но далеку од тоа дека сите биле само мажи. Не се работи за прекршоци направени од страна на конкретни машки лица. Овој став постои со векови – иако зачнувањето може да биде биолошко чудо, тоа исто така е грозно, исполнето со сало и слуз од кои – ла ла ла ла ла! – на пристојните луѓе им е дозволено да бегаат вриштејќи. Многу луѓе се подготвени да ги третираат фетусите како бесценети граѓани, но телата кои ги создаваат овие фетуси ги доживуваат како срамни, сиромашни квартови. На една забава, забележав нов татко кој со гордост го нарекуваше неговото дете „принцеза“, а неговата сопруга „шампион“, но потоа нападно си ги покриваше ушите кога таа го спомна зборот „плацента“. Исто како да не била плацентата токму таа што ѝ овозможила на Принцезата да расте.

И сите за време на забавата се смееја! Како да е сосема прифатлива оваа намерна игнорантност! Бидејќи, всушност, е прифатлива: ја прифативме. Приказните како оваa порано звучеа забавно. И јас се имам кикотено на BuzzFeed статии со наслови од типот „24 апсурдни нешта за менструалниот циклус во кои луѓето всушност веруваа“. Еднаш си цимолев на биро додека читкав жалба од страна на еден господин кој беше вознемирен поради тоа што жените кои добивале имале потреба да фрлаат пари на санитарни производи. Зошто не научиле некако да „задржат“, предложи тој, исто како што мажите се научиле да се воздржат од уринирање?

Почнувам да сфаќам дека овој вид незнаење не е нешто на што треба да се смееме. Ако сакаме да носиме закони поврзани со биологијата – дали треба да се оданочуваат тампони или дали абортусите треба да се случат за шест или осум или четиринаесет недели – прво треба да ја разбереме таа биологија. Затоа што доколку сте застапник за слободен абортус или пак сте анти абортус, треба да бидете способни да ја разберете и одбраните сложеноста на вашата позиција.

Има уште една причина што нема никаква врска со законот: ако не разбирате како функционираат женските тела, можеби на крај ќе почнете да верувате во некои навистина штетни нешта за жените. Ако мислите дека на жените за менструација им се потребни санитарни производи само затоа што не се способни да си ја „задржат“ менструацијата, тогаш можеби ќе почнете да мислите дека се само помрзливи од мажите. Ако ги гледате жените после раѓање како „дебели“, тогаш можете да почнете да ги доживувате жените како помалку дисциплинирани. Ако не знаете што прави плацентата, можеби ќе почнете да мислите дека телото на вашата сопруга е грозно. Ако мислите дека една жена треба да знае дека е бремена само за неколку дена – за разлика од неделите што биологијата генерално ги диктира – тогаш можете да претпоставите дека нејзиното незнаење во рок од неколку дена е знак дека е расеана и неодговорна. Можете да одлучите дека не е во можност да управува со сопственото здравје.

Очајно е потребно да станеме подобри во разговарање за репродукција на искрен и отворен начин. За пропуштени циклуси, отчукувања на срцето, графикони за растење на плодот, менструални периоди, временски рокови на оплодување и сè останато. Затоа што ако одбраната на вашата позиција бара да се потпрете на невистини, тогаш можеби треба да се запрашате дали воопшто се работи за одбрана.

 

 

 

 

 

 

 

Авторка: Моника Хесе

Извор: The Washington Post 

Времето пред транзицијата го гледам како некој друг живот

Во периодот кога транс прашањето се актуелизираше во нашата земја, а основните човекови права беа злоупотребени од страна на десничарски партии за политички поени, во Загреб за прв пат се одржа првиот Балкански Транс Интер Марш.

Повод маршот, дваесет и пет годишната студентка на историја од Загреб, трансексуална личност која е веќе пет години во транзиција, даде исклучително интервју за хрватски портал, кој воглавно опфаќа теми релевантни за учениците и студентите.

Обземен од ситуацијата во Македонија која нé става во бесконечни лавиринти, наспроти ситуацијата во земја од поранешна Југославија како Хрватска, ви го приложувам интервјуто кое бескомпромисно ни покажува зошто транс правата се основни човекови права.

 

Дали ќе можеш да ни објасниш што значи да се биде транссексуална личност и како се разликува транссексуалноста од трансродовоста, родовата небинарност и трансвестизмот?

 

Транссексуалните личности се луѓе кои патат од она што во медицината се нарекува „родова дисфорија“, што на мнозинството можеби му е позната како чувство дека сте родени во погрешно тело, заради што кон тоа тело чувствувате срам и одбивност, па имате потреба за започнување на таканаречена медицинска транзиција, која е збир на медицински процедури како што се хормонската терапија и операциите за потврдување на родот, со кои можете да ги усогласите вашите примарни и секундарни полови карактеристики, како што се половите органи, црти на лицето, градите, мускулната маса, текстурата на кожата, длабочината на гласот и друго, со вашиот родов идентитет. Според најсовремените ембриолошки, генетски и невролошки истражувања, родовата дисфорија е психолошка манифестација на соматски проблем: несовпаѓање на анатомскиот и невролошкиот пол. Се работи за медицинска состојба во која поединецот се раѓа во тело од еден пол, оној кој му се припишува при раѓање, но со структура и функција на мозокот слична на спротивниот пол. До тоа несовпаѓање, судејќи по сѐ, доаѓа од низа на одредени неактивни гени на полови хромозоми на фетусот во текот на пренаталниот развој, заради што половите хормони, со чие лачење тие гени се активираат, дивергентно влијаат на половиот развој на мозокот од една, и телото од друга страна. На пример, транс жените се раѓаат со машко тело и типично женски мозок, а транс мажите со женско тело и мозок кој по структурата и функцијата повеќе наликува на машкиот просек.

Токму таа медицинска и биолошка димензија ги разликува транссексуалноста од останатите три појави, кај кои истата не се подразбира. Пример, трансродовоста означува спектар на идентитети на сите оние луѓе чие родово изразување не е во согласност со родовите норми и улоги кои се очекуваат од нив врз основа на нивниот пол кој им е припишан при раѓање, па самото тоа ги вклучува и транссексуалните, родово небинарните, родово флуидните и други луѓе. Меѓутоа, денеска поимот трансродовост толку многу се прошири семантички, што вклучува најразлични идентитетски категории за кои постојат малку збунувачки неологизми како родово квир (genderqueer), безродови (agender), панродови (pangender), полиродови (polygender) и така натаму, за кои ни самата точно не сум сигурна по што се разликуваат меѓусебно. Освен тоа, бројни стари категории на родовиот идентитет, како што се butch лезбијки, femme gay мажи, трансвестити и родово небинарни луѓе денес можат да влезат под „чадорот“ на трансродовоста, доволно е само поединците кои ги носат вербално да изјават дека се трансродови. Родово небинарните луѓе, како подгрупа трансродови луѓе, чувствуваат дека нивниот родов идентитет не е ниту типично машки, ниту типично женски, туку некаде на средина или пак никаде во близина на тие категории. Нивното родово изразување може многу да варира: некои не го менуваат својот изглед и се задоволуваат само со користењето на заменки од спротивниот пол или со неутрални заменки, други пак својата родова небинарност освен преку заменките, ја изразуваат и преку облека, шминка и фризура, трети пак освен веќе наведеното преземаат и некои аспекти од медицинската транзиција. Трансвестити се луѓе кои само се облекуваат како спротивниот пол, заради забава, фетиши, уметнички перформанс (drag queens), при што не се идентификуваат со тој пол.

 

Кога и како сфати дека си транссексуална жена и како изгледаше твојата транзиција?

 

Не постои конкретна временска точка, тоа беше долготраен процес. Пред пубертетот не чувствував некој притисок од родовите улоги затоа што децата во моето семејство си играа со сѐ, независно од полот. Знам дека не ме интересираа спортови кои ги интересираа момчињата, како што се фудбал и кошарка, но истовремено ги презирав барбиките затоа што ми беа глупави и бесмислени. Играв игри на компјутер, сложував коцки, сликав сешто и пеев сама, имав доста хетерогени интереси и не верувам дека истите баш и имаат некаква родова конотација. Меѓутоа, како што растев, почнав да сфаќам дека пробуваат да ме стават во еден калап на родови улоги кои мене не ми се допаѓаа. Уште пред основно училиште бев исфеминизирана во гестикулацијата, а во училиште уште од прво одделение ми беше неудобно во машката соблекувална. Другите деца тоа го забележуваа и намерно беа незгодни кон мене. Во пубертетот работите станаа уште полоши: почна да ми се гади од влакната на лицето и телото, длабокиот глас, мускулната маса и од останатите секундарни машки полови карактеристики. Ми беше толку срам од своето тело што ги пуштав момчињата во соблекувалната да се пресоблечат први и да го напуштат просторот, па дури тогаш ќе почнев јас. Несвесна зошто имам такви реакции кон своето тело, во шесто одделение почнав да ја пуштам и фарбам косата, да се облекувам екстравагантно во панкерски стил, а со тоа што природно имав андрогено лице, веќе уште тогаш изгледав како девојче и многу луѓе на прва така ми се обраќаа, додека јас не ги исправев, по што ќе почнеа да ми се извинуваат или да ме задеваат. Мене истовремено и ми беше неудобно и ми ласкаше, не знаев зошто. Паралелно сфатив дека ми се допаѓаат момчиња, што беше тешко да се прифати со оглед на тоа дека низ цело основно и добар дел од средно бев жртва на одвратен булинг од страна на соучениците само затоа што бев разгласена како ‘педериште’. Ми беше тешко да се идентификувам со таа етикета. Како и да е, во средно училиште и првите две години на факултет изгледав сѐ поженствено и секогаш наоѓав некое оправдување за тоа. На пример, долго време бев даркерка и се дружев со готичари, а во таа субкултура е нормално момци да носат женска облека, да се шминкаат и да носат три кила накит, што ми беше прекрасен контекст за експериментирање со женствените родови изразувања без осудување. Меѓутоа, и понатаму постоеше граница така што целата средена и нашминкана бев само кога излегував надвор, додека во училиште и на факултет доаѓав како мал, срамежлив даркер со црно-бели синтетички суканици. Мислев дека мојот „аутфит“ за даркерска забава во Мочвара е премногу за вообичаен ден на факултет. Во секој случај, ми беше и страв да не доживеам проблеми на улица бидејќи имав искуство со тоа: погледи, довикувања, еден физички напад. Заедно со тоа, на факултет ми се случија неколку несреќни љубови, кои пропаднаа затоа што сите момци во кои се заљубував беа хетеро. Едноставно не можев да се заљубам во геј момци, не знаев зошто. Некоја пресвртна точка на спознавање ми се случи кога имав дваесет години, или втора година на факултет, кога паднав во идентитетска криза затоа што си признав дека не се идентификувам со готската субкултура, туку само ми одговара да се дотерувам како девојка, дека ми се допаѓаат исклучиво хетеро момци и дека тука постои проблем во компатибилноста затоа што сѐ уште се претставував како момче и дека веќе не можам да го издржам товарот од родовата дисфорија, која стана толку силна што престанав да одам на море само затоа што не сакав некој да го види моето тело, додека со два слоја пудра панично ги прекривав внимателно избричените влакна на лицето и носејќи шал во доцна пролет само за да не ми се гледа адамовото јаболко. Си признав дека сум жена и дека сакам да живеам како жена 24/7. Најпрво одлучив да се аутирам на брат ми, кој ми беше најголема поддршка во животот, потоа и на родителите и на најдобрите пријатели. Брат ми, се разбира беше полн со поддршка, како и пријателите, некои дури и изјавија дека го чекале тој момент, додека пак родителите најпрво беа ужасно загрижени, највеќе заради мојата сигурност и реакцијата од конзервативното општество на малограѓанштина во кое живееме, па ме молеа уште еднаш да размислам за сѐ. Меѓутоа, со оглед на тоа дека до тој момент 8 години постепено ги тренираа нервите со моите екстравагантни фризури, први пирсинзи и тетоважи, сексуална ориентација, тоа не им дојде како огромен шок. Поддршката дојде со текот на времето кога почувствуваа дека станав многу посреќна, посмирена и поотворена затоа што почнав да живеам како вистинската јас. Тоа го почувствуваа и другите луѓе, вклучувајќи ги колегите и професорите на факултет. Секако, некои луѓе не можеа тоа да го прифатат и излегоа од мојот живот, но не ги обвинувам, всушност, благодарна сум што си го покажаа своето вистинско лице. Набрзо по аутирањето, покрај социјалната, почнаа правната и медицинската транзиција, па од тие аспекти во последните 5 години само напредувам и тоа во толкава мера што времето пред транзицијата го гледам како некој друг живот, кој го доживувам туѓо и чудно, како мрачна и неавтентична фатаморгана. Понекогаш ми е срам од истиот, но во тие мигови ми текнува дека не го бирав јас и дека сите маки кои тогаш ги проживеав ми дадоа неверојатна емотивна сила и емпатија кон другите луѓе кои патат и во крајна линија ме доведоа до тука, кај што сум сега. Денес, веќе неколку години нема личност која ме гледа чудно на улица или помислува дека не сум жена, никој не ми се обраќа со погрешни заменки, во личните документи ми пишува женски пол, имам купишта женска облека и поседувам повеќе шминки од просечна жена, веќе 3 години сум на хормонска терапија од која имам типично женско тело, влакната на лицето и телото трајно ги отстранив со ласер и IPL и го имав првиот дечко. Веќе не изгледам како срамежлив андроген готичар од прва клупа кој плашливо ги запишува предавањата на својот лаптоп, туку како елегантна госпоѓа во црно која туку што го погребала својот трет сопруг, што всушност совршено одговара на мојата личност со романтична душа и саркастичен ум.

 

Можеш ли да ми кажеш кои се, според твоето мислење, најголемите општествени проблеми со кои се соочуваат луѓето како тебе?

 

Мислам дека на прво место овде ќе го истакнам фактот дека поголемиот дел Хрвати немаат поим кои се транссексуалните и трансродовите луѓе. Тоа води до другиот проблем, а тоа е, дека дури и да постои некоја свесност за нас, таа е преполна со разноразни негативни стереотипи и предрасуди. Пример, просечниот Трпе од Иванковци и ден денес сѐ уште мисли дека да се биде транссексуална личност е избор, животен стил или ментално пореметување кое се лекува со ќотек. Јас пак мислам дека навистина би биле луди за да избереме ваков живот, а тоа го кажувам затоа што третиот најголем проблем со кој се соочуваме е страшна маргинализација, скандализација, дискриминација и насилство. Трансродовите жени се перцепирани како ултрафеминизирани хомосексуалци кои ја предале својата машкост, што во традиционалното, религиозното, хетеропатријархалното и мачоистичко општество како нашето е голема навреда за „семејните вредности“, што и да значи таа синтагма. Многу девојки како мене родителите ги исфрлаат од дома, работодавците не ги вработуваат или ги отпуштаат, колегите во училиште, на факултет или на работното место ги избегнуваат, исмеваат, навредуваат и злоставуваат, така да неретко се испишуваат од училиште, „црнчат“ на најлошите работни места, живеат како бездомнички и се проституираат како би заработиле за живот. Таквите услови за живот се плодно поле за развој на депресија и анксиозност, па не треба да нѐ зачудува  стапката на суицидалност која меѓу транссексуалната популација е загрижувачки висока. Уште еден специфичен проблем кој би сакала да го истакнам во овој контекст е тешкотијата или неможноста за пронаоѓање на партнер, особено за хетеросексуалните девојки како мене. Факт е дека не ги привлекуваме геј момците заради тоа што сме жени и изгледаме како жени, додека пак со хетеро момците да се воспостави функционална врска е голем проблем. Некои едноставно не ги привлекува пенис на жена и тоа го сметам како легитимна сексуална преференца. Други пак, а тие од моето искуство се поголемиот дел, ги привлекуваме на сексуално ниво, но не знаат како да си го објаснат фактот дека нивната сексуалност не е црно-бела, ниту имаат волја да вложуваат „голем“ интелектуален и емотивен напор на такви размислувања, па едноставно се откажуваат. Третите ги има во голем број исто така и тие се најлоши затоа што ги привлекуваме баш поради пенисот од кој нам најчесто ни се гади и сакаме хируршки да го отстраниме, нѐ третираат како фетиш, како проститутки и своја мрачна тајна, па исклучиво нѐ бараат само заради секс, а за да дојдат до него се однесуваат на различни одбивни начини, дали отворено вулгарни, или се манипулативно шармантни и преполни со заводливи лаги. Сѐ тоа може сериозно да ја наруши самодовербата, сѐ додека не сфатиш дека проблемот не е во тебе, туку во нив и во општеството во целост.

 

Кои се главни институционални проблеми со кои се соочуваш ти и луѓето како тебе?

 

Хмм, иако Хрватска на хартија е подобра од поголемиот дел од светот во регулирањето на правата на транссексуалните луѓе, па така го имаме родовиот идентитет како законска основа за заштита од дискриминација, можност за промена на лично име и презиме и ознака за пол во документи, одреден степен на медицинска транзиција на трошок на државата, многу работи сѐ уште недостигаат, а оние кои постојат во пракса често функционираат млитаво и споро. Да кажеме, што се однесува на признавањето на родот во документите, промена на името и ознаката на пол трае цела вечност, подразбира купишта хартија и натегања со надлежните служби затоа што „ти недостасува еден документ“ кој според законот и сите правилници не си ни должна да го доставиш. Кога пак станува збор за медицинската транзиција, сертифициран професионален персонал кој се занимава со нашите здравствени потреби, иако постои, е ужасно малуброен и е составен од два клинички психолога, еден психијатар и еден ендокринолог, од кои сите се во Загреб, така што транс девојките и момците од провинција мора да патуваат. Исто така, пред почнувањето со хормонската терапија, мора да се направат 5 прегледа за кои листите за чекање редовно се развлекуваат на неколку месеци. Најголем проблем сепак е фактот дека немаме ниту еден хирург кој е специјализиран за работа со трансродови луѓе, а државата не ги покрива трошоците за хируршките интервенции со цел потврдување на родот кои се изведуваат во странство. Најблискиот вагинопласт, хирург кој кај транс жени пенисот хируршки го модифицира во функционална вагина е доктор Ѓорѓевиќ во Белград, кој за своите услуги наплаќа 10.000 €, што е, земајќи ги предвид претходно наведените општествени проблеми, цифра која е далеку над било чии финансиски капацитети. Ласерското отстранување на влакна на лицето и разните операции за феминизација на лицето се сметаат за естетски и исто така не се покриени. Од неодамна на транс момците почнаа да им стигнуваат сметки за извршување на мастектомија, хируршко отстранување на гради. Уште еден сериозен институционален проблем е тоа што во образовниот состав луѓето како мене воопшто не се споменуваат во склоп на часовите кои би можеле да бидат посветени на аспектите на одгледувањето на детето според неговиот пол, како што е сексуалното образование, додека пак масовните медиуми за нас известуваат сензационалистички, водени од каприциозни проспекти за добра продажба на скандалозни приказни, кои се прекршуваат врз грбот на транссексуалните луѓе кои таквите приказни најчесто ги кажуваат со намера да ја поправат сликата за нас во јавноста.

 

На 30ти Март, во Загреб се одржува првиот Балкански Транс Интер Марш, на кој присуствуваа трансродови луѓе од најширок спектар на идентитети од целиот регион, како и нивните поддржувачи. Зошто мислиш дека таквиот настан е важен?

 

 

Во контекст на претходно истакнатите проблеми, ваквата манифестација е совршен начин за да ја зголемиме видливоста на транс луѓето во нашето општество, како и разбирањето на нивните стравови, желби и потреби, да ги адресираме стереотипите и предрасудите, но и да ги освестиме за проблемите со кои се соочуваме. Особено е важно и за останатите транс луѓе, кои од страв живеат во тајност или молк трпејќи дискриминација и насилство, да им порачаме дека не се сами, одлучно да се бориме за нивното подобро утре и да не прифаќаме компромиси за нашите права, бидејќи се работи за човекови права.

 

 

 

 

 

Извор: Srednja.hr

Авторка: Marta Matković

Scroll to Top