Статија

Абортусот е неопходна здравствена услуга за жените и за време на пандемиска криза

Здравствената криза предизвикана од пандемијата со ковид-19 за милиони жени го зголеми ризикот од сексуално насилство и недостапна контрацепција и им го ограничи пристапот до безбеден абортус. Мерките на карантин придонесоа клиниките да се затворат или да работат со ограничени капацитети. Жените од земјите со рестриктивни закони за абортус не можеа да патуваат во соседните земји со либерални закони за да направат абортус бидејќи границите беа затворени додека, пак, пристапот во болнички услови беше ограничен со што за милиони жени прекинот на бременоста стана трка со пречки или невозможна мисија.

Во итните напори да се справат со пандемијата, владите заборавија на абортусот како есенцијална здравствена услуга. Во голем број на земји пандемијата беше изговор за докторите да не го нудат абортусот, опишувајќи го како „неесенцијален“, „неитен“ или „рутински“.

Дополнително во Полска, Литванија, Малта и Словачка, пандемијата ги охрабри политичарите да предлагаат перверзни и порестриктивни закони за абортус кои ќе ги обесхрабрат жените да бараат прекин на бременост.

За време на глобалната пандемија со ковид-19 се покажа дека медикаментозниот абортус може да има важна улога во обезбедувањето навремен пристап до безбеден абортус за сите оние жени кои не сакаат да ја продолжат бременоста.

Постојат научни и медицински докази дека со точно дадени информации за медикаментозен абортус, квалитетни таблети за абортус и ефективно лекарско следење и грижа, медикаментозниот абортус може безбедно да се изведе и во домашни услови во првите 12 недели од бременоста.

Ваквата алтернатива за прекин на бременоста во време на актуелната пандемија ќе овозможи не само подобар пристап до безбеден абортус, туку и запазување на превентивните мерки, односно одржување физичка дистанца и намален контакт со здравствените установи, со што се намалува и ризикот од инфекција со ковид-19.

Иако со демократскиот закон за прекинување на бременоста, кој од минатата година ги штити здравјето и правата на жените, медикаментозниот абортус беше озаконет како алтернативна метода на хируршкиот абортус и во земјава, сè уште не се донесени клиничките упатства за негова примена ниту, пак, таблетите за медикаментозен абортус се достапни во аптеките и здравствените установи.

Науката сè уште нема одговор како понатаму ќе се шири пандемијата со ковид-19 и какви ќе бидат последиците. Без разлика на текот на пандемијата во иднина, владите во светот мора да им го олеснат пристапот до безбеден абортус на сите оние девојки и жени на кои им е потребен и мора да го признаат абортусот како есенцијална здравствена услуга доколку сакаат да ги унапредат репродуктивното здравје и репродуктивната слобода на жените.

Затоа, со ова писмо го повикуваме Министерството за здравство на Република Северна Македонија:

– да ги усвои медицинските протоколи за примена на медикаментозниот абортус;

– да осигури достапност на лековите за медикаментозен абортус подеднакво за болниците и гинеколошките ординации во примарната здравствена заштита;

– да овозможи континуиран и непречен пристап до услугите за безбеден абортус за време на пандемиската криза без разлика на видот на мерките за ограничување на движењето или на пристапот до здравствените установи кои би се донесувале во иднина со цел спречување на ширењето на ковид-19.

Со почит,

Платформа за родова еднаквост

Женското лице на еколошката свест

Кон крајот на август во медиумите се појави оваа слика, на која три жени седат на тркалезна маса.

 

 

На прв поглед слика од некаков сосема обичен состанок, без многу информации на неа, па можеби не гледаме ништо посебно. На втор поглед се забележува дистанцата меѓу соговорничките и маската, а веројатно и забележуваме дека луѓето на сликата ни се познати – две активистки за животната средина – Грета Тунберг и Луиса Нојбауер, кои разговараат со канцеларката на Германија, Ангела Меркел. Се работи за состанок одржан на 20 август на кој четири активистки за животната средина побараа од Меркел поизразено лидерство во борбата против климатските промени. Меѓу другото, тие зборуваа за фосилните горива и големите инвестиции и субвенции наменети за таа индустрија. Нивната главна порака е дека сериозноста со која што лидерите низ светот се справуваат со Ковид кризата е доказ дека климатските промени никогаш не биле сфатени, ниту третирани како вистинска криза од страна на политичарите. Суштината на овој состанок е еколошка. Но, доколку уште повеќе се задлобочиме во фотографијата, заблежуваме дека отскокнува од останатите слични службени фотографии по тоа што се работи за состанок од висок политички карактер на кој присуствуваат исклучиво жени.

Доколку ова не ви звучи како голема работа, доволно е да погледнеме само неколку слики од вообичаените средби на Ангела Меркел. Во друштво на Макрон, Трамп, Путин, високи претставници на НАТО, ЕУ и така натаму, Меркел е скоро секогаш опкружена со мажи. Можеби сте налетале и на низа слики од политички средби фотошопирани на начин да од нив се избришат мажите и останат само жените кои пристуствувале на тие средби. На голем број од нив останува само Меркел. Политиката е сѐ уште поле во коешто жените се малку застапени, особено кога станува збор за високи функции. Па затоа оваа слика од Меркел, Тунберг и Нојбауер ја симболизира во исто време еколошката свест, но и поголемата застапеност, активност и најважно, растечкото влијание на жените во општеството.

 

 

 

Го потенцирам влијанието како најважно затоа што жените отсекогаш наоѓале начини да бидат активни во политиката. Но, тоа не значи дека нивната активност е секогаш видлива или влијателна. Учеството на жените во политиката не е новитет, но нивното влијание во општеството е сѐ уште недоволно, иако расте напоредно со еманципацијата на жените, распространетоста на феминизмот и борбата за женските права.

Особено во доменот на активизмот жените отсекогаш играле голема улога, дали во движењата за унапредување на човековите права, општествен прогрес, во еколошките протести или во борбата за сопствените права. Всушност, движењето за заштита на животната средина со децении, ако не и векови, било предводено и поддржувано од страна на жени. Постојат примери кои датираат уште од 1730-тите, кога Амрита Деви, жителка на едно Индиско село предводела протест против сечењето на дрвја од кои зависеле жителите на селото. Во овој протест биле убиени 363 луѓе кои ги „гушкале“ дрвјата како начин да ги заштитат. Всушност, токму од овој историски настан, потекнува и идејата дека екологистите гушкаат дрвја, нешто што понатаму во историјата се користи и како стереотип со цел да се потценат еколошките движења како нешто што отстапува од нормите на општеството.

Особено важен пример од историјата на овие движења е делото на Рејчел Карсон – „Тивка пролет“, американска научничка која ги истражувала и разоткрила штетните последици од користењето на ДДТ, хемиска компонента која се користела како пестицид во тоа време. Овој нејзин труд донел до освестување на јавноста за негативните ефекти од употребата на овој пестицид, креирање на нова владина институција за заштита на животната средина и конечно до целосна забрана на користењето на ДДТ во САД.

Постојат бројни други примери на еколошки активистки и движења предводени од жени, како Вангари Маатаи, првата африканка добитинчка на Нобелова награда која го започнала движењето „Зелен појас“ во Кенија или Александра Королева која создала едно од првите движења за заштита на животната средина во Русија – „Екозаштита!“. Приказни за женскиот активизам за животната средина постојат и во нашиот регион. Жителите на местото Крушчица во Босна две години протестираа против градењето на мини-хидроцентрала на една од последните диви реки во Европа која тече низ селото. На чело на овој отпор беа жителките на местото и градоначалничката Тахира Тиболд, кои во медиумите се здобија со името „Храбрите жени на Крушчица“ организирајќи акции со цел да го блокираат пристапот до градилиштето на мини-хидроцентралата.

Една од причините зошто жените се активни овие движења потекнува и од фактот што еколошките проблеми диспропорционално влијаат на животот на жените. Во земјите во развој и во руралните средини, жените се задолжени за прехранување на семејството и со тоа нивните активности се поврзани со наоѓање питка вода, собирање храна или правење на генерациски пренесуваните традиционални лекови кои се базираат на познавање на билките и природата. Со ова секоја постепена или нагла деградација на животната средина има директен ефект врз животот на жените, нивните секојдневни обврски и нивната можност да го издржуваат своето семејство. Ова можеби звучи претрадиционално во контекстот на нашето општество, но е сѐ уште реалност во голем дел од светот. Дополнително, постојат студии кои укажуваат на тоа дека последиците од природни катастрофи како што се земјотреси, пожари, поплави имаат поголемо негативно влијание врз жените. Во време на природна катастрофа, жените имаат поголема стапка на смртност, особено на места на кои родовата нееднаквост е поизразена.

Покрај специфичните начини на кои климатските промени влијаат на животот на жените, реалноста е дека жените се присутни во секакви општествени движења, па така и во оние за заштита на животната средина. Поентата не е да се гледа на еколошкото движење како „женско движење“, туку да се потенцира улогата и важноста на женското учество во развојот на свеста која ја имаме денес околу климатските промени. Генерално, истражувањата укажуваат на тоа дека општествените движења кои имаат големо женско учество се поуспешни во своите цели. Некои од причините за ова се дека женското учество ја намалува можноста движењето да стане насилно, што е важен фактор во успехот на општествените движења. Исто така, движењата во кои се застапени жените привлекуваат повеќе поддршка од пошироката јавност затоа што повеќе граѓани се чувствуваат застапени и засегнати од проблемот против кој се бори движењето.

Ако се навратиме на првата фотографија, на која се состануваат Меркел, Тунберг и Нојбауер, се надевам дека станува очигледна моќта на оваа слика, на која се преплетува влијанието на жените и во политиката и во екологијата.
Истовремено, фотографијата е впечатлива поради својата реткост. Без разлика што жените отсекогаш биле активни чинителки во општествениот развој, вклучително и еколошките движења, нивниот удел се’ уште не се вреднува и цени доволно.

Важно е и да се напомене дека на оваа слика гледаме три жени од високо развиени европски држави, земји кои поседуваат технологија и моќ да се справат со климатските промени до одреден степен. Што станува со перспективата на жените од помалку развиените држави? Овие жени се особено засегнати од последиците поврзани со животната средина поради позицијата што ја имаат во своите општества, која директно произлегува од нивниот род, но и поради (не)способноста на нивните земји да ги ублажат последиците од климатските промени. И покрај ова, нивниот глас е уште поретко застапен, особено на повисоки политички нивоа. Со ова, сликата од Меркел, Тунберг и Нојбауер можеме да ја гледаме не само како симбол на важноста на жените во еколошките движења, туку и како симбол на комплексноста на овој проблем во кој не сите гледишта се еднакво застапени.

*WAP* на најјако

WAP или “Wet ass pussy” e песната на која најверојатно последно имавте настап по дома или пак го бинџавте спотот во кој Cardi B и Megan Thee Stallion очигледно уживаат рапувајќи го експлицитиот текст, облечени од глава до пети во сите можни варијатни на животински принт. Спотот беше прегледан 26, 6 милиони пати на YouTube, правејќи историја во доменот на женски музички соработки.

Ако не спаѓате во групата на луѓе што паѓаат на ваков тип на песни и треш естетка, тогаш веројатно сте ја слушнале оваа песна на некоја топ-листа на радио. Или можеби не?

Многу радио станици низ светот решаваат да не ја пуштаат „контроверзната“ песна, а нашата земја не заостанува зад тој тренд. Конзервативците како Бен Шапиро ја мразат песнава од дното на своја душа, некои религиозни фанатици советуваат капнување на света вода во уши по преслушување, заштитниците на добриот и високиот вкус велат дека песната е едноставно лоша и кич, а наводно Carolе Baskin од Tiger King го осудува користењето на диви мачки во спотот.

Лично, не сметам дека WAP е врно музичко дело (иако не можам да престанам да се движам кога и да ја слушам), ниту дека е пионир во славењето на женката сексуалност во поп и рап музика (за тоа повеќе би ја прејзнала Миси), но секако им симнувам капа на Карди и Меган за бескомпромисната презентација, преземањето на класични објективизирачки наративи во свои раце, и генерално општо газење во музичката индустрија. Секако, откако ми беше посочен фактот дека песнава на некој начин се цензурира од страна на популарни радио станици, WAP ми стана уште поинтересна и подрага.

WAP е приказна за една жена (секоја жена?) која многу, многу го сака сексот и преку мошне креативни метафори, компарации и хиперболи ја слави своја влажна вагина. Дали текстот е експлицитен? Да. Дали тоа е доста нормална појава во рап и хип-хоп музиката? Дупло да. Хипокритичната осуда која ја добива оваа песна прелесно нè наведува кон заклучокот дека се работи за дупли стандарди, односно дека вистинскиот проблем не е експлицитниот текст, туку експлицитниот текст кој излегува од уста на жена и тоа уста која зборува за ништо друго освен сопственото сексуално задоволство. Раперките успеаваат да ги искористат опресивните коментари кои се користат против нив (You think I’m a whore? Watch this), а потоа ги дисекцираат во кратки секс-позитивни фрази и „реупотребуваат“ во своја полза. (Кога зборот „курва“ веќе не е навреда, тогаш како ќе продолжи контролата и дисциплирањето на женските тела?).

Тоа го прават толку добро, што буквално го бришат подот со сите кои мислат дека има нешто безобразно и забрането во врска со вагиналната лубрикација, која е најприроден одговор на сексуална возбуда. Опасен терен? Реакциите велат да.

Антена 5 Радио е една од радио станиците кои се приклучува на бранот на „отфрлање“ на оваа песна од своите листи под изговорот за етички стандарди и добар вкус; односно бидејќи песната не се вклопува во нивните програмски определби. Fair enough. Но, веќе кога зборуваме за добар вкус и вулгарности , она што е интересно е што овој тип на популарни радио станици (и конкретно оваа радио станица) не наоѓаат ништо проблематично во слични песни од машки изведувачи, како на пример Swalla од Jason Derulo, каде се опејува голтање на сперма при орален секс, или пак, песните Whisle од Flo Rida или Candy Shop од 50 Cent (не мора да навлегувам во нивните стихови кои се еднакво експлицитни колку и WAP). Верувам дека листата на рап песни од машки изведувачи кои имаат сексуални референци и најчесто го објективизираат женското тело и сексуалност, а притоа биле пуштани на радио е ужасно долга, па ова е само еден мал и симпатичен потсетник на некои од нив.

Дуплите стандарди се толку провидни и очигледни, што станува досадно да се пишува за нив. Меѓутоа, овој пример толку гласно зборува за постоечкиот проблем со жени кои на ниеден начин не се вклопуваат во однапред зададените идентитетски кутии, што човек не може да остане без коментар. Може да бидеш позната раперка ако рапуваш за штикли. Ако го користиш и преработиш јазикот кој цел живот се користи против тебе, е, тогаш имаме проблем и не те пуштаме на радио. За наша среќа, Cardi couldn’t care less.

Настрана овој очигледен аргумент, постојат и други перспективи кои треба да нè натераат да ја слушаме WAP на најјако. Колку пати сте биле притиснати кон пенетративен секс пребрзо? Верувам многу пати. Имање “секс на суво“, за жал, е многу честа пракса со оглед на тоа што на многу жени им е потребно повеќе време за достигнување на потребната влажност за пенетрацијата да биде пријатно искуство за сите партнери. Она што го прави оваа песна е практично ставање на влажната вагина на пиедестал. И со право. Сексуалните искуства не треба да биде суви и болни (освен кога болката не е консензуален дел од сексот), туку телата треба да се соодветно подготвени. Кај жените, таа подготвеност подразбира одреден степен на природна лубрикација, или во други случаи користење на лубрикант.

Она што дополнително е проблематично во цензурирањето на WAP е и историската позадина на патријархалните митови поврзани со конкретната тема. Вагиналната влажност, особено за време на секс, долги години била неосновано сметана како знак за претходна сексуална активност, со импликација на промискуитентност.

Ваквите и други псеудо-медицински верувања се одржуваат во живот и ден денеска, па не ни треба да нè чуди што денес повеќе од било кога таканаречените женски хигиенски пракси и продукти кои сувоста на вагината (која се уште се поврзува со девственост), грешно ја поврзуваат со чистота, се попопуларни од било кога.

Баш поради овие причини генекологот Џен Хантер вели дека била пресреќна кога ја слушнала WAP. Таа вели дека еден од митовите со кои се бори секојдневно е идејата дека има нешто проблематично или грешно со женската лубрикација. Стравот од влажната вагина, вели таа, преминува култури, религии, земји и временски доби, а стигмата е толку силна, што бројот на жени кои мислат дека нешто не е во ред со нивната вагина поради „количината„ на лубрикација која ја произведува воопшто не е за потценување.

Од оваа перспектива, за многу луѓе (меѓу кои и докторката Џен), песната WAP е многу повеќе од рандом хит, туку е нова културна референца за еден многу нормален телесен процес (без кој практично сексот за жената е невозможен и/или болен процес), кој сè уште се дожувува како проблематичен, срамен или безобразен. Песната секако нема да ја занемари потребата од сексуално обрзование или ќе ја намали продажбата на продукти кои предизвикуваат вагинална сувост, но ако ништо друго, барем пораката дека вагиналната влажност е супер работа ќе стигне до илјадници и илјадници жени.

Очигледно и за оние на другата страна ова не е само рандом хит, туку е поле за мерење гениталии (пробувам да не бидам вулгарна). Нападите против Карди и Меган иако се класични и очекувани, повторно го потврдуваат општествениот став и страв од жена која својата сексуалност ја држи цврсто во сопствените раце. Тоа во што јас искрeно уживам, е што не постои ниту една сексистичка навреда која овие раперки не можат да ја земат, разобличат и искористат против оние од кои доаѓа, и искрено, едвај чекам да го направат баш тоа во следниот хит.

 

 

Небремена (Unpregnant, 2020)

Режија: Rachel Lee Goldenberg
Улоги: Haley Lu Richardson и Barbie Ferreira,
Земја на потекло: САД
Времетраење: 103 минути
Жанр: драма/комедија/coming of age

 

Unpregnant е класичен (да не кажам клише) coming of age филм за две поранешни најдобри другарки (кои се разделиле поради повторно најклише причината, односно едната станала кул, а другата не), кој на мошне предвидлив начин обработува една не-толку клише тема.

Двете поранешни другарки всушност се спојуваат бидејќи едната од нив, Викторија, останува бремена и сака да абортира, и тоа мора да патува од Мисури до Ново Мексико за да добие абортус без писмена дозвола од родител (таа има 17 години). Тука на сцена стапува нејзината поранешна најдобра другарка Бејли, која на располагање има кола и иако патиштата им се разделиле, сепак сака да помогне, бидјеќи е генерално супер другарка. Поголемиот дел од дејството на филмот се случува на патот од нивниот град до клиниката за абортус, а попатно додека многу очекувано се случуваат секакви проблеми и авантиура, доста убедливо се обработуваат темите на слобода на избор, согласност, религиозен и фамилијарен притисок, пријателство, доверба и лојалност, како и директното влијание од десните политики над телата на девојките жените. Во една трагикомична сцена кога Викторија и Бејли се заглавени буквално in the middle of nowhere, Викторија (која инаку е средената, совршена девојка со план), доживува еден мал напад на паника и нервоза проследен со многу успешен монолог каде меѓудругото на цел глас се дере: Како е можно да е потребна дозвола од родител за една ваква процедура, а не е потребна никаква дозвола за буквално да родиш човек од тебе?! Филмов е одличен избор ако coming of age жанрот ви е слабост, а според мене на одличен начин ја прикажува голготата низ која треба да помине една девојка за да добие абортус во земја во САД.

 

 

Неортодоксна (2020) или за ослободувањето од товарот на традициите

Секогаш сум сакала силни женски ликови, и тоа секаде – во книга, филм, серија. Кога фикцијата не успева да исконструира таков лик, постои можност да се земе инспирација од стварноста. Токму тоа е случајот со мини серијата Неортодоксна (Unortodox, 2020) режирана од Марија Шрадер, која се заснова на истоимената книга во која писателката Дебора Фелдман раскажува за напуштањето на религиската заедница во која има пораснато.

Приказната за хасидска Еврејка од Бруклин која успева да излезе од рамките на договорен брак и заминува во Берлин, звучи фасцинантно и само како концепт, а уште повеќе кога се заснова на вистински настани. Неортодоксна директно нè впушта во пресвртниот миг од животот на деветнаесетгодишната Естер која е хасидска Еврејка. Неопходниот контекст за серијата функционира и како вовед за хасидските еврејски заедници: затворени религиски групи со строги правила кои го уредуваат секој аспект на нивните животи. Правилата потекнуваат од деталното толкување на светите книги и од историските факти, како прогоните на Евреите и холокаустот кои се сметаат за Божја казна. Основачите на ваквите заедници живееле во Европа, а по холокаустот и доаѓањето во САД настојуваат да го уредат и продолжат својот живот токму онака како што тој изгледал во родното место. Носталгијата се меша со траумата и доведува до една крајно конзервативна средина, нетипична за Бруклин, Њујорк.

 

На почетокот на серијата не знаев ништо за хасидските Евреи. Нивниот начин на живот ми изгледаше чудно, како што е често со нешто ново и (по)различно. Сакав да ја уважам нивната автентична култура и за момент заборавив на неопходниот критички став кога се разгледува една културна средина – како својата, така и сите останати. Сепак, поради брзото напредување на дејството и навраќањата кон минатото, уште во првата епизода сфатив дека станува збор за еден спој на верска практика и традиција со тенденција за доминација врз жените. Некои традиции се оправдувани затоа што „отсекогаш било така“, иако токму тоа е причината поради која треба да бидат преиспитани.

 

 

 

Брилијантната Шира Хас во улогата на Eстер „Ести“ Шапиро, се трансформира неколкупати во само четири епизоди, доловувајќи ги подеднакво добро двоумењата и стравот, храброста и бунтот. Ја запознаваме Ести кога таа веќе има одлучено да го напушти сопругот Јенки што подразбира да се откаже од целата заедница и сите блиски. Она што ја прелева чашата и станува повод за нејзината нагла промена од ултраортодоксна во неортодоксна, е преголемиот притисок да стане мајка. Сведување на жената на нејзината репродуктивна функција за жал не е ништо ново, но тука постои едно извртување: Еврејките треба да родат што е можно повеќе деца за да се „надоместат“ милионите жртви на геноцидот. Растејќи, Естер и самата го има интернализирано овој став, а околината го подзасилува со реченици од типот: „Бракот ќе го означи почетокот на твојот нов живот“. Браковите кои се договараат додека момчето и девојката сè уште се тинејџери овозможуваат непречено функционирање на религиската заедница. Таквата поставеност на нештата го отежнува бегството, бидејќи судира две општочовечки потреби: за слобода и за припадност.

Во Неортодоксна е прикажан и стремежот кон скромност кој е неразделен од животот на хасидските Еврејки. Па така, прифатлива облека е онаа која покажува малку кожа и не ги следи линиите на телото. Мажените жени треба да ја покриваат косата со перика или марама, а многу од нив, како и Естер во серијата, се одлучуваат за сосем кратка коса. Во таа смисла, отфрлањето на периката и новата облека која Ести ја купува во Берлин може да се смета за симболична иницијација во „вистинскиот свет“. Освен преку облеката, контролата врз женското тело се воспоставува и на други рамништа. Пред бракот Ести се среќава со инструкторка која ги учи девојките „како да бидат добри сопруги“ кажувајќи им дека поентата на бракот е да се создаде семејство, а свекрвата ја учи дека нејзиниот нов сопруг треба да се чувствува како крал во бракот и за време на сексот. Додека ова апсурдно подучување поминува кај Ести, она што таа не може да го поднесе е мешањето на целото семејство на нејзиниот сопруг во нивната интима. Брачниот живот со Јенки се отежнува и поради тоа што Ести има вагинизам, односно грчење на мускулите околу вагината што го прави сексот болен. Неколку последователни сцени ја доловуваат сексистичката пракса вината секогаш да се бара кај жената: Ести е неправедно третирана како нешто да не е во ред со неа и нејзиното тело – во крајна линија, како да е дефектна.

Може да се каже дека „неортодоксноста“ на Ести започнува во Бруклин со посетувањето на часови по пијано. Ова е исклучок од правилата. За една хасидска Еврејка занимавањето со музика е недозволено: како што кажува Ести, жените не смеат да пејат во јавност за да не бидат перципирани како нескромни или заводливи. Во Берлин, Естeр успева да ѕирне во секојдневјето на свои врсници кои се музичари и открива свет спротивен на оној од кој доаѓа. Таа почнува да се ослободува од хасидските корени за првпат вистински да се насочи кон музиката, нејзината долгогодишна страст која била потисната.

Единствената замерка за тимот кој стои позади серијата е поврзана со контрастното претставување на ликовите. Ликовите на хасидските Евреи се нечувствителни, подмолни и едноставно недопадливи. Наспроти нив, музичарите кои Ести ги запознава во Берлин се некако претерано опуштени и слободоумни, па таа е инстантно прифатена во нивното друштво што сепак делува нереално. Со ваквото претставување на двете општества на црно-бел начин се засилува ефектот и се постигнува драматичност, но за сметка на тоа некои од сцените во Берлин губат на својата уверливост и нè тераат да помислиме: „Ова може да се случи само во филм или серија“.

 

 

Mислам дека е веќе јасно зошто Естер се вклопува во мојата низа силни ликови: силата е во нејзината волја да скршне од патеката која е предопределена за неа. Прашањата кои Неортодоксна ги отвора се многу важни. Сите тие не успеваат да бидат одговорени (особено затоа што серијата има само четири епизоди), но доволно е што се поставени – како да изникнуваат од самите реплики на ликовите. Можеби најважен е одговорот до кој доаѓа Естер, односно дека е можно да се оствари на безброј други начини, а не само како сопруга и мајка. Овој заклучок (спротивен на сè што претходно ја учеле) е нејзината индивидуална победа. Серијата нè остава да ги насетуваме идните предизвици на Естер и да навиваме за неа.

 

 

Гледаме порно – Еве какво

Секс-позитивниот став цели токму кон демистификација и славење на женската сексуалност, а еден од начините да го правиме тоа е отворен дијалог за нашите сексуални пракси. Единствено со преземање на јавниот наратив кој е изграден околу машкиот поглед може да се напушти традиционалното портретирање и доживување на жената како сексуален објект на кој “му се случува секс“, наместо субјект со свои потреби, желби, фаназии, минато, трауми, приказни…

 

 

 

 

 

 

 

Продукција: Медуза
Камера: Жарко Чулиќ
Музика: Принцес Донатсу

Видеото „Гледаме порно: еве какво“ е дел од проектот Breaking the silence, во соработка со Heinrich-Böll-Stiftung e.V.

Гледаме порно: Отворено и искрено за женската сексуалност

Откога паметам за себеси, сексот и сè што е поврзано со него беше стигма. Се сеќавам дека тајно гледав порно многу пред да ме интересира сексот, единствено поради фактот што беше забрането и како во основно после школо се собиравме да гледаме порно, а од девојчињата беше очекувано да се гадат или срамат од тоа што го гледаат. Подоцна, се сеќавам колку ми беше тешко да најдам порно филмови во кои можам да се препознаам и како полека се соочував со фактот дека како жена моето задоволство во порно филмовите кои се најдостапни е речиси невидливо. Кога станав сексуално активна, во многу од искуствата чувствував притисок и/или стрес за тоа како треба да изгледам и да се однесувам, кој делумно ми беше наметнат од порнографијата и поп-културата, а истото го забележував и кај моите партнери.

Но, ова е само едната страна. Другата страна е дека порно филмовите кои ми се допаднале ме имаат охрабрено да најдам уживање во сексот и да бидам упорна во мојата потрага по задоволство. Гледањето порно филмови или други форми на порнографска содржина го поврзувам со време за себеси: за истражување, справување со стрес и опуштање. Преку порното имам откриено нешта кои ги практикувам, ми имаат помогнато во пребродување на периоди кога сум имала проблематична врска или перцепција за сопствената сексуалност, и конечно и најважно, порнографијата ми ја има испратено пораката дека нема ништо срамно, мистично и недозволено во женската сексуалност, какви и форми таа да зазема.

Помина половина век од вториот феминистички бран кога порнографијата самошто стана легална, а многу феминистики веруваа дека ставањето крај на порно индустријата е есенцијално во борбата против мизогинијата. Всушност, прашањето за порнографијата е точка каде феминистиките сè до денес имаат најтешки идеолошки несогласувања. И со право. Според многу феминиситки од 70тите и 80тите порнографијата е виновна за „комерцијализацијата“ на сексуалното насилство и ектремната објективизација на женското тело. Активистката и новинарка Сузан Браунмилер во 1975 има изјавено дека порнографијата ги трансформира жените во „играчки за возрасни, дехуманизирани предмети кои се користат, злоупотребуваат, уништуваат и забораваат.“ Андреа Дворкин пак, има изјавено дека жените ќе знаат дека се слободни тогаш кога порнографијата повеќе нема постои. Порно индустријата (колку и да е тешко да се генерализира на ваков начин), од своето постоење до денес, е де факто фокусирана на машкиот поглед, условите под кои работат актерките и актерите знаат да се сомнителни (повторно, зависно од продукцијата), актерките понекогаш трпат насилство на сет и зад сет, постојат сцени кои се снимани без согласност, а наративот на женска субмисија е најдоминантен. Ова се сериозни проблеми на индустријата против кои треба жестоко да се бориме, со оглед на тоа што на повеќето луѓе првата средба со сексот им е токму порнографијата. Но ова не е целосната слика за порнографијата.

 

 

 

 

Постојат стотици и стотици порно актерки, кои уште од секс-војните во 70тите, инсистираат на нивното право на избор на професија без патронизација, цензура и осуда, од било кого. Про-секс феминистиките признавале дека објективизацијата, субмисијата и класичните наративи кои се прикажуваат преку порното се проблем, но проблемот не го лоцирале во самата порнографија, туку во начинот на кој се креира и продуцира, и секако, кој го прави тоа, како и во патријархалниот општествен поредок. Од друга страна, сексот, сексуалната работа и перформирањето секс пред камера го гледале како поле на можна еманципација, ослободување и скржнување од идејата дека жените не се сексуални. Проблемот со родово-базирано и сексуално насилство, како и традиционалните родови улоги, се рефлектираат во секое поле од нашите животи, па следствено и во порнографијата. Решението на овој проблем дефинтивно не лежи во отстранувањето на жените од порното, туку баш напротив, во инсистирање на промена на работните услови и наративите, меѓудругото и преку поголемо вклучување.

Без разлика „на која страна“ од оваа дебата се наоѓаме, не можеме да го заобиколиме фактот дека порното (особено денес со неговата достапност онлајн), е директно или индиректно дел од нашите сексуални животи и го обликува нашиот однос кон сексот. Над 30% од интернет сообраќајот се генерира од порно сајтови, а 1 од 5 пребарувања на Гугл е поврзано со содржини за возрасни. Младите повеќе од било кога се изложени на содржини за возрасни, кои често ги креираат нивните очекувања за сексот, како и за родовите улоги во тој контекст. Дополнително, категориите кои претставуваат сценарија со млади девојки или хардкор категориите се попопуларни од било кога. Но, соочувањето со овие предизвици не може да се врши преку забрани и ограничувања, туку напротив, со едукација и отворен дијалог. За среќа, како што расте интернет сообраќајот поврзан со порнографија, се зголемуваат и едукативните иницијативи како MakeLoveNotPorn, како и проектите кои се залагаат за порно креирано според етички стандарди, кои прикажуваат секакви тела, родови идентити, сексуалности и приказни, како на пример XConfessions (каде патем во моментов има 28 дневен free trial:).

Секс-позитивниот став цели токму кон демистификација и славење на женската сексуалност, а еден од начините да го правиме тоа е отворен дијалог за нашите сексуални пракси. Единствено со преземање на јавниот наратив кој е изграден околу машкиот поглед може да се напушти традиционалното портретирање и доживување на жената како сексуален објект на кој “му се случува секс“, наместо субјект со свои потреби, желби, фаназии, минато, трауми, приказни…Многу од жените ги препознаваат или откриваат своите потреби и фантазии во тоа што го гледаат на екранот, па така, порното може да се гледа и како безбедно место за учење и експериментирање без осуда. Порно може да биде уживање во нешто кое ни недостасува во сексуалниот живот или охрабрување да го побараме или пробаме. Од друга страна, порното може да биде и уживање во нешто што никогаш не би го применувале во секс со партнер или истражување на сексуални интереси и фантазии кои се комплетна спротивност на нашите општествени и морални вредности. And all of that is okay.

 

 

 

 

Да се гледа порно не е срамно. Секој жанр, сценарио и кинк е нормален, но и преиспитување на нашите сопствени сексуални фантазии и потреби и од каде истите доаѓаат е здраво. За почеток, треба да се зборува на темата, и баш затоа направивме прашалник чија примарна цел беше да отвори јавна дискусија на темата, но и да креира еден безбеден простор каде жените можат анонимно (и детално) да споделат дали, колку често и какво порно гледаат.

На прашалникот Гледаме порно: еве какво добивме 204 одговори за само неколку дена, од девојки и жени од сите возрасти, поточно од 13 до 49 години. Внимателно ги прочитавме сите одговори и одбравме дел од нив кои ги претставуваме преку видео формат. Метологијата беше следна: 10 глумици ги читаат одбраните одговори, во претходна консултација со нашиот тим, сè со цел и глумиците да се чувствуваат пријатно во својата улога. Избравме одговори кои претставуваат различни аспекти од женската сексуалност и порно преференци, како и жени од различни возрасти и позадини, места на живеење, разновидни сексуалности, љубовни статуси. Не беше лесно да се најдат 10 жени кои ќе сакаат да ги читаат овие туѓи сведоштва пред камера, што верувам доволно зборува за нивото на јавниот дискурс на темата, па би сакала и да им се заблагодарам на сите оние кои прифатија, знаејќи дека многу од нив се соочуваат со внатрешна борба.

Податоците кои ги добивме од прашалникот го потврдуваат нашето очекување дека повеќето од жените гледаат порно и тоа гледаат секакво порно! Некои гледаат почесто (секој втор ден до два пати или еднаш недело), некои поретко (еднаш на неколку недели или во специјални прилики), но над 85% од жените кои одговорија на прашалникот дадоа потврден одговорот на прашањето. Овој прашалник и податоците кои излегоа од истиот не го третираме како истражување, бидејќи нашиот фокус не беше креирање на статистика од било каков вид, туку презентирање на неколку приказни. Сепак, не би заобиколиле некои бројки и трендови кои ни се видоа интересни за спомнување.

„Најпопуларно“ за гледање (во околу 30% од одговорите), според овој прашалник е порното кое прикажува лезбејски секс, а често објаснување е поради фактот што во ваквото порно доминира женското задоволство:

Фан сум на аматерски лезбејски бидејќи не се направени за мажи и реалистично прикажуваат секс помеѓу две жени.

Најчесто само со жени (лезбејско), едноставно имам чувство како повеќе да се разбираат.

Прикажувањето на женското задоволство и/или оргазам е она што е централно за многу жени, без разлика на жанр:

Сакам да гледам кога жената е реално задоволена и ужива во сексот, лажни и усилени звуци на возбуда не ми се пријатни. Сакам да гледам и геј и стрејт и групни, сè додека жената ужива во сексот. Анално, орално, вагинално, женски оргазам задолжителен.

Најчесто ги гледам straight или lesbian категориите. Ако е стрејт најмногу ми се допаѓа ако видеото е фокусирано на женското задоволство (eating out, fingering и.т.н.), а кога доаѓа збор за втората категорија, важно ми е и двете жени да уживаат и играње со различни играчки (дилдо, лисици и слично).

Во 29 од прашалниците се спомнува гледање на геј порно, најчесто со двајца мажи, но некогаш и повеќе:

Најпрво ми се допаѓаа оние љубовни и еротски порничи, само со маж и жена, но потоа сфатив дека најмногу ме возбудуваат стриктно геј couples мажи.

За некое чудо најмногу ме возбудуваат геј порничите кадешто има едно постаро машко лице и едно помладо.

Многу од прашалниците спомнуваат БДСМ порно или некоја игра на моќ, доминација и субмисивност, како и генерално хардкор видеа:

Тројки, хетеро парови, лезбејки, груб секс, БДСМ, submissive, но и поромантичен и побавен секс. Флуидни се желбите секако.

BDSM, и видеа во кои што е прикажана и така наречената after care.

Најмногу ме возбудува хардкор и nasty порно. Pleasure воздишките на жената во текот на целиот чин и тие на мажите кон крајот дефинитивно се нешто кое најмногу ми претставува задоволство.,

додека за други експлицитното насилство или било каков вид на понижување е црвената линија:

Немам некој посебен и конкретен жанр или тип на сцени кои ме возбудуваат. Единствено што дефинитивно не би уклучила да погледнам е порно со експлицитно насилство.

Она што исто така може да се забележи како интересен тренд, е што на неколку места се спомнуваат и условите во кои е креирано порното, па така, многу од жените преферираат аматерски видеа снимени во домашни услови, феминистички продукции и продукции кои гарантираат за етичките стандарди на снимањето:

Гледам да најдам страници што се легитимни и клипови што се направени со ‘consent’, од жени и феминистички. Сакам и rough porn. Сè додека се фокусира на задоволството на жената во видеото, океј ми е.

Пред сè аматерско порно. Сметам дека е пореално, поопипливо и едноставно повозбудливо и забавно. Од жанр најчесто стрејт и лезбејки а во последен период solo male. Се трудам да најдам сајтови каде жени учествувале во целиот процес на снимање.

Пред сè морам да знам дека има етички, општествено одговорен елемент (продукцијата да биде фер кон актерите и сензибилизирана за содржината). 

Еднакво се важни и оние одговори на девојки и жени кои не гледаат порно, или гледаат многу ретко бидејќи не се заинтересирани, но дел бидејќи не можат да најдат ништо што ги задоволува нивните потреби и сметаат дека порното генерално врши злоупотреба на женското тело:

Многу ми е смешно што уствари никогаш не гледам порно. Секогаш се чудат моите пријатели и мислат дека лажам ама стварно не гледам порно, иако би рекла дека мастурбирам скоро секој ден. Еден геј другар ми има праќано чудно као хипнотичко машко геј порно, а бидејќи ме привлекуваат геј мажи очекував такви видеа да ми се свиѓаат, но изгледа и тоа не е за мене.

Ништо од понуденото на интернет не ме возбудува премногу, само ми помага да уклучам имагинација. Повеќето е многу понижувачко и навредливо кон жените. Сакам кога жените видливо уживаат…Мислам дека не ни знам што сакам да гледам зашто никогаш не сум била прашана каков секс сакам…Како однапред да е определана сликата за сексот, но според машката фантазија.

 

 

 

 

За крај, би го спомнала и фактот (кој се вклопува и во глобалната ситуација по ова прашање), дека младите се многу позаинтересирани за хардкор категориите или порно кое прикажува насилство и/или доминација за разлика од повозрасните кои почесто гледаат „постандардни“ категории кои вклучуваат и приказна и прикажуваат одредена интимност и нежност меѓу партнерите. Не би скокнала кон заклучокот дека младите и повеќе практикуваат или би преферирале да практикуваат ваков тип на секс. Меѓутоа, е дефинитивно феномен со кој мора да се занимаваме општествено, особено бидејќи сè уште немаме воведено сеопфатно сексуално образование кое би ги насочило младите кон важните разлики помеѓу порното и сексот со партнери и би ги едуцирало за важноста на меѓусебно почитување меѓу партнерите и секако барањето на согласност. Дополнително, потребни се истражувања на оваа тема со цел да се разберат мотивациите и реперкусиите кои овие пракси ги имаат кај младите луѓе.

Видеото „Гледаме порно: еве какво“, меѓудругото има и за цел да посочи кон фактот дека гледање порно често не е директно поврзано со типот на сексот кој го практикуваме. Дополнително, се надеваме дека на оние жени кои го одговорија прашалникот им понудивме платформа да споделат еден дел од себе кој веројатно ретко со кој слободно го споделуваат. Секако, преку јавно споделување на различните преференци кои ги имаат девојките и жените во овој поглед, сакаме да покажаме дека сексуалноста е флудина, разнолика и не е родово условена. Порно преференците не треба да се дочекуваат со осуда и стигма, туку за нив треба активно да дискутираме, да се преиспитуваме, да разменуваме информации, совети и, секако, порно страни кои го претстaвуваат и застапуваат она во што веруваме и сакаме да го гледаме, бидејќи очигледно, многу од нас гледаат порно. Одговорот не е да се ослободиме од порното, туку да се прави подобро порно.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Видеото „Гледаме порно: еве какво“ е дел од проектот Breaking the silence, во соработка со Heinrich-Böll-Stiftung e.V.

Камала Харис не е феминистичка хероина

Пред неколку недели американскиот претседателски кандидат на Демократската партија Џо Бајден конечно го објави својот кандидат за потпретседател. Односно кандидатка. Бајден ја одбра сенаторката од Калифорнија Камала Харис, а пред две недели таа официјално ја прифати номинацијата.

Пред неа имало само две неуспешни кандидатки за потпретседател (на двете најголеми американски партии): Џералдин Фераро (Демократка) во 1984та и Сара Пејлин (Републиканка) во 2008та. Во моментов изгледа дека Џо Бајден има добра шанса да го победи Доналд Трамп во ноември токму затоа што Трамп ужасно се има справено со Корона кризата: веќе се починати преку 183 000 американци, а вистинската бројка е веројатно многу повисока. Баш поради ова изгледа сѐ поверојатно дека САД може да ја добие својата прва потпретседателка.

Без разлика што го разбирам изборот да се гласа за Бајден како бирање на помалото зло кога другата опција е некој како Трамп, за жал неговиот потенцијален претседателски мандат не би била победа за прогресивните движења и угнетените малцинства во САД. Доколку Харис стане потпретседателка тоа не значи дека животот на обичната жена во САД (и во светот) ќе се подобри. Бајден е центрист кој ја поддржуваше војната со Ирак, спроведуваше политики за кратење на американските пензии, дури има и поддржувано сегрегационистички политики во американското образование.

Ако Харис стане првата жена потпретседателка на САД тоа несомнено би било историски важен настан. Харис е искусна и успешна политичарка која има поддржувано и одредени позитивни политики како еколошко-политичкиот проект Green New Deal или парична помош за време на пандемијата од 2 000 долари за сите американци кои заработуваат помалце од 120 000 долари годишно.

Потенцијалната победа на Харис можеби би било кршење на стаклениот плафон, но за жал не би била вистинска феминистичка победа.

Без разлика што Харис е жена од јамајканско и индиско потекло, има поддржувано и спроведувано еден куп политики кои биле штетни за црни заедници, имигранти и сексуални работнички и работници. Иако Харис е жена која долго време го има брането правото на абортус и се има залагано за позитивни политики кои ја засегаат ЛГБТ заедницата, таа е далеку од  феминистка. Слично како Хилари Клинтон, Харис не е феминистка, туку само жена во позиција на моќ, а за полесно да разбереме зошто го велам тоа, да почнеме од нејзиниот партнер во претседателската трка.

Џо Бајден е обвинет од неколку жени за недозволено сексуално допирање, а една од нив, Тара Рид, го обвинува и за сексуален напад/силување. Рид работела за Џо Бајден во 90тите додека тој бил сенатор и таа тврди дека во 1994тата година тој ја нападнал и сексуално злоупотребил. Нејзината приказна ја потврди поранешната комшика на Рид, Линда Лакас, која во интервју за Democracy Now! тврди дека Рид ѝ кажала за нападот во 1995та или рана 1996та година. Набрзо по ова трауматично искуство и по пријавување на несоодветното однесување на Бајден, Рид била отпуштена и нејзината кариера била практично уништена.

Харис не само што ѝ веруваше на д-р. Кристин Блази Форд, жената која го обвини тогашниот десничарски/републикански кандидат за Уставен Судија Брет Каваноу за сексуален напад, туку и на многу моќен начин ја поддржа додека американскиот сенат го испитуваше овој случај и дури експлицитно ѝ кажа на Форд дека ѝ верува. Харис ја има наречено д-р. Форд неверојатно храбра за нејзината одлука јавно да проговори за тоа што ѝ се случило иако би можела да изгуби сѐ. Пред да му биде потпретседателски кандидат на Бајден, во Април, 2019 Харис кажа дека им верува на жените кои имаа кажано дека Бајден ги допирал  на несоодветен начин. Едноставно, во очите на јавноста Камала Харис беше феноменална феминистка.

Но, сега Харис само вели дека Тара Рид – која очигледно има прилично кредибилна приказна за сексуално вознемирување – има право да ја каже својата приказна. За разлика од Форд, Харис не ја нарекува Рид храбра и не кажува јавно дека ѝ верува.

Исто така, за време на нејзината кариера како јавна обвинителка на Сан Франциско (2004-2011) и државна јавна обвинителка на Калифорнија (2011-2017), Харис има спроведено многу непопуларни политики и донесено контроверзни одлуки. Ова го потенцираше хавајската конгресменката Тусли Габард за време на демократската претседателска дебата во јули (кога Харис беше претседателска кандидатка) каде што Габард посочи дека Харис има ставено преку 1 500 луѓе во затвор за користење марихуана, има блокирано докази кои би ја докажале невиноста на затвореник кој требало да добие смртна казна и намерно држела затвореници во пренаполнети затвори во Калифорнија подолго отколку што морало за да ги користи како евтина работна сила. Харис исто така има казнувано и дури и затварано родители поради така наречени „truancy laws“, односно казни за родители чии деца премногу отсуствувале од школо без „оправдана“ причина. Иако често пати има многу причини зашто некое дете често би отсуствувало од школо што се надвор од контрола на нивните родители — како сиромаштија, психолошки проблеми или чувство на небезбедност во училиштата — овие родители сепак биле криминализирани преку законот на Харис.

Политиките на Харис не само што се нехумани, туку и најмногу имаат наштетено на црни заедници и етнички малцинства кои во САД се диспропорционално таргетирани од страна на полицијата и криминално-правниот систем.

За жал, нејзините политики сѐ уште имаат негативни ефекти и врз сексуални работнички и работиници не само во САД туку и низ целиот свет. Камала Харис беше една од главните подджувачи на легислативните закони SESTA (Stop Enabling Sex Traffickers Act)/FOSTA (Fight Online Sex Trafficking Act), односно два закони кои изгледаат како добра идеја бидејќи нивната цел требало да биде борбата против сексуална експлоатација и трговија со луѓе. Преку овие закони се затворила популарната веб страна Backpage преку која многу сексуални работници/чки низ целиот свет наоѓале клиенти и преку која можеле на безбеден начин да проценат дали нивните потенцијални клиенти се безбедни. Иако во 2019, Харис јавно кажа дека ја променила својата позиција и дека сега таа подджува декриминализација на сексуалната работа, тоа не е точно. Декриминализација подразбира дека и продавањето и купувањето на сексуални услуги не се кривични дела, но Харис поддржува криминализирање на клиентите на сексуалните работнички. Односно Харис го поддржува таканаречениот Нордиски модел кој многу сексуални работници/чки го сметаат опасен.

„Не гледам како мојата работа ќе стане побезбедна ако се криминализира половина од сексуалната транзакција,“ вели Cleo Constantine, сексуална работничка која моментално живее во Берлин и дел од подкаст дуото на The Candid Companion, поткаст за сексуалната работа. „Тоа што мислам дека е најзлобно за Камала Харис е што таа се радуваше кога се донесе SESTA/FOSTA законот иако еден куп сексуални работници/чки ѝ кажуваа дека може да биде убиени како резултат на тоа. Затворањето на Backpage имаше и големи финансиски ефекти врз многу работници/чки: јас, на пример, ја изгубив половина од мојата заработка преку ноќ.“
Приказната на Cleo само докажува колку негативни ефекти имале политиките на Харис не само во САД, туку и низ целиот свет. Според мене тоа што е најважно да се посочи за Харис е користењето на својот идентитет како црна жена во време кога така наречените идентитетски политики стануваат сѐ повлијателни. Односно, моментално да се биде дел од малцинство во американската политичка сцена може да носи политички поени кај полиберални гласачи/гласачи кои се регистрирани како Демократи. На пример, Бајден доби многу позитивен јавен говор кога вети дека ќе одбере жена за потпретседателски кандидат на последната претседателска дебата во март.

Секако има и позитивна страна на таквата политичка клима бидејќи сѐ повеќе жени, квир луѓе и луѓе од етнички малцинства може потенцијално да стигнат до позиции на моќ и со тоа да се подобри состојбата на маргинализираните групи. Но, кога тие идентитетски политики се само површни и на медиумите им е само важно да политичарите се жени или членови на малцинство, тогаш преку политичарите кои знаат како да ги користат точните термини за социјална правда и кои го користат својот малцински идентитет за политички опортунизам само се создава фасада на прогресивно општество.

Токму тоа го прави Камала Харис. Таа го користи својот идентитет како црна жена за да изгледа прогресивно, а истовремено поддржува и спроведува политики кои имаат брутални ефекти врз црната заедница и други маргинализирани групи. За жал, Харис не е ниту прогресивна, ниту феминистка, туку жена во позиција на моќ која сака да се стекне со сѐ повеќе и повеќе моќ. Исто и како многу мажи политичари.

Во Манифест за феминизам за 99%, Цинциа Аруза, Титхи Батачариа и Ненси Фрејзер велат: „Ние немаме никаква корист од кршењето на стаклениот плафон кога мнозинството жени би биле оставени да ги чистат скршените стакленца.“ Како феминистки и феминисти не треба да навиваме за индивидуалните успеси на богатите и моќните жени кои подржуваат неолиберални политики, туку да се бориме за колективното женско ослободување.

Подгответе се за суров оптимизам

Од 2 до 8 септември на неколку од нашите омилени локации (Музејот на современа уметност, Комитет, Shortbus, но и онлајн) ќе можете да следите изложби, перформанси, предавања, промоциja на книгa, танцовa изведбa, дрег шоу и ди-џеј сет, како дел од овогодинешниот Викенд на гордоста во Скопје, во организација на Коалиција Маргини и ЛГБТИ Центарот за поддршка.

„Основниот кураторски субјект на овогодишното издание на Фестивалот е Суров оптимизам, со што им оддаваме почит на продуктивните начини на обмислување,естетиката и политичката критика воведени преку делото на Лорен Берлан за суров оптимизам (2011), од една страна, и да ги истражиме и проблематизираме современите општествени, културни и политички состојби преку овој концепт како критичка алатка, од друга страна. Суровиот оптимизам ги означува тековните приврзаности и афектниот и либидинален влог кон/во објекти, места, идеали, норми, институции, светови и форми на живот како грст ветувања и извори на истрајност, како блискост што не ги прават подостижни ветените нешта и фантазијата за добар живот туку, напротив, се спротивставуваат на нашиот процут, индивидуален и колективен. Особено сурово во овие форми на односи на „приврзаност кон компромитирани состојби на можноста, чија реализација е или невозможна, обична фантазија или премногу возможна, и токсична“ (Берлан 2011) е тоа што субјектите не успеваат да ја истрајат можната загуба, прекин, трансформација, криза или исчезнување на овие објекти и места на желба и приврзаност, и покрај искуството на абење на субјективната и колективна благосостојба. Загубата на овие места, норми, институции и форми на живот воведуваат афектна дезориентација, прекин или криза во прилично познататите жанрови на живеење, интуиции и афектни мапи за самореализација и закотвување, и вреднување и интерпретација на светот. Овие загуби се прекин во „континуитетот на чувството на субјектот да узнае што, всушност, значи да продолжи да живее … и го надвладуваат капацитетот и способноста на субјектот да негува надеж за нешто“. Во современите социо-политички и културни услови, објектите на сурова оптимистичка приврзаност можат да се препознаат во  тековните инвестирања, надеж и близина до национализмот, хетеронормативност, мажественост и родова бинарност, привилегијата на белата раса, разни идентитетски политики и неолибералната рационалност, и покрај тоа што тие се проблематични објекти на желба преку кои се поткопуваат условите на колективниот живот и добриот живот за кои копнеат субјектите. Но освен тоа, во поширок историски и западен контекст, би можеле да ги разгледаме политички фиксираните значења и надежи вложени во нормативните форми на субјективитет, индивидуализам, автономија, идентитет, интенционалност, љубов, сопственост, нормалност и обичност, заедница, нацијата-држава, суверенитет, политиката на границите и „метафизиката на присуството/сегашноста“ воопшто“. – вели Славчо Димитров, куратор на фестивалот.

Целата програма на фестивалот е замислена да одговори на протоколите пропишани за одржување на јавни настани заради состојбата со пандемијата, каде организаторите во соработка со институциите, ќе внимаваат истите да се почитуваат целосно  Согласно, бројот на посетители на секоја од фестивалските активности ќе биде ограничен.

🟡 Програма // Timetable
📆 02 септември (среда)
20:30 ч.
Музеј на современа уметност
Групна изложба: СКРШЕНО
Каталог за изложбата

Куратор: Славчо Димитров
Уметници: Феликс Гонзалез-Торес (Felix Gonzalez-Torres), Полин Бодри и Ренате Лоренц (Pauline Boudry / Renate Lorenz), Христина Иваноска(Hristina Ivanoska), Карин Мичалски (Karin Michalski), Федерика Даури и Хермес Питакос (Federica Dauri / Hermes Pittakos), и Велимир Жерновски (Velimir Zernovski)

📆 03 септември (четврток)
21:00 ч.
Музеј на современа уметност
Мојот последен американски долар (My Last American Dollar)
Кијун Томас (Keijaun Thomas)
Детали

📆 04 септември (петок)
13:00 – 14:00 ч.
Онлајн предавање на д-р Горан Павлиќ (Академија за драмски уметности, Универзитет во Загреб)
Да се застрани или не: ненормативен пристап кон кураторството
Детали

📆 05 септември (сабота)
21:00 ч.
Музеј на современа уметност
Во партнерство со Кино Култура
dragON aka PONY
Танц, кореографија, перформанс: Александар Ѓеоргиев, Жана Пенчева и Дарио Барето Дамас ака STEAM ROOM
Музика: Цветан Момчилов
Костими, сцена: Ралица Тонева
Графика: Ѓорѓи Десподов
Копродукција со: Колектив Гараж (Garage Collective), Проект Бреин стор (Brain Store Project) и Танцовата академија „Номад“ од Словенија.
Детали

📆 06 септември (недела)
20:00 ч.
Онлајн
Предавање и разговор со Лорен Берлан
СУРОВ ОПТИМИЗАМ
Детали

📆 07 септември (понеделник)
18:00 ч.
КОМИТЕТ
Самостојна изложба: Низ ножици
Јован Јосифовски
Детали

📆 07 септември (понеделник)
21:00 ч.
Супкултурен центар SHORTBUS
Промоција на романот Лето во кое те нема од Петар Андоновски
Промоторки: Румена Бужаровска и Ирена Цветковиќ
Детали

📆 08 септември (вторник)
21:00 ч.
Онлајн ДРАГ ШОУ: Берлин – Скопје – Белград
Онлајн пренос на facebook страната на Skopje Pride Weekend
Затворена забава со ДиЏеј сет на Ивана Драгшиќ
Супкултурен центар SHORTBUS и online stream на facebook страната на Skopje Pride Weekend
Детали

Највлакнестата жена на светот

Понекогаш мислам дека сум највлакнестата жена на светот. Последниот пат кога си ги бричев нозете, искористив три бричеви и половина час во студената бања. Ден пред тоа ми требаше уште еден брич за рацете и пазувите.

Отстранувањето на влакната за мене не е брз дел од секојдневната грижа за себе. Тоа е активност која бара многу време и пари. Затоа многу ретко ги отстранувам влакната, особено на нозете. Кога излегов од бањата, смрзната и со потоци од крв по нозете, го добив одобрувањето кое го очекував. Мајка ми, со насмевка на лицето, ми рече: “Морам да ти кажам веднаш. Гледам дека конечно немаш влакна на нозете.” Знаев дека веднаш ќе забележи. Оваа сесија на отстранување на влакната од моето тело беше резултат на три-месечната кампања во мојот дом. Барем еднаш неделно бев потсетувана, убедувана и уценувана да си ги избричам нозете. Мајка ми беше главната виновничка, со повремена поддршка од татко ми.

Него ми е лесно да го замолчам. Ако се обиде да ми каже нешто во врска со моите влакнести нозе, можам да го прашам: “А зошто ти смееш да имаш влакнести нозе?”. Ова ја прекинува дискусијата. Сепак, не може да се игнорира дуплиот стандард, односно фактот дека во нашата култура различно ги третираме влакната на машкото и женското тело. Да се биде влакнест маж е сосем нормално, а да се биде влакнеста жена е непривлечно, неженствено и грдо, според денешните стандарди на убавина.

Потешко е да се одбранам од притисокот на мајка ми. Знам дека влакната на нејзиното тело ѝ претставувале извор на несигурност во тинејџерските денови. Впрочем, темните и густи влакна ми се генетско наследство од неа. Веројатно се чувствува дека ако ме убеди да ги отстранам, нема да се соочувам со истите несигурности како неа. Често ми кажува: “Ова те прави да изгледаш неуредно и валкано во очите на другите. Дури и мене ми е непријатно да те гледам.”

Иако многу ме боли кога го слушам тоа, знам дека ова мислење таа го дели со мнозинството. За целите на едно истражување во Исланд, на неколку жени им била дадена задача да не ги отстрануваат влакната неколку недели и потоа да кажат како се чувствувале. Најголемиот број од жените кажале дека се чувствувале валкано и со гадење гледале на своите тела.

Парадоксално е тоа што влакната ги поврзуваме со нехигиената која тие наводно го предизвикуваат кога всушност влакната можат да имаат заштитна функција. Па така, повеќето научници се согласуваат дека отстранувањето на влакната нема биолошка или здравствена корист, туку се прави од социјални и психолошки причини.

Се разбира, кога ќе ѝ го кажам ова на мајка ми, таа мисли дека не сум јас таа која треба да се бори против веќе поставените норми. Таа ми вели: “Откако некоја славна личност ќе се појави со влакна отворено, ќе бидеш прифатена и ти.” Но, поминаа над 20 години откако Џулија Робертс се појави со влакнести пазуви на премиерата на Notting Hill, а шокот кога денес некоја актерка ќе го направи тоа денес е ист како и тогаш.

 

 

Главната причина за ова е митот дека жените се природно мазни и невлакнести, па од таа перспектива влакната стануваат натрапниците, а не нашата природна состојба. Како општество, и особено како жени (главни клиентки на козметичката индустрија), не сме навикнати да гледаме влакна во никаков контекст, дури и кога тие се очекувани. Во рекламите за депилациски продукти нема ниедно влакно. Актерката поминува со бричот, лентите или кремата по веќе совршено мазната нога и се преправа колку добро функционира продуктот. Понекогаш ми се чини дека информацијата дека жените природно имаат влакна е јавна тајна. Сите знаеме дека е така, но никогаш нема да ги видиме во медиумите или поп-културата, каде генерално собираме информации за тоа како треба да изгледа или да се однесува една жена, а ретко го гледаме и во живо.

Самата идеја дека жените треба да ги отстрануваат влакната е прилично нова. Иако историски секогаш постоела одредена мода за тоа како треба да изгледаат влакната на различни делови од телото, отстранувањето на влакната како што го знаеме денес почнало во последниот век. Изненадувачки, Чарлс Дарвин е заслужен за две идеи кои го поттикнале отстранувањето на влакната кај жените. Според Дарвин, попримитивните видови имаат повеќе влакна и помали телесни разлики помеѓу половите. Импликацијата од овие две идеи е дека влакнестите жени се девијантни и антрополошки инфериорни суштества. Меѓутоа главен фактор во промената на културните ставови за влакната кај жените доаѓа со промените на модата и економијата во дваесеттиот век. Пред почетокот на изминатиот век отстранувањето на влакната не било толку често практкувано. Промените во модата, која ги нормализирала кратките здолништа и голите нозе и раце кај жените, создале пазар кој бил исплатлив за компаниите за бричеви и депилаторски продукти кога жените би се чувствувале несигурно за своите влакна. Влијанието кое го има модата постои и денес. Знам дека не сум единствената која цела зима без проблем останувала со влакна, за да закаже депилација веднаш пред да го облече првиот пролетен фустан. Друга индустрија која имала влијание е порнографската индустрија, која создала нови трендови во отстранувањето на интимните влакна.

Иако инсистирањето на отстранување на влакната е патријархален конструкт, да се фрли бричот и да се остават влакната да растат не е лесна одлука. За транс жените неотстранувањето на влакната може да биде извор на родова дисфорија. За многу жени од етнички малцинства, неотстранувањето на влакната е избор кој ги прави жртви на негативните стереотипи кои постојат на нивната култура, што ги прави жртви за понатамошна стигматизација.

Знам дека изборот да не ги отстранувам влакната доаѓа од привилегирана позиција. Никогаш не сум се соочила со пријателка, партнер или работодавач кои ме натерале да ги отстранам. Желбата да не се најдам во таква ситуација во иднина е причина што моето семејство ме поттикнува да се конформирам. Меѓутоа, надевајќи се дека ќе ми помогнат да ја избегнам штетата од стигматизацијата, тие ненамерно продолжуваат да го стигматизираат женското тело.

Понекогаш попуштам под притисокот, но понекогаш не, и тогаш сум најсреќна, бидејќи се чувствувам како да имам целосна контрола врз моето тело. Дали избираме да ги отстраниме влакната или не, не е толку важно. Важно е зошто го правиме тоа – поради сопствената одлука или за да задоволиме некој друг. Се разбира, не секогаш е очигледно од кои причини правиме некои одлуки во врска со нашите тела. Границата е тенка помеѓу тоа кои ставови се лично наши, а кои се продукт на културата во која биле изградени нашите вредности.

Scroll to Top